Sáng 16/10, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) thông tin về công tác rà soát, triển khai chính sách miễn, giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ tại các trạm thu phí BOT. Việc thực hiện chính sách được tiến hành theo quy trình, bảo đảm công khai, minh bạch, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.
Thực hiện chính sách giảm giá theo phạm vi ảnh hưởng
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, trong giai đoạn đầu triển khai các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông, công tác thu phí tại một số dự án còn phát sinh những vấn đề tồn tại, bất cập. Để khắc phục tình trạng này, bảo đảm công bằng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và thực hiện Nghị quyết số 437/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành các quy định nhằm xử lý những bất cập trong quá trình tổ chức thu phí, trong đó có chính sách giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ đối với phương tiện thuộc khu vực lân cận trạm thu phí.
Đối với các dự án BOT thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng và do Cục Đường bộ Việt Nam ký kết, quản lý hợp đồng, chính sách giảm giá được xem xét áp dụng đối với phương tiện thuộc vùng lân cận trạm thu phí, trong phạm vi bán kính từ 5km đến 10km. Việc xác định phạm vi, đối tượng và thời điểm thực hiện được hướng dẫn cụ thể đối với từng trạm thu phí, căn cứ điều kiện thực tế của dự án và khu vực chịu ảnh hưởng.
Đối với các trạm thu phí thuộc dự án do địa phương quản lý, thẩm quyền quyết định giá dịch vụ sử dụng đường bộ và quy định việc miễn, giảm giá thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo quy định.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, việc xác định đối tượng, phạm vi và mức giảm giá cần được xem xét trên cơ sở thực tế sử dụng tuyến đường, mức độ ảnh hưởng của hoạt động thu phí đối với người dân khu vực lân cận và phương án tài chính của dự án. Qua đó, bảo đảm chính sách được triển khai đúng đối tượng, đồng thời duy trì tính khả thi tài chính của các dự án BOT.
Quy trình 6 bước, nêu cao trách nhiệm của địa phương
Để bảo đảm việc thực hiện chính sách có căn cứ, công khai và thống nhất giữa các bên liên quan, quy trình giảm giá đối với phương tiện vùng lân cận được triển khai qua 6 bước, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì, phối hợp các cơ quan chuyên môn, nhà đầu tư và Cục Đường bộ Việt Nam.
Trước hết, địa phương phối hợp nhà đầu tư khảo sát thực địa, xác định khu vực dân cư chịu ảnh hưởng của hoạt động thu phí. Trên cơ sở đó, nhà đầu tư lập bản đồ hướng tuyến, thể hiện địa giới hành chính, phạm vi dân cư bị tác động và ước tính chiều dài đường BOT mà phương tiện sử dụng.
Tiếp theo, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo xác định số lượng phương tiện thuộc phạm vi xem xét giảm giá, đề xuất loại phương tiện và mức giảm phù hợp. Nhà đầu tư có trách nhiệm cập nhật danh mục phương tiện vào phương án tài chính của hợp đồng dự án, đánh giá tác động đến doanh thu và bảo đảm tính khả thi tài chính.
Sau khi các bên trao đổi, rà soát, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì cuộc họp với Sở Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam và nhà đầu tư để thống nhất phạm vi áp dụng, loại phương tiện và mức giảm giá. Trên cơ sở phương án đã thống nhất, địa phương chỉ đạo lập danh sách phương tiện, chịu trách nhiệm về tính chính xác của danh sách và tổ chức cập nhật định kỳ vào ngày 25 của tháng cuối quý.
Việc phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình rà soát, xác định đối tượng và cập nhật danh sách là cơ sở để hạn chế sai sót, bảo đảm chính sách miễn, giảm giá được thực hiện đúng quy định, tránh thất thoát doanh thu và phát sinh khiếu nại trong quá trình tổ chức thu phí.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả quản lý
Cùng với việc hoàn thiện quy trình triển khai chính sách, Cục Đường bộ Việt Nam tăng cường công tác quản lý nhà nước, kiểm tra và giám sát hoạt động thu phí tại các dự án BOT thông qua hệ thống văn bản hướng dẫn và các đợt kiểm tra thực tế.
Theo thông tin của Cục Đường bộ Việt Nam, hằng năm, đơn vị thành lập hơn 15 đoàn kiểm tra, tổ chức hơn 150 cuộc kiểm tra, giám sát tại các trạm thu phí BOT trên cả nước. Hoạt động kiểm tra được thực hiện theo kế hoạch, đột xuất hoặc liên tục trong nhiều ngày, trong đó có sự phối hợp của Cục An ninh kinh tế và Cục Cảnh sát kinh tế (Bộ Công an).
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng đã phát hiện một số trường hợp thực hiện miễn, giảm giá không đúng đối tượng, từ đó yêu cầu truy thu và ghi tăng doanh thu cho dự án theo quy định. Cục Đường bộ Việt Nam cũng chỉ đạo nhà đầu tư chấm dứt việc cho phương tiện ưu tiên qua trạm không đúng quy định; tổ chức phân luồng, mở thêm làn khi cần thiết để hạn chế ùn tắc và niêm yết công khai số điện thoại đường dây nóng, tạo điều kiện để người dân phản ánh những bất cập phát sinh.
Đối với các trường hợp vi phạm quy định về quản lý, bảo trì công trình, cơ quan quản lý nhà nước có thể áp dụng biện pháp đình chỉ hoặc tạm dừng thu phí theo thẩm quyền và quy định hiện hành. Cục Đường bộ Việt Nam cho biết đã từng áp dụng biện pháp này tại dự án hầm Đèo Ngang và đoạn Quốc lộ 1 Phan Thiết-Đồng Nai.
Thời gian tới, Cục Đường bộ Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh triển khai hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC), ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, giám sát hoạt động thu phí, hướng tới nâng cao tính công khai, minh bạch trong xác định doanh thu và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh.
Cùng với đó, công tác quản lý, giám sát việc thực hiện hợp đồng BOT tiếp tục được chú trọng, trong đó có việc chuẩn bị điều kiện cần thiết để tiếp nhận, chuyển giao công trình khi hết thời hạn hợp đồng theo quy định.
Kim Cương