' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tàu khu trục DDG-53 của Mỹ (Ảnh: US Navy).
Iran phát thông điệp về cách tiếp cận cứng rắn hơn
Những ngày gần đây, giới lãnh đạo cấp cao của Iran liên tục đưa ra những cảnh báo đanh thép nhằm vào Mỹ và các đồng minh của Washington trong khu vực.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 8/9 tuyên bố đã tấn công 2 tàu chiến của Mỹ và 8 tàu chở dầu tại khu vực vịnh Ba Tư để đáp trả cái mà họ gọi là đợt tập kích của Mỹ nhắm vào 5 tàu chở dầu của Iran.
IRGC cho biết lực lượng này đã tấn công tổng cộng 10 tàu đang tìm cách di chuyển qua khu vực mà Tehran mô tả là vùng "cấm và không an toàn" thuộc Eo biển Hormuz. Đây là lần đầu tiên Iran tấn công trực tiếp nhắm vào tàu chiến Mỹ.
Giới phân tích nhận định, Iran đang áp dụng một tiếp cận ngày càng cứng rắn khi phải đối mặt với sức ép kinh tế gia tăng và nỗi lo ngại tầm ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz đang tuột khỏi tầm tay.
Theo giới quan sát, tình hình hiện tại đang đẩy rủi ro từ chuỗi các cuộc đụng độ gần đây châm ngòi cho một cuộc chiến toàn diện.
Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammed Bagher Ghalibaf tuyên bố đã hết thời "đáp trả tương xứng". "Từ nay trở đi, bất kỳ hành động nào nhắm vào lợi ích và an ninh của Iran sẽ bị đáp trả nhanh hơn, nặng nề và đau đớn hơn", ông khẳng định.
Ngay sau đó, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran Mohsen Rezaei công bố kế hoạch thiết lập một "vùng cấm" đối với vận tải biển ở vịnh Ba Tư. Đây có thể coi là bước đi vượt ra ngoài các nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz hiện tại của Tehran.
Những tuyên bố này là một nỗ lực khác của Iran nhằm đẩy căng thẳng đối đầu lên cao.
Sức ép kinh tế và thời điểm quyết định
Iran về cơ bản đã chịu đựng được chiến dịch quân sự dữ dội mà Mỹ và Israel phát động từ cuối tháng 2. Tuy nhiên, cuộc chiến tiêu hao trong những tháng qua đã tạo ra một mối đe dọa kinh tế nghiêm trọng, buộc Tehran phải gia tăng các tuyên bố đe dọa và đợt tấn công mới.
Lệnh phong tỏa của Mỹ đã làm đóng băng phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Tehran. Cùng lúc đó, việc các tàu chiến Mỹ hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đã tạo ra một dòng chảy hàng hóa nhỏ nhưng liên tục, làm suy yếu tầm ảnh hưởng của Iran ở eo biển Hormuz.
"Làm thế nào để lấy lại thế chủ động? Họ (Iran) phải leo thang", nhà phân tích về Iran tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Geneva Farzan Sabet nhận định. Ông cho rằng Iran có thể sẽ tìm cách gia tăng đối đầu quân sự trong khi vẫn cố gắng tránh một cuộc chiến toàn diện.
Các quan chức cấp cao Iran cho biết họ sẵn sàng đàm phán để quay trở lại Bản ghi nhớ Ghi nhớ (MOU) đã ký kết với Mỹ hồi tháng 6. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông không quan tâm đến đàm phán, mà ưu tiên duy trì chiến lược tiêu hao và siết chặt kinh tế đối với Iran.
Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran nhận định hiện giờ là thời điểm tốt nhất để gây sức ép với Washington. Một cuộc chiến kéo dài có thể sẽ bất lợi cho ông Trump và đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11.
"Mọi dấu hiệu đều cho thấy đây là thời điểm được ăn cả, ngã về không", Mohammad Ali Shabani, nhà phân tích về Iran kiêm biên tập viên trang tin Amwaj.media, cho biết.
Nhà phân tích cấp cao về Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG) Hamidreza Azizi nhận định việc Iran nhắm tên lửa đạn đạo vào hai tàu chiến Mỹ là một bước leo thang đáng chú ý.
Trước đây, Iran không có nỗ lực nghiêm túc nào nhắm mục tiêu vào tàu hải quân Mỹ và có vẻ dè dặt trước các đợt tấn công có thể gây thương vong lớn cho phía Mỹ. "Những tính toán đó rõ ràng đã thay đổi", ông Azizi cho biết.
Theo ông, việc Mỹ tập kích đáp trả vào 5 tàu chở dầu của Iran cho thấy Washington coi đợt tấn công của Iran nghiêm trọng đến mức nào.
“Hai bên đang cố gắng áp đặt các ranh giới đỏ của mình và đẩy ranh giới đỏ của đối phương lùi xa nhất có thể", ông Azizi nói.
Động thái này cũng là sự thừa nhận rằng năng lực quân sự của Iran đã cải thiện. Trước xung đột, Mỹ không nghĩ Iran có thể nhắm mục tiêu chính xác vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, Iran đã chứng minh khả năng này, bao gồm đợt tập kích vào một căn cứ Mỹ ở Jordan vào tháng 7 làm hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng
Ông Azizi nhận định Iran cũng có thể trở nên thành thục tương tự trong việc nhắm mục tiêu vào các hạm đội hải quân.
Tehran cũng rất công khai về các nỗ lực thu giữ và nghiên cứu vũ khí đối phương. Hôm 8/9, IRGC tuyên bố đã bắt giữ một tàu ngầm không người lái của Mỹ.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu ngầm này là thế hệ cũ gặp sự cố kỹ thuật và "không thu thập dữ liệu nhạy cảm cũng như không mang theo thiết bị cảm biến hay radar mật nào”.