Thủ Thiêm trước cú hích 20 tỷ USD và bước nhảy 17 bậc của trung tâm tài chính TPHCM

Nhiều công trình trọng điểm và dự án bất động sản quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Thủ Thiêm. Cùng với hạ tầng ngày càng hoàn thiện và sự hình thành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC), khu vực này có thêm điều kiện để phát triển các chức năng tài chính, thương mại, dịch vụ, hướng đến vai trò trung tâm chiến lược của siêu đô thị.

Cú hích từ Trung tâm tài chính quốc tế

Một trong những yếu tố tạo thêm dư địa cho Thủ Thiêm là sự phát triển nhanh của hệ sinh thái tài chính tại TPHCM.

Số liệu công bố tại hội nghị xúc tiến đầu tư tháng 8 cho thấy, sau khoảng 6 tháng vận hành, VIFC-HCMC đã ghi nhận khoảng 20 tỷ USD vốn cam kết từ nhà đầu tư, đối tác trong và ngoài nước. Trong đó, tài chính hàng không có 6,1 tỷ USD; khoảng 2 tỷ USD cho hạ tầng dữ liệu đô thị thông minh thông qua thỏa thuận với Tập đoàn G42 (UAE) và liên doanh nhà đầu tư trong nước; cùng một quỹ đầu tư cho nền kinh tế on-chain (các hoạt động tài chính, giao dịch tài sản được thực hiện và ghi nhận trực tiếp trên blockchain, như token hóa tài sản, tài chính phi tập trung và thanh toán bằng tiền số) quy mô 1 tỷ USD. Đại diện VIFC-HCMC lưu ý đây là vốn cam kết và tiềm năng huy động, chưa phải vốn đã giải ngân.

Cùng với dòng vốn, sự tham gia của các định chế quốc tế cũng ngày càng rõ nét. Ngày 1/7, UOB khởi công UOB Plaza tại khu vực Ba Son với tổng vốn đầu tư khoảng 450 triệu USD, trở thành ngân hàng nước ngoài đầu tiên xây dựng trụ sở chuyên biệt trong khu vực VIFC-HCMC.

Về sản phẩm, VIFC-HCMC đang phối hợp xây dựng dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình cho metro, cảng biển - logistics và năng lượng; dự thảo được lấy ý kiến đến giữa tháng 10. Đây được định hướng là sản phẩm nền tảng đầu tiên của Trung tâm, nhằm bổ sung vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm, đồng thời kéo theo nhu cầu tư vấn, xếp hạng tín nhiệm, thu xếp vốn và các dịch vụ tài chính liên quan.

Hoạt động tài chính mở rộng trong lúc vị thế của TPHCM trên bản đồ tài chính quốc tế được cải thiện. Theo báo cáo Chỉ số Trung tâm tài chính toàn cầu lần thứ 40 (GFCI 40) công bố ngày 30/9, TPHCM đạt 692 điểm, xếp thứ 67. So với kỳ GFCI 39 công bố tháng 3, thành phố tăng 17 bậc và 27 điểm, mức tăng thứ hạng lớn thứ hai kỳ này, chỉ sau Copenhagen với 19 bậc.

Qua hai kỳ công bố liên tiếp trong năm nay, TPHCM đã tăng tổng cộng 28 bậc, từ vị trí 95 lên 67, hiện đứng thứ 4 khu vực ASEAN sau Singapore, Kuala Lumpur và Labuan, vượt Bangkok (Thái Lan), Jakarta (Indonesia) và Manila (Philippines). TPHCM cũng nằm trong nhóm 15 trung tâm tài chính được người tham gia khảo sát kỳ vọng sẽ gia tăng tầm quan trọng trong 2-3 năm tới.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, nhận định bước nhảy 17 bậc đến từ đà phát triển của khu vực tài chính và sự ghi nhận ngày càng tăng của quốc tế. Một điểm cộng đáng kể là hạ tầng: Tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên dài khoảng 19,7 km vận hành thương mại từ cuối năm 2024; thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 255 km đường sắt đô thị vào năm 2030 và hơn 500 km vào năm 2035; sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ ngày 24/12 tới. Với hạ tầng số, VIFC-HCMC đã công bố thỏa thuận hợp tác 2 tỷ USD nêu trên.

Theo ông Huân, một chất xúc tác quan trọng khác là kỳ vọng nâng hạng thị trường: FTSE Russell đã chính thức nâng Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ 21/9, mở đường cho các sản phẩm tài chính mới và dòng vốn tổ chức. Trong 5 năm tới, các lĩnh vực cần ưu tiên để Trung tâm tài chính quốc tế trở thành một trụ cột của TPHCM và cả nước là đầu tư hạ tầng số, thu hút doanh nghiệp fintech và tài sản số, phát triển sâu hơn thị trường vốn.

Thước đo thành công của khu đô thị Thủ Thiêm

Những chuyển động về tài chính, hạ tầng và đầu tư đang tạo điều kiện để Thủ Thiêm đảm nhận vai trò lớn hơn trong cấu trúc đô thị TPHCM. Theo các chuyên gia, lợi thế của khu đô thị này không chỉ nằm ở từng dự án riêng lẻ mà ở khả năng kết nối với khu trung tâm hiện hữu và các cực kinh tế lớn của thành phố.

TS Nguyễn Thanh Trọng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Miền Đông (EