Thanh toán số: Lưu thông dòng tiền thông minh, an toàn

* PGS, TS, BS. Vũ Văn Giáp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai:

Trong quá trình chuyển đổi số, Bệnh viện Bạch Mai xác định người bệnh là trung tâm, mọi giải pháp công nghệ đều hướng tới mục tiêu mang lại trải nghiệm thuận tiện, an toàn và yên tâm hơn. Ứng dụng Bach Mai Care là một trong những nền tảng quan trọng để kết nối các khâu trong hành trình khám chữa bệnh. Đến nay, ứng dụng đã vượt mốc 1 triệu người dùng và được xác thực qua VNeID, góp phần bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin người bệnh.

Trước đây, người dân đến bệnh viện có thể phải xếp hàng ở nhiều khâu. Giờ đây, người bệnh có thể đặt lịch trên ứng dụng, lựa chọn chuyên gia, chuyên khoa, ngày và giờ khám phù hợp. Khi đến bệnh viện theo lịch, khoảng 15-20 phút sau người bệnh có thể bắt đầu được khám.

Trong quá trình khám, các chỉ định như xét nghiệm, siêu âm, chụp chiếu... được cập nhật trên ứng dụng để người bệnh biết mình cần thực hiện những bước gì tiếp theo. Đến khâu thanh toán, hệ thống cung cấp mã QR với chính xác số tiền phải trả; các khoản bảo hiểm hoặc phụ thu được thể hiện rõ ràng, minh bạch. Khi có kết quả, thông tin được đồng bộ trên ứng dụng và người bệnh nhận thông báo để quay lại gặp bác sĩ.

Đơn thuốc cũng được liên thông với nhà thuốc, hiển thị giá từng loại thuốc ngay trên ứng dụng. Người bệnh có thể thanh toán ngay tại phòng khám hoặc qua ki-ốt trước khi nhận thuốc. Như vậy, thay vì phải đi qua nhiều quầy, nhiều khâu riêng lẻ, người bệnh có thể thực hiện phần lớn hành trình trên một nền tảng.

Bệnh viện Bạch Mai hiện phục vụ khoảng 10.000 người bệnh ngoại trú mỗi ngày. Nếu mỗi người tiết kiệm được 10-12 phút, tổng thời gian chờ được cắt giảm là rất lớn. Đây chính là giá trị mà chuyển đổi số mang lại: Không chỉ thanh toán nhanh hơn mà còn giúp toàn bộ hành trình khám chữa bệnh thuận tiện, liền mạch hơn.

Thời gian tới, Bach Mai Care sẽ tiếp tục được phát triển theo hướng trở thành một trợ lý sức khỏe, tích hợp thêm các tiện ích như hóa đơn điện tử, chữ ký số, chữ ký điện tử và chăm sóc sức khỏe, với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng phục vụ và sự an tâm của người bệnh.

* Ông Lưu Nguyên Trí - Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế:

Từ góc độ quản lý thuế, chúng tôi đánh giá thanh toán số là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy hiện đại hóa công tác quản lý thuế, nâng cao tính minh bạch và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Vai trò của thanh toán số thể hiện trên ba phương diện chủ yếu:

Thứ nhất, thanh toán số góp phần hình thành dữ liệu giao dịch có khả năng đối chiếu, kiểm chứng. Khi được kết nối phù hợp với dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế và các thông tin liên quan, dữ liệu thanh toán giúp cơ quan thuế có thêm cơ sở đánh giá hoạt động kinh doanh, nhận diện những chênh lệch cần làm rõ và phát hiện rủi ro kê khai thiếu doanh thu. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng không phải mọi khoản tiền phát sinh trên tài khoản đều là doanh thu chịu thuế. Việc xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ vào bản chất giao dịch, hồ sơ liên quan và quy định pháp luật.

