Tại cuộc họp báo về dự kiến chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI diễn ra chiều 16/10, đại diện các cơ quan của Quốc hội đã trả lời những vấn đề báo chí quan tâm liên quan đến định hướng, giải pháp trọng tâm trong công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật tại kỳ họp lần này cũng như yêu cầu đặt ra đối với việc tổ chức thi hành các luật, nghị quyết sau khi được Quốc hội thông qua.
Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Trần Thị Kim Nhung cho biết, sau quá trình sắp xếp, yêu cầu hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật để bảo đảm phù hợp với sự vận hành của tổ chức bộ máy trong điều kiện mới là đòi hỏi cấp bách. Nếu thực hiện theo đúng các quy trình lập pháp thông thường tại kỳ họp Quốc hội thì sẽ không bảo đảm được yêu cầu khẩn trương này. Do đó, ngay từ nhiệm kỳ khóa XV, Quốc hội đã cho phép áp dụng các cơ chế đặc thù để kịp thời hoàn thiện khung khổ pháp lý, phục vụ việc vận hành bộ máy mới. Trong đó nổi bật có 2 cơ chế, đó là Nghị quyết số 190/2025/QH15 quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; Nghị quyết số 206/2025/QH15 cho phép Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong những điều kiện nhất định được ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định những nội dung khác với luật hiện hành nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội và khơi thông các nguồn lực, kiến tạo phát triển.
Theo bà Trần Thị Kim Nhung, 2 cơ chế trên mang tính chất đặc thù, phù hợp với yêu cầu, bối cảnh nhất định của đất nước và không phải là giải pháp áp dụng thường xuyên, lâu dài. Các quy định được ban hành theo cơ chế này có hiệu lực chậm nhất đến ngày 28/2/2027. Vì vậy, một định hướng quan trọng tại Kỳ họp thứ 2 là hoàn thiện pháp luật để xử lý các quy định của luật hoặc nghị quyết có liên quan đến các văn bản đã ban hành theo Nghị quyết số 206, Nghị quyết số 190 nhằm bảo đảm tính ổn định, đồng bộ và đáp ứng kịp thời đòi hỏi thực tế.
Bên cạnh đó, Kỳ họp phải kịp thời thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng và các yêu cầu, nhiệm vụ cấp thiết trong phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt là tháo gỡ các rào cản, khó khăn từ thực tiễn. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhiều lần quán triệt và giao nhiệm vụ: Trung ương đã định hướng thì phải thể chế hóa kịp thời; chủ trương đã rõ thì phải tổ chức thực hiện quyết liệt.
Dù thời gian ngắn nhưng các cơ quan phải nêu cao tinh thần trách nhiệm để thể chế hóa kịp thời chủ trương, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn đã nhận diện, khơi thông nguồn lực, thể hiện rõ tinh thần "Quốc hội hành động, kiến tạo và phát triển".
Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Thị Kim Nhung nêu rõ, trên tinh thần quán triệt các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, các cơ quan của Quốc hội và Chính phủ đang khẩn trương rà soát, nếu thấy thực sự cần thiết thì sẽ bổ sung ngay vào chương trình kỳ họp. Tuy nhiên, yêu cầu tiên quyết là phải bảo đảm chất lượng, chuẩn bị tốt nhất và tính khả thi cao nhất, tuyệt đối không vì yêu cầu ban hành nhanh, nhiều mà xem nhẹ chất lượng, tránh vô tình tạo thêm những điểm nghẽn mới trong quá trình thực thi.
Minh chứng rõ nét cho việc kịp thời thể chế hóa chủ trương là tại kỳ họp này, Quốc hội xem xét thông qua đồng thời 3 đạo luật lớn, gồm: Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Việc này nhằm giải quyết căn cơ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn sản xuất, đầu tư kinh doanh và đời sống nhân dân theo đúng tinh thần nghị quyết của Trung ương.
Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Thị Kim Nhung nhấn mạnh trọng tâm công tác lập pháp phải chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng văn bản gắn với tổ chức thi hành nghiêm minh, hiệu quả, hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Pháp luật không chỉ tốt trên văn bản mà phải tốt cả trong cuộc sống".
Theo đó, các nhóm giải pháp trọng tâm để thực hiện định hướng này là: việc ban hành chính sách phải quán triệt quan điểm đổi mới tư duy để phù hợp với bối cảnh hiện nay, chuyển mạnh tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển". Chính sách phải có tầm nhìn dài hạn, vừa bảo đảm kỷ cương vừa bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành kinh tế-xã hội. Các vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ cần có cách tiếp cận linh hoạt, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng phải gắn liền với cơ chế kiểm soát rủi ro, bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Cùng với đó là tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng chính sách; chú trọng khâu lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động và nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực và năng lực thực thi; khắc phục triệt để mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật; siết chặt kỷ luật, kỷ cương lập pháp, kiểm soát quyền lực, kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.
Giải pháp tiếp theo là gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành phải được chuẩn bị song song, đồng bộ để có hiệu lực cùng lúc với luật. Đổi mới kỹ thuật lập pháp và tăng cường giám sát: Luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, lâu dài; những nội dung thường xuyên biến động theo thực tiễn thì giao văn bản dưới luật quy định để bảo đảm sự linh hoạt; đồng thời, phải có cơ chế theo dõi, đánh giá hiệu quả thi hành sau khi ban hành; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan dân cử, đại biểu Quốc hội, Hội đồng Nhân dân và nhân dân để kịp thời có phản hồi chính sách, sửa đổi bổ sung phù hợp.
Liên quan đến các luật được trình Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình một kỳ họp hoặc theo trình tự, thủ tục rút gọn, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Thị Kim Nhung khẳng định, áp dụng thủ tục rút gọn thực chất là rút ngắn về mặt thời gian, tiến độ trình; còn toàn bộ các khâu trọng yếu như soạn thảo, thẩm tra, lấy ý kiến, thảo luận tại Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý vẫn phải được tiến hành chặt chẽ, chu đáo và thận trọng.
Với định hướng "luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn", để bảo đảm chất lượng các dự án luật được thông qua theo thủ tục rút gọn, cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan thẩm tra của Quốc hội phải phối hợp chặt chẽ từ sớm, từ xa, thường xuyên trao đổi, tạo sự đồng thuận cao và tìm phương án tiếp thu tối ưu nhất trước khi trình Quốc hội bấm nút thông qua. Dù rút ngắn về mặt thời gian nhưng chất lượng lập pháp vẫn là yêu cầu cao nhất./.
(TTXVN/Vietnam+)