Nhận lời mời của Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Cộng hòa Pháp từ ngày 10-11/9/2026 và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris.
Diễn ra chưa đầy hai năm sau khi Việt Nam và Pháp nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa khuôn khổ hợp tác mới, đồng thời mở ra những hướng đi mới phù hợp với yêu cầu phát triển của mỗi nước.
Quan hệ Việt Nam - Pháp có nền tảng lịch sử đặc biệt, được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, từng bước chuyển từ những khác biệt của quá khứ sang đối thoại, hợp tác và xây dựng lòng tin.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (Ảnh: TTXVN).
Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 12/4/1973. Năm 2013, quan hệ được nâng lên Đối tác chiến lược và đến tháng 10/2024 tiếp tục được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện. Pháp trở thành quốc gia thành viên EU đầu tiên thiết lập khuôn khổ quan hệ này với Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là quan hệ hai nước trong những năm gần đây hình thành mạng lưới hợp tác ngày càng rộng, từ chính trị, ngoại giao, quốc phòng - an ninh đến kinh tế, khoa học - công nghệ, giáo dục, y tế, văn hóa và giao lưu nhân dân. Sau khi quan hệ được nâng cấp năm 2024, các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao được duy trì với mật độ cao. Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Emmanuel Macron tới Việt Nam tháng 5/2025 tiếp tục tạo thêm động lực chính trị cho quá trình triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.
Củng cố nền tảng, mở rộng không gian hợp tác mới
Kết quả nổi bật đầu tiên từ chuyến thăm chính thức Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là tiếp tục củng cố lòng tin chính trị, tạo định hướng chiến lược cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Pháp. Tại cuộc hội đàm ngày 10/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Emmanuel Macron nhất trí duy trì thường xuyên tiếp xúc cấp cao và các cấp trên tất cả các kênh; triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có và nghiên cứu làm sâu sắc hơn hợp tác chuyên ngành.
Ý nghĩa của kết quả này nằm ở chỗ quan hệ Việt Nam - Pháp đang bước vào giai đoạn cần duy trì động lực thường xuyên. Khi tiếp xúc chính trị được duy trì đều đặn, các cơ chế hợp tác được vận hành thực chất và các mục tiêu được cụ thể hóa thành chương trình hành động, quan hệ song phương sẽ có khả năng tạo ra kết quả ổn định và bền vững hơn.
Kết quả thứ hai, đồng thời là điểm nhấn nổi bật của chuyến thăm, là mở rộng không gian hợp tác kinh tế theo hướng chiến lược, công nghệ cao và liên kết chuỗi giá trị. Hai nhà lãnh đạo thống nhất hướng tới các lĩnh vực hợp tác mới, dài hạn, tập trung vào các ngành công nghiệp và dịch vụ chiến lược có tính lan tỏa cao. Đáng chú ý là định hướng hình thành mô hình liên kết “Công nghệ Pháp - Sản xuất Việt Nam - Cung ứng khu vực và toàn cầu”. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa hơn so với việc chỉ gia tăng kim ngạch thương mại hoặc số lượng dự án đầu tư, bởi mô hình này hướng tới kết nối thế mạnh của hai nền kinh tế trong cùng một chuỗi giá trị.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể giúp doanh nghiệp Pháp tận dụng tốt hơn năng lực sản xuất và vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn, phương thức quản trị và thị trường của Pháp và EU.
Hai bên đồng thời tiếp tục thúc đẩy Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), trong khi Việt Nam đề nghị Pháp sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA). Việc Pháp đã trình dự luật cho phép phê chuẩn EVIPA lên Hội đồng Bộ trưởng từ tháng 7/2026 cho thấy vấn đề này đang có chuyển động tích cực. Nếu được hoàn tất, EVIPA sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo môi trường thuận lợi hơn cho dòng vốn hai chiều.
Kết quả thứ ba có ý nghĩa đặc biệt về dài hạn là việc hai nước chính thức xác định khoa học - công nghệ là một trụ cột mới, then chốt của quan hệ song phương. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm hàng không vũ trụ, khoáng sản thiết yếu, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu. Phía Pháp cũng nhấn mạnh mong muốn sớm hình thành các dự án lớn, dự án mới trong những lĩnh vực khoa học - công nghệ chiến lược. Chương trình nghiên cứu chung Hubert Curien được thông qua trong chuyến thăm là một bước cụ thể hóa định hướng này.
