Cùng với siết chặt quản lý tại các mỏ, tỉnh phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, địa phương, đồng thời chủ động nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án.
Tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm
Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Tây Ninh Châu Thị Lệ cho biết: Toàn tỉnh hiện có 68 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, với tổng công suất hơn 4 triệu mét khối mỗi năm. Tổng trữ lượng khoáng sản dùng làm vật liệu xây dựng đã cấp phép khoảng 52 triệu mét khối, trong đó có gần 39 triệu mét khối chưa được khai thác.
Tây Ninh chưa có mỏ đá xây dựng được cấp phép khai thác, do đó yêu cầu quản lý chặt tài nguyên và chủ động cân đối nguồn cung vật liệu là vấn đề rất quan trọng. Thời gian qua, các sở, ngành, địa phương đã triển khai nhiều biện pháp quản lý, kiểm tra hoạt động khai thác, kinh doanh khoáng sản. Tuy nhiên, việc kiểm soát sản lượng, nguồn gốc khoáng sản và hoạt động vận chuyển, tiêu thụ tại một số địa bàn còn hạn chế.
Một số mỏ chưa lắp đặt đầy đủ trạm cân, camera giám sát; thiết bị hoạt động không ổn định, gián đoạn dữ liệu, gây khó khăn cho việc đối chiếu sản lượng, tiềm ẩn nguy cơ khai thác vượt công suất, ngoài phạm vi cấp phép và kê khai thiếu sản lượng, dẫn đến thất thu thuế, phí. Đáng chú ý, một số đối tượng lợi dụng việc cải tạo mặt bằng, đất nông nghiệp, nạo vét ao, hồ, kênh, mương hoặc giải phóng mặt bằng để khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép.
Tình trạng sử dụng bến bãi hợp thức hóa khoáng sản không rõ nguồn gốc, mua bán hóa đơn trái phép đặt ra yêu cầu phải tăng cường kiểm tra từ khâu khai thác đến tiêu thụ. Trong 9 tháng năm 2026, các cơ quan chức năng tỉnh đã xử phạt 10 doanh nghiệp vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản, tổng số tiền 1,898 tỷ đồng.
Trong đó, Công ty TNHH Một thành viên Đặng Phú Lộc và Doanh nghiệp tư nhân Trần Nam bị phạt mỗi đơn vị 300 triệu đồng do khai thác vượt công suất từ 50% đến dưới 100%. Công ty TNHH Một thành viên Cầu đường Tây Nam và Công ty TNHH Một thành viên Khai thác khoáng sản Cát Thủy bị phạt mỗi doanh nghiệp 500 triệu đồng do khai thác vượt công suất từ 100% trở lên.
Một số doanh nghiệp còn vi phạm quy định về lắp đặt camera, trạm cân hoặc chậm nộp báo cáo định kỳ, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên, ngân sách nhà nước. Trước tình hình đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, trọng tâm là hệ thống camera, trạm cân tải trọng và thiết bị giám sát hành trình tại các mỏ.
Doanh nghiệp phải cung cấp tài khoản, mật khẩu truy cập hệ thống cho cơ quan quản lý, duy trì thiết bị hoạt động liên tục, bảo đảm dữ liệu đầy đủ để kiểm tra, đối chiếu sản lượng. Theo chỉ đạo của tỉnh, việc lắp đặt, hoàn thiện thiết bị giám sát phải thực hiện trong tháng 10/2026. Các mỏ không đáp ứng điều kiện, để thiết bị ngừng hoạt động hoặc gián đoạn dữ liệu không có lý do chính đáng sẽ bị yêu cầu tạm dừng khai thác, vận chuyển đến khi khắc phục và được xác nhận đủ điều kiện hoạt động.
Công an tỉnh được giao phối hợp các lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện vận chuyển, xác minh nguồn gốc khoáng sản, hóa đơn, chứng từ; tập trung xử lý hành vi khai thác trái phép, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc. Các vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải được điều tra, xử lý theo quy định.
Chủ động nguồn vật liệu, siết trách nhiệm quản lý
Song song với kiểm tra, xử lý vi phạm, Tây Ninh đang triển khai nhiều giải pháp bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm. Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành quyết định khoanh định 59 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, với tổng trữ lượng dự kiến hơn 130 triệu mét khối; đồng thời phê duyệt 49 khu vực mỏ đưa ra đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Tỉnh cũng kiến nghị Chính phủ điều phối, hỗ trợ hơn 15 triệu mét khối vật liệu xây dựng đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn yêu cầu phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Sở Xây dựng rà soát nhu cầu, khả năng cung ứng vật liệu theo từng giai đoạn, tham mưu phương án cân đối cung cầu, hạn chế đầu cơ, găm hàng và tăng giá bất hợp lý.
Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu phải quản lý chặt khối lượng đất, đá, khoáng sản phát sinh trong quá trình thi công, không để lợi dụng hoạt động xây dựng nhằm khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép. Ủy ban nhân dân các xã, phường có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra địa bàn, nhất là khu vực giáp ranh, bến bãi tập kết và tuyến vận chuyển trọng điểm; kịp thời phát hiện, ngăn chặn việc lợi dụng cải tạo đất, san lấp, nạo vét ao, hồ, kênh, mương để khai thác khoáng sản trái phép.
Các bến bãi không bảo đảm quy định hoặc thiếu hồ sơ chứng minh nguồn gốc khoáng sản phải được kiểm tra, xử lý. Cơ quan thuế tăng cường kiểm tra nghĩa vụ tài chính, phát hiện hành vi trốn thuế, gian lận thuế và sử dụng hóa đơn không hợp pháp.
Hóa đơn điện tử phải phản ánh đúng khối lượng khoáng sản thực tế, thông tin phương tiện vận chuyển, làm cơ sở đối chiếu sản lượng khai thác, lượng hàng lưu thông và nghĩa vụ thuế. Việc tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm và gắn trách nhiệm cụ thể với từng cơ quan, địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý khoáng sản, hạn chế thất thu ngân sách, bảo đảm nguồn vật liệu hợp pháp phục vụ phát triển kinh tế- xã hội tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn mới.
THANH PHONG