Thứ hai, thanh toán số tạo điều kiện chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Trên cơ sở thông tin được thu thập, kết nối và đối chiếu theo đúng quy định, cơ quan thuế có thể nâng cao khả năng phát hiện rủi ro, tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần kiểm tra, xác minh, đồng thời hạn chế các yêu cầu giải trình không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt. Qua đó, góp phần chống thất thu ngân sách, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh.

Thứ ba, thanh toán số mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh thông qua việc đơn giản hóa giao dịch, hỗ trợ quản lý dòng tiền, đối soát doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tích hợp dịch vụ thuế điện tử vào hoạt động kinh doanh, giúp quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế ngày càng thuận tiện và ít tốn kém hơn.

Về định hướng và giải pháp trong thời gian tới, quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là lấy người nộp thuế làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Trong đó, tăng cường minh bạch phải đi đôi với đơn giản hóa thủ tục và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.

* Bà Phạm Châu Loan - Phó trưởng Phòng Phát triển kênh số và đối tác, Ngân hàng Vietcombank:

Thanh toán số đang làm thay đổi kỳ vọng của khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng, không chỉ chuyển tiền, thanh toán, mà là một nền tảng số đáp ứng nhiều nhu cầu trong cuộc sống, phù hợp với hành vi của từng cá nhân.

Vietcombank hướng tới xây dựng một nền tảng số nơi các hoạt động tài chính, tiêu dùng và trải nghiệm sống được kết nối trong một không gian số duy nhất - trái tim của hệ sinh thái đó là VCB Digibank với cốt lõi là khách hàng làm trung tâm.

Điểm khác biệt trong định hướng phát triển của Vietcombank là phát triển “một nền tảng nhưng không phải một trải nghiệm đại trà”. Thay vì phục vụ tất cả khách hàng bằng một giao diện chung, Vietcombank lựa chọn cách tiếp cận cá nhân hóa sâu hơn, xuất phát từ nhận thức rằng mỗi nhóm khách hàng có nhu cầu, thói quen và kỳ vọng khác nhau. Ví dụ như, đối với khách hàng là thế hệ trẻ, nền tảng chú trọng dịch vụ mua sắm, giải trí số; với nhóm khách hàng là người cao tuổi, giao diện sẽ đơn giản hóa, dễ thao tác…

Đối với nhóm khách hàng vừa có nhu cầu sử dụng tài khoản cá nhân vừa là hộ kinh doanh, nếu xây dựng 2 nền tảng số sẽ khiến người dùng phải sử dụng nhiều ứng dụng, khó khăn trong việc chuyển đổi. Vì vậy, VCB Digibank phát triển nền tảng tạo sự thống nhất giữa 2 nhu cầu, chuyển đổi linh hoạt giữa giao dịch góc độ cá nhân hoặc hộ kinh doanh.

Vietcombank cũng hướng tới xây dựng phong cách sống xanh hơn, tiện lợi hơn, thông minh hơn thông qua các dịch vụ ngân hàng số, trong đó thanh toán không dùng tiền mặt giữ vai trò trọng tâm.

Với kinh nghiệm triển khai tập trung vào yếu tố cốt lõi đều xuất phát từ nhu cầu người dùng, ngân hàng không thể một mình cung cấp hết tất cả dịch vụ. Vì vậy, Vietcombank kết nối với đối tác để đáp ứng nhanh các nhu cầu thiết yếu của khách hàng, hoạt động kinh doanh doanh nghiệp.

Trong kỷ nguyên thanh toán số, an toàn bảo mật được xác định là mục tiêu số một. Vietcombank đã tổ chức hoạt động giám sát phòng chống gian lận, triển khai hoạt động truyền thông… từ đó xây dựng niềm tin với khách hàng.

Tầm nhìn tương lai của Vietcombank không chỉ là tích hợp thêm nhiều tiện ích, mà là tạo ra một hệ sinh thái thực sự gia tăng giá trị cho khách hàng; tập trung vào quá trình chuyển dịch từ “số hóa giao dịch” sang “số hóa trải nghiệm”.