Đặc biệt, việc chuyến thăm gắn với Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris và việc hai bên thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực vệ tinh, hàng không vũ trụ cho thấy hợp tác Việt Nam - Pháp đang từng bước mở rộng sang những lĩnh vực công nghệ chiến lược của tương lai.
Đáng chú ý, phía Pháp cho biết Việt Nam đã lựa chọn Pháp để mua một vệ tinh quan sát Trái Đất, trong khi Airbus và Thales ký các thỏa thuận với đối tác Việt Nam trong lĩnh vực hàng không và công nghệ. Hai bên cũng ký thỏa thuận về đất hiếm và khoáng sản thiết yếu. Những kết quả này cho thấy hợp tác công nghệ đang chuyển từ trao đổi, hỗ trợ kỹ thuật sang hợp tác công nghiệp, chuyển giao công nghệ và cùng phát triển năng lực.
Kết quả thứ tư là mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh. Hai bên thống nhất tăng cường hợp tác về năng lượng sạch, trong đó Pháp thể hiện mong muốn trở thành đối tác quan trọng của Việt Nam trong quá trình khử carbon và chương trình điện hạt nhân, bao gồm cả công nghiệp, an toàn và đào tạo. Pháp cũng sẵn sàng tham gia sâu hơn vào các chương trình giao thông đô thị, hiện đại hóa đường sắt và những dự án hạ tầng có tính kết nối cao.
Đặc biệt, thỏa thuận giữa Alstom và Vingroup cùng việc thúc đẩy thành lập viện đường sắt với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Pháp cho thấy hợp tác đang hướng tới một lĩnh vực có ý nghĩa lâu dài đối với quá trình hiện đại hóa hạ tầng Việt Nam.
Kết quả thứ năm là tiếp tục mở rộng hợp tác quốc phòng - an ninh và các lĩnh vực truyền thống. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác đào tạo quân y, đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức và tội phạm xuyên quốc gia; Việt Nam đề nghị Pháp tiếp tục hỗ trợ khắc phục hậu quả chiến tranh. Phía Pháp đồng thời xác định quốc phòng là một trong những trụ cột của quan hệ.
Đáng chú ý, hợp tác quốc phòng được đặt trong tổng thể hợp tác công nghiệp và công nghệ, qua đó mở ra khả năng tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng và công nghệ của mỗi nước. Tuy nhiên, điểm quan trọng là hai bên tiếp tục đặt hợp tác trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và lợi ích của nhau, hướng tới đóng góp cho hòa bình, ổn định và an ninh khu vực.
Bên cạnh các lĩnh vực chiến lược, chuyến thăm cũng tạo thêm động lực cho văn hóa, giáo dục, y tế và giao lưu nhân dân. Hai bên thống nhất tăng cường các hoạt động văn hóa, trước mắt là Ngày Việt Nam tại Pháp tháng 10/2026; thúc đẩy giảng dạy tiếng Pháp, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực mới như bán dẫn, năng lượng mới, đường sắt; đồng thời nâng tầm hợp tác y tế thông qua mạng lưới Viện Pasteur.
Pháp cũng khẳng định tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong phát triển công nghiệp văn hóa và cung cấp thêm tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Những kết quả trên cho thấy chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở rộng cấu trúc của quan hệ song phương. Nếu trước đây hợp tác Việt Nam - Pháp được nhận diện rõ nét qua các lĩnh vực ngoại giao, thương mại, ODA, văn hóa, giáo dục và y tế, thì nay các lĩnh vực mới như công nghệ vũ trụ, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, khoáng sản thiết yếu, năng lượng sạch, đường sắt hiện đại và chuyển đổi xanh đang dần trở thành những động lực mới.
Trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục biến động, một quan hệ Việt Nam - Pháp ngày càng sâu sắc, thực chất và hiệu quả không chỉ đáp ứng lợi ích của hai nước mà còn góp phần tăng cường kết nối Việt Nam - EU, ASEAN - EU, thúc đẩy hợp tác tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và đóng góp vào hòa bình, ổn định, phát triển.
Tác giả: TS Phạm Ngọc Hùng công tác tại Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản. Ông có hơn 10 năm học tập tại Liên bang Nga, vào tháng 10/2018 bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp quốc gia chuyên ngành Chính trị học.
Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!