Nhiều bãi đất trống, tuyến đường vắng ở Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt tại các khu vực vùng ven, từng bị lợi dụng để đổ rác trộm.
Thành phố hiện còn nhiều điểm tồn đọng rác thải, việc ứng dụng camera, kết hợp với tuần tra và phản ánh của người dân, đang được triển khai nhằm giám sát, phát hiện và xử lý các hành vi đổ rác trái quy định.
Tại xã Tân Vĩnh Lộc, cách làm này cho thấy hiệu quả khi nhiều trường hợp được xác minh, xử phạt và buộc thu gom rác, trả lại hiện trạng khu vực.
Bám xe đổ rác lén
Bà Hồ Ngọc Hiếu, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tân Vĩnh Lộc cho biết: Xã hiện còn 16 điểm nóng về rác, chủ yếu tại các bãi đất trống ở khu dân cư thưa thớt, ít người qua lại hoặc khu vực giáp ranh.
Trước khi sáp nhập, Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Lộc B (trước đây thuộc huyện Bình Chánh cũ) cũng đã triển khai một số giải pháp nhưng hiệu quả chưa cao.
Sau ngày 1/7/2025, Ủy ban Nhân dân xã Tân Vĩnh Lộc đã chỉ đạo các đơn vị liên quan rà soát, thống kê các điểm đen về rác, ưu tiên bố trí camera tại những khu vực này, trong đó có việc vận động nguồn lực xã hội hóa.
Cùng với lắp đặt camera, địa phương tăng cường xử phạt các trường hợp đổ trộm rác thải được phát hiện qua hình ảnh, đồng thời tăng tần suất tuần tra, giám sát tại các điểm nóng.
Mục tiêu là xử lý dứt điểm tình trạng đổ thải gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan và gây bức xúc trong nhân dân.
Trên toàn địa bàn xã hiện có khoảng 102 camera an ninh, chủ yếu tại những khu vực đất trống, nơi tình hình an ninh trật tự và đổ rác diễn biến phức tạp. Hình ảnh từ camera, cùng thông tin do người dân cung cấp, được sử dụng để xác minh phương tiện, nhận dạng người vi phạm và làm căn cứ xử lý.
Từ đó, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc. Tháng 7/2025, từ camera của người dân, lực lượng cơ sở phát hiện xe tải chở kính vỡ đến đổ tại khu đất trống trên đường Rạch Cầu Suối. Qua xác minh, ông T.Q.K.H bị xử phạt 3,5 triệu đồng, đồng thời phải thu gom, chuyển giao chất thải và trả lại hiện trạng khu đất.
Đầu năm 2026, trên đường Trần Hải Phụng, qua camera, lực lượng cơ sở phát hiện ông L.V.S đổ khoảng 425 kg rác dọn xưởng. Từ lời khai của ông L.V.S, xã tiếp tục xác minh người thuê chở rác là ông Mai Phương Bảo. Cả hai bị xử lý theo quy định.
Mới đây, qua rà soát camera trên đường Liên ấp 3-4, Công an xã Tân Vĩnh Lộc phát hiện hai người sử dụng xe ba gác đổ khoảng 30 kg rác trái quy định. Qua xác minh là N.B.Q và N.B.P. Ngày 8/9/2026, Ủy ban Nhân dân xã ban hành quyết định xử phạt mỗi người 3,5 triệu đồng.
Theo Trung tá Nguyễn Tứ Cường, Cảnh sát khu vực Ấp 23, Công an xã Tân Vĩnh Lộc, các đối tượng thường lợi dụng đất trống, đoạn đường vắng để vứt rác. Công an và Ủy ban Nhân dân xã phối hợp lắp đặt camera di động, qua đó phát hiện, truy xét và xử lý. Từ đầu năm, người dân phản ánh nhiều nên địa phương tiếp tục xin kinh phí để lắp thêm camera.
Thực tế, từ khi sáp nhập đến nay, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tân Vĩnh Lộc đã ban hành 22 quyết định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến hành vi vứt rác, đổ, đốt, thải bỏ chất thải trái quy định, tổng số tiền 71,5 triệu đồng.
