Tối 15/10 (giờ Mỹ), tại một bãi thử của SpaceX ở Waco, bang Texas (Mỹ), Tesla cuối cùng đã trình làng Roadster thế hệ mới sau gần 9 năm trì hoãn. Chiếc xe thể thao hai chỗ sử dụng cụm động cơ đẩy khí nén do SpaceX phát triển, có thể nhấc mình khỏi mặt đất, tăng tốc 0-60 dặm/giờ (0-96km/h) trong chưa đầy một giây.
Tỷ phú Elon Musk cho biết xe sẽ được sản xuất từ năm 2028 và chưa công bố giá; Tesla đã mở lại đặt cọc 50.000 USD tại Mỹ, Canada và Trung Quốc.
Nhưng đằng sau màn trình diễn ngoạn mục ấy, “sức khỏe” thực sự của Tesla ra sao? Các báo cáo chính thức mà hãng nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) và công bố trên trang quan hệ nhà đầu tư cho thấy một doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư mạnh tay, chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn.
Doanh thu kỷ lục, lợi nhuận mỏng
Báo cáo tài chính mới nhất của Tesla là quý II, công bố ngày 22/7. Doanh thu quý đạt 28,24 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Lần đầu tiên trong lịch sử, doanh thu 12 tháng gần nhất của hãng vượt mốc 100 tỷ USD. Ba mảng kinh doanh đều tăng: xe (20,5 tỷ USD, tăng 23%), năng lượng (3,1 tỷ USD, tăng 13%) và dịch vụ (4,6 tỷ USD, tăng 50%).
Tuy nhiên, lợi nhuận hoạt động chỉ còn 398 triệu USD, giảm 57% so với cùng kỳ, tương ứng biên lợi nhuận hoạt động 1,4% - mức rất thấp với một hãng có quy mô như Tesla. Nguyên nhân, theo chính Tesla, là chi phí vận hành tăng 47% lên 4,35 tỷ USD do đầu tư cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các dự án nghiên cứu, chi phí thưởng cổ phiếu (bao gồm gói thưởng dành cho CEO được thông qua năm 2025), cùng với doanh thu tín chỉ khí thải giảm và giá bán bình quân xe hạ.
Lợi nhuận ròng quý II vẫn đạt 1,11 tỷ USD, nhưng con số này được “đỡ” đáng kể bởi khoản lãi chưa thực hiện 1 tỷ USD từ cổ phần Tesla đang nắm giữ tại SpaceX - khoản đầu tư trị giá 2 tỷ USD được thực hiện trong quý đầu năm nay. Nếu loại trừ các yếu tố bất thường, lợi nhuận ròng phi GAAP (con số lợi nhuận do chính công ty tự tính, sau khi loại bỏ một số khoản mà họ cho là không phản ánh hoạt động kinh doanh cốt lõi) là 1,15 tỷ USD, giảm 17%.
Dòng tiền là điểm đáng chú ý nhất. Tesla tạo ra 4,7 tỷ USD tiền từ hoạt động kinh doanh, nhưng chi đầu tư vọt lên 5,79 tỷ USD - gấp hơn hai lần quý trước - khiến dòng tiền tự do âm 1,09 tỷ USD. Dù vậy, hãng vẫn giữ 43,5 tỷ USD tiền mặt và đầu tư ngắn hạn, một “tấm đệm” dày để tiếp tục chi tiêu.
Xe bán vượt kỳ vọng, nhưng vẫn dưới đỉnh cũ
Hai tuần trước sự kiện Roadster, ngày 2/10, Tesla công bố số liệu quý III: sản xuất 464.391 xe, giao 486.532 xe và triển khai 13,7 GWh sản phẩm lưu trữ năng lượng. Con số giao xe cao hơn hẳn dự báo khoảng 461.000 xe của giới phân tích, giúp cổ phiếu tăng 5% trong phiên.
Nhìn cả năm, đà hồi phục khá rõ: quý I giao 358.023 xe, quý II 480.126 xe, quý III 486.532 xe. Dù vậy, kết quả quý III vẫn thấp hơn khoảng 2% so với mức kỷ lục 497.099 xe của quý III/2025.
Model 3 và Model Y chiếm tới 478.237 xe, trong khi các mẫu còn lại (Model S, Model X, Cybertruck) chỉ đạt 8.295 xe, giảm gần một nửa so với cùng kỳ. Lý do: Tesla đã tháo dỡ dây chuyền Model S và X tại nhà máy Fremont để nhường chỗ cho dây chuyền sản xuất robot hình người Optimus.
Tesla cho biết công suất đóng gói pin hiện là nút thắt lớn nhất với việc tăng sản lượng xe toàn cầu, và hãng đang mở rộng năng lực pin tại Berlin, Nevada và Texas.
Đặt cược vào AI, robotaxi và robot
Báo cáo quý II phác họa rõ hướng đi của Tesla: xe điện chỉ là nền tảng, trọng tâm là “AI trong thế giới thực”. Cybercab - mẫu xe tự hành không vô lăng - đã bắt đầu sản xuất tại Gigafactory Texas. Dịch vụ Robotaxi hoạt động tại bảy đô thị lớn ở Mỹ, trong đó Austin, Dallas, Houston, Miami, Orlando và Tampa đã có chuyến xe không người giám sát. Xe tải điện Tesla Semi dự kiến sản xuất trong năm nay tại nhà máy mới ở Nevada.
Phần mềm lái tự động FSD (có giám sát) đạt 1,48 triệu thuê bao, tăng 56% so với cùng kỳ; tại Bắc Mỹ, hơn 55% xe giao mới đi kèm gói FSD - tỷ lệ kỷ lục. FSD cũng được cấp phép thêm ở Hà Lan, Lithuania, Estonia, Đan Mạch và Bỉ.
Ngoài ra, Tesla đang xây nhà máy chip bán dẫn tại Austin, mở rộng năng lực tính toán AI lên hơn 200 MW, phát triển sản xuất pin LFP, vật liệu cathode và tinh luyện lithium. Chính hãng gọi đây là “giai đoạn đầu tư lớn nhất và hứng khởi nhất” trong lịch sử, đồng thời cảnh báo quá trình mở rộng sẽ “không tuyến tính”.
Trong bối cảnh ấy, Roadster không phải là lời giải cho bài toán lợi nhuận. Tỷ phú Musk từng thừa nhận mẫu xe này “không tạo thay đổi lớn về doanh thu”, mà chủ yếu đóng vai trò nâng tầm thương hiệu, là “chiếc xe cuối cùng do con người cầm lái” mà Tesla sẽ sản xuất. Trong bảng công suất nhà máy của Tesla, Roadster vẫn ở trạng thái “phát triển thiết kế”, chưa có địa điểm hay sản lượng dự kiến.
Việc Roadster được phát triển chung với SpaceX cũng làm dấy lên đồn đoán về khả năng hai công ty của ông Musk sáp nhập - điều một số nhà phân tích phố Wall cho rằng có thể xảy ra trước cuối năm.
Toàn bộ số liệu tài chính quý III sẽ được Tesla công bố sau giờ giao dịch ngày 21/10 (giờ Mỹ). Đó mới là phép thử thực sự: Liệu lượng xe giao tăng có kéo biên lợi nhuận hoạt động thoát khỏi mức 1,4% hay không, và chi đầu tư còn tiếp tục đẩy dòng tiền tự do âm trong bao lâu. Roadster có thể bay, nhưng nhà đầu tư sẽ nhìn vào mặt đất.