“Một ứng dụng - Đa dịch vụ” không chỉ là định hướng phát triển, mà còn là cam kết của Vietcombank trong việc kiến tạo hệ sinh thái số toàn diện, nơi công nghệ được ứng dụng để nâng cao chất lượng cuộc sống, hỗ trợ phát triển kinh doanh và tạo dựng những giá trị bền vững cho cộng đồng.

* Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

Trong kỷ nguyên số, thanh toán không còn là một công đoạn ở cuối chu kỳ mua bán mà là mạch kết nối các hoạt động của nền kinh tế số Việt Nam. Giá trị của kết nối số chỉ thực sự phát huy khi các dịch vụ được kết nối trực tiếp với nhau, giúp người sử dụng hoàn thành công việc một cách trọn vẹn.

Trong chu trình đó, thanh toán số đóng vai trò gắn kết ngân hàng với doanh nghiệp, cơ quan cung cấp dịch vụ công với người dân, nhà cung cấp với khách hàng… giúp hoàn tất giao dịch, luân chuyển dòng tiền và ghi nhận kết quả thanh toán. Khi được tích hợp phù hợp, thanh toán số góp phần đưa dịch vụ số vào đời sống, giảm thao tác và chi phí cho người sử dụng và xã hội. Để phát triển hệ sinh thái thanh toán số an toàn, tiện ích, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tập trung vào 3 trụ cột.

Thứ nhất, kết nối hạ tầng, thúc đẩy liên thông giữa các hệ thống, mở rộng khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ thanh toánCác ngân hàng, trung gian thanh toán, dịch vụ công và nền tảng kinh tế số cần kết nối theo chuẩn mực chung, bảo đảm người dân có thể lựa chọn ngân hàng, doanh nghiệp có thể lựa chọn đối tác cung ứng dịch vụ… để việc hợp tác, thanh toán diễn ra thuận tiện với chi phí hợp lý.

Để nâng cao chất lượng liên thông, bài toán đặt ra là thúc đẩy tiêu chuẩn chung và khả năng tương thích. Cần tiếp tục thúc đẩy tiêu chuẩn chung, khả năng tương thích và quy trình phối hợp giữa các hệ thống; hạn chế đầu tư trùng lặp và những rào cản làm thu hẹp lựa chọn của người sử dụng, thông qua các giải pháp: Phát triển giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API); bảo đảm tính liên tục của dịch vụ; gắn mở rộng hạ tầng với khả năng sử dụng thực tế; mở rộng kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới, trong đó có hợp tác kết nối thanh toán song phương qua mã QR với các quốc gia và vùng lãnh thổ.

Thứ hai, kết nối dịch vụ. Người dân không cần quan tâm phía sau có bao nhiêu hệ thống xử lý; họ chỉ cần một hành trình đơn giản. Kết nối dịch vụ đòi hỏi sự thống nhất cả về nghiệp vụ lẫn hành trình trải nghiệm của khách hàng. Cần ưu tiên những nhu cầu thường xuyên, có phạm vi người dùng rộng và vướng mắc cụ thể có thể giải quyết. Hiệu quả nên được đánh giá bằng tỷ lệ giao dịch hoàn tất, thời gian xử lý, mức giảm thao tác thủ công, chi phí sử dụng và mức độ hài lòng của khách hàng.

Thứ ba, thiết lập niềm tin số. Hệ sinh thái kết nối càng rộng thì rủi ro lan truyền càng nhanh; một dịch vụ thuận tiện chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân thực sự tin tưởng. Hệ sinh thái càng mở rộng thì trách nhiệm duy trì niềm tin càng cần được chia sẻ giữa các bên tham gia.Bên cạnh giải pháp công nghệ, cần minh bạch phí và điều kiện sử dụng, thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh nhanh chóng, tăng cường giáo dục tài chính. Người dân cần được hướng dẫn kiểm tra thông tin người nhận, bảo mật mã OTP và nhận diện thủ đoạn giả mạo.

Chặng đường tiếp theo sẽ khó khăn hơn, bởi yêu cầu không chỉ là “nhanh hơn” hay “nhiều hơn” mà là “thông minh hơn, an toàn hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn”. Sự cộng hưởng sức mạnh của các cơ quan quản lý và sự đồng lòng của các thành viên thị trường sẽ tạo nên một hệ sinh thái thanh toán số an toàn, minh bạch, có sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp to lớn vào công cuộc xây dựng kinh tế số, xã hội số, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng.

* Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Đồng Trưởng Ban tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026:

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số quốc gia, công nghệ không chỉ định hình lại phương thức quản trị, sản xuất và kinh doanh, mà còn thay đổi căn bản thói quen tiêu dùng hàng ngày của mỗi người dân. Giữa dòng chảy mạnh mẽ đó, thanh toán số không đơn thuần là một phương thức giao dịch tiện ích, mà đã trở thành hạ tầng huyết mạch kết nối người dân, doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng và các dịch vụ công.

Một hạ tầng thanh toán an toàn, thông suốt và liền mạch sẽ là đòn bẩy khơi thông các nguồn lực xã hội, tối ưu hóa chi phí vận hành cho nền kinh tế và trực tiếp nâng tầm trải nghiệm sống của từng người dân.

Nhìn lại hành trình 5 năm qua, chúng tôi tự hào khi chứng kiến các hội thảo thanh toán số do Báo Tiền Phong khởi xướng không ngừng lớn mạnh cả về quy mô lẫn chiều sâu học thuật.

Để duy trì được sức sống và uy tín của chuỗi hội thảo qua từng năm, Báo Tiền Phong đã nhận được sự chỉ đạo sát sao từ lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, sự tham mưu tâm huyết của các cơ quan quản lý và sự đồng hành trách nhiệm từ các tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ.

Năm 2026 đánh dấu sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Sau nửa thập kỷ thành công với thương hiệu “Ngày Thẻ Việt Nam”, chuỗi sự kiện chính thức khoác lên mình diện mạo mới: “Ngày Thanh toán số Việt Nam” gắn liền với thông điệp “Chạm số - Sống xanh”.

Hội thảo hôm nay mang chủ đề: “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số”. Chúng tôi kỳ vọng diễn đàn không chỉ dừng lại ở việc cập nhật xu hướng, mà sẽ đi thẳng vào thực tế: Chỉ rõ những "điểm nghẽn" về thể chế, hạ tầng và liên kết dữ liệu, từ đó đề xuất các giải pháp liên ngành khả thi, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và tạo thuận lợi tối đa cho người dân.

Để khởi động không khí hội thảo, khách mời, đại biểu cùng thưởng thức màn trình diễn đặc biệt “Robot tương tác trên dòng chảy số”.

* Về phía Ngân hàng Nhà nước:

- Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

- Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh Toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

- Ông Hoàng Minh Tiến - Phó Cục trưởng, Cục Công nghệ thông tin

- Bà Kim Lan Anh - Phó Chánh Văn phòng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

* Về phía Bộ ngành:

- Ông Đỗ Hồng Cẩm - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam

- Ông Lưu Nguyên Trí - Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế, Bộ Tài chính

* Về phía ngân hàng, trung gian thanh toán:

- Bà Phạm Châu Loan - Phó trưởng Phòng phát triển kênh số và đối tác, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank)

- Ông Nguyễn Xuân Cường - Phó Giám đốc khối ngân hàng số TMCP Quân Đội MB.

- Ông Đồng Đức Giang - Giám đốc Trung tâm Thẻ, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Agribank

- Bà Lê Thị Thanh Yên - Phó Giám đốc Ban sản phẩm bán lẻ, Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam .

- Ông Nguyễn Bá Diệp - đồng sáng lập, Phó Chủ tịch cấp cao Công ty Cổ phần dịch vụ di động trực tuyến (MoMo).

* Về phía doanh nghiệp:

- Ông Trần Nguyễn Ngọc Thành - Tổng Giám đốc Công ty TNHH VETC Digital.