Riêng năm 2026, đã xử lý 17 trường hợp, tổng tiền phạt 56,75 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm phải thu gom lượng rác đã đổ, chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý và trả lại hiện trạng khu vực.
Giữ những tuyến đường sạch
Tại Ấp 22, xã Tân Vĩnh Lộc, Thành phố Hồ Chí Minh, ông Huỳnh Ngọc Hải, Trưởng Ấp 22 cho biết: Tuyến đường Liên ấp 3-4 đi qua ấp từng nhiều lần xuất hiện bãi rác tự phát. Các hộ dân xung quanh được vận động, tuyên truyền trên Zalo hàng tháng nhưng rác vẫn phát sinh.
Vì vậy, hệ thống chính trị, các ban, ngành, đoàn thể phối hợp với Ấp 22 và 23 lắp camera để giám sát, phát hiện người vứt rác không đúng nơi quy định. Theo đó, cần vừa tuyên truyền, vận động, vừa giám sát để người dân nâng cao ý thức, cùng giữ gìn môi trường.
Bà Trần Thị Mỹ Linh, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ Ấp 42 cũng chia sẻ: Chi hội thường xuyên tuyên truyền qua nhóm phụ nữ trên Zalo, vận động chị em đổ rác đúng nơi quy định và phân loại trước khi mang đi.
Những loại rác nguy hiểm như chai, mảnh sành phải được bọc kín; rác có thể tái chế được để riêng, còn rác sinh hoạt cũng cần buộc kín để không gây ô nhiễm, ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Sống ở xã Tân Vĩnh Lộc, anh Hoàng Giang cho rằng camera là giải pháp thiết thực đối với những tuyến đường vắng: “Trước đây người dân nhiều khi chỉ thấy một khu đất vừa được dọn sạch lại xuất hiện rác nhưng không biết ai mang đến. Khi có camera, thời điểm, phương tiện và người đổ rác có thể được xác định rõ hơn, những người có ý định vi phạm cũng sẽ e ngại mà không dám vi phạm nữa.”
Theo bà Hồ Ngọc Hiếu, xã Tân Vĩnh Lộc đã tổ chức 22 đợt ra quân tổng vệ sinh, thu gom 184 tấn rác, cắm 26 bảng cấm đổ rác và trồng 1.650 cây xanh. Xã đồng thời vận động người dân đăng ký thu gom, phân loại rác tại nguồn, rà soát các điểm đen và duy trì vệ sinh sau các đợt ra quân.
Thời gian tới, xã tiếp tục rà soát các điểm đen về rác, ưu tiên bố trí camera, trong đó có việc kêu gọi nguồn lực xã hội hóa; tăng cường tuần tra, giám sát và xử lý các trường hợp đổ trộm rác được phát hiện qua camera. Địa phương cũng khuyến khích người dân cung cấp hình ảnh, video về hành vi vứt, đổ rác, xả rác xuống kênh rạch, đất trống hoặc đốt, chôn lấp rác trái quy định.
Từ tháng 7/2025 đến nay, xã đã trao giấy khen cho 6 cá nhân có thành tích phát hiện, cung cấp thông tin về các trường hợp đổ thải, đốt chất thải trên địa bàn.
Sự tham gia của người dân cùng hệ thống camera giúp việc phát hiện vi phạm nhanh hơn, đồng thời tạo thêm ý thức giữ gìn những tuyến đường, khu đất đã được dọn sạch.
Hiệu quả từ việc ứng dụng camera tại xã Tân Vĩnh Lộc trong phát hiện, xác minh và xử lý các trường hợp đổ rác trái quy định cho thấy đây là cách làm phù hợp với Chương trình Bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030 Thành phố Hồ Chí Minh mới ban hành. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, xử lý vi phạm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính răn đe và giữ gìn trật tự trong chấp hành pháp luật về môi trường.
Từ kết quả thực tế, mô hình có thể tiếp tục được đầu tư, mở rộng tại các “điểm đen” về rác, đồng thời phát huy sự tham gia của người dân, góp phần xây dựng Thành phố sạch, xanh và thân thiện với môi trường./.
(TTXVN/Vietnam+)