Trong định hướng phát triển thành đại học quốc gia, yêu cầu đặt ra đối với Đại học Huế không chỉ là mở rộng quy mô đào tạo mà phải tạo thêm dư địa về đất đai, hạ tầng, nguồn vốn và năng lực nghiên cứu.
Cơ chế đầu tư cần tương ứng nhu cầu phát triển
Trong quá trình phát triển, Đại học Huế đã hình thành hệ thống các trường thành viên với nhiều lĩnh vực đào tạo. Cùng với yêu cầu phát triển ngành đào tạo mới, năng lực nghiên cứu, gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực của thành phố và khu vực cũng cần được đầu tư tương xứng. Trong đó, Khu đô thị Đại học Huế tại Trường Bia cần tiếp tục đầu tư hạ tầng và giải phóng mặt bằng, bởi một số công trình tại các trường thành viên đã xuống cấp. Phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, cơ sở thực hành và hạ tầng số đang cần được đầu tư theo yêu cầu mới.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ (PGS, TS) Hoàng Bùi Bảo, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Y-Dược (Đại học Huế) cho biết, từ năm 2021 đến nay, trường chưa được phê duyệt dự án đầu tư công nào. Là đơn vị tự chủ tài chính nhóm 2 và đơn vị dự toán cấp 3, trường gặp hạn chế trong tiếp cận các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Kinh phí đầu tư cho hoạt động đào tạo giai đoạn 2025-2026 chủ yếu từ nguồn thu hợp pháp của đơn vị, trong khi việc phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 còn chậm. Nhà trường cho rằng, cần sớm triển khai các dự án đầu tư công giai đoạn này và mở cơ chế tiếp cận nguồn vốn cho các đơn vị dự toán cấp 3 trực thuộc đại học vùng. Bên cạnh đó, tiến trình phát triển quỹ đất để bảo đảm chuẩn cơ sở giáo dục đại học đến năm 2030 còn chậm. Một số hạ tầng, trang thiết bị đã qua nhiều năm sử dụng và xuống cấp. Công trình Trung tâm Sản - Nhi sử dụng vốn ODA của Italia chưa được đưa vào sử dụng đúng kế hoạch.
Tại Trường đại học Sư phạm, PGS, TS Nguyễn Thành Nhân, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hai tòa nhà Y1, Y2 đã xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu. Với Trường đại học Kinh tế, PGS, TS Trương Tấn Quân, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, các hạng mục hạ tầng nền tảng của khu đô thị Đại học Huế như hệ thống đường, thoát nước và công tác giải phóng mặt bằng cần phải được xúc tiến.
Hạ tầng cho một đại học quốc gia
Không chỉ “nghẽn” về hạ tầng mà ngay cả quy trình đầu tư, mua sắm thiết bị khoa học cũng cần phải thay đổi. TS Bùi Quang Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học cho biết, quy trình thì kéo dài trong khi công nghệ thay đổi nhanh, dẫn đến nguy cơ thiết bị lạc hậu khi đưa vào sử dụng. Cần có cơ chế cập nhật cấu hình, thế hệ công nghệ tại thời điểm mua sắm trong phạm vi mục tiêu, công năng và tổng mức đầu tư đã được phê duyệt. Đồng thời ưu tiên các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và hạ tầng dùng chung cấp vùng. Nếu tự chủ chủ yếu dựa vào nguồn thu học phí thì những ngành khoa học cơ bản, ngành đặc thù và những lĩnh vực khó tuyển sinh sẽ gặp khó khăn về nguồn lực duy trì đội ngũ. Vì vậy, cần có cơ chế đầu tư phù hợp, tăng đặt hàng, hỗ trợ và đầu tư dài hạn đối với các lĩnh vực này. Cùng với phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu, hạ tầng dữ liệu và công nghệ số cũng cần được quan tâm thỏa đáng. PGS, TS Nguyễn Thành Nhân cho rằng, cần đầu tư hạ tầng dữ liệu, nền tảng số và hệ thống AI dùng chung; xây dựng các phòng thí nghiệm AI, dữ liệu lớn, công nghệ số phục vụ đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
PGS, TS Nguyễn Quang Lịch, Trưởng khoa Kỹ thuật và Công nghệ cho rằng, cần đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu - thực hành và các chương trình đào tạo công nghệ mới, phù hợp định hướng phát triển của thành phố. Đồng thời, thành phố có thể chủ động đặt hàng Đại học Huế đào tạo nhân lực theo nhu cầu phát triển, nhất là các lĩnh vực chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, đô thị thông minh, năng lượng xanh, công nghệ môi trường, tự động hóa, điện - điện tử.
Theo TS Bùi Quang Vũ, Chính phủ, các địa phương trong khu vực cần tăng cơ chế đặt hàng các cụm nhiệm vụ nghiên cứu liên ngành, quy mô vùng, tập trung vào những vấn đề của miền Trung như thích ứng biến đổi khí hậu, sinh kế sau thiên tai, bảo tồn và phát huy di sản, gắn nghiên cứu với thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa.
Đồng chí Nguyễn Đình Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Huế cho biết, thành phố luôn quan tâm đến sự phát triển của Đại học Huế, nhưng mức độ quan tâm ở từng thời điểm chưa đồng đều. Trong giai đoạn hiện nay, khi Đại học Huế đặt mục tiêu phát triển thành đại học quốc gia, thành phố đang phối hợp, đồng hành để thực hiện mục tiêu này.
Bài và ảnh: DƯƠNG QUANG TIẾN