- Bà Nguyễn Thị Ngoan - Phó Tổng Giám đốc tập đoàn Misa

- Ông Nguyễn Tiến Đạt - Tổng Giám đốc AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội.

- Ông Nguyễn Xuân Việt - Giám đốc công nghệ kiêm Giám đốc Khối Dịch vụ công nghệ mới FPT IS, Tập đoàn FPT.

* Về phía chuyên gia:

- PGS, TS. BS Vũ Văn Giáp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai

- Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu - chuyên gia tội phạm học, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia.

- PGS.TS Đặng Quang Vinh - Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV).

* Về phía ban tổ chức:

- Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Đồng Trưởng Ban tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026.

- Ông Nguyễn Quang Hưng - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Thanh Toán Quốc gia Việt Nam, Napas, Đồng trưởng ban tổ chức.

- Ông Nguyễn Quang Minh - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam, Napas.

- Ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thanh Toán Quốc gia Việt Nam, Napas.

- Nhà báo Khánh Huyền - Ủy viên Ban biên tập, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh, Truyền thông và Tổ chức Sự kiện.

Hội thảo “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số” nằm trong chuỗi chương trình Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đồng tổ chức, dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, diễn ra sáng 14/10, tại Hà Nội.

Với chủ đề “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số”, hội thảo đặt ra yêu cầu chuyển dịch từ phát triển các phương thức thanh toán riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái có khả năng kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, dịch vụ công và người dùng. Trong mô hình này, thanh toán được tích hợp trực tiếp vào quá trình mua sắm, sử dụng dịch vụ, khám chữa bệnh, đi lại và các hoạt động kinh tế thường ngày, hướng tới trải nghiệm thuận tiện, liền mạch.

Hội thảo gồm hai phần nội dung chính. Phiên thứ nhất với chủ đề “Phát triển hệ sinh thái thanh toán số” tập trung phân tích xu hướng thanh toán tích hợp, hay còn gọi là thanh toán “trong suốt” (invisible payment), khi người dùng có thể hoàn tất giao dịch ngay trong quá trình sử dụng dịch vụ mà không phải thực hiện nhiều thao tác riêng biệt.

Các tham luận và thảo luận sẽ làm rõ định hướng chính sách của cơ quan quản lý, kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái thanh toán tại các ngân hàng thương mại, cũng như những vấn đề đặt ra trong kết nối dữ liệu, đối soát và liên thông giữa ngân hàng, trung gian thanh toán với các đơn vị cung cấp dịch vụ.

Sự tham gia của các ngân hàng Vietcombank, MB, Agribank, BIDV cùng các doanh nghiệp như VETC, MISA và đại diện lĩnh vực y tế được kỳ vọng mang đến những góc nhìn thực tiễn về cách đưa thanh toán số vào từng dịch vụ cụ thể, từ giao thông, khám chữa bệnh đến hoạt động kinh doanh và cung cấp dịch vụ công.

Phiên thứ hai với chủ đề “Kết nối không biên giới - Bảo vệ không khoảng cách” tập trung vào xu hướng mở rộng thanh toán xuyên biên giới, từ hạ tầng kết nối đến trải nghiệm của người dùng. Trong bối cảnh giao thương, du lịch và các hoạt động dịch vụ quốc tế ngày càng phát triển, khả năng thanh toán thuận tiện giữa các quốc gia được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đồng thời nâng cao trải nghiệm của người dân và du khách.

Các nội dung thảo luận hướng tới vai trò của hạ tầng thanh toán quốc gia, kết nối thanh toán trong khu vực Đông Nam Á, cũng như khả năng mở rộng liên kết giữa các nền tảng và tổ chức cung ứng dịch vụ.

Thông qua hai phiên thảo luận, hội thảo hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và đơn vị cung cấp dịch vụ; qua đó góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, hoàn thiện hệ sinh thái thanh toán số tại Việt Nam và mở rộng khả năng kết nối với thị trường quốc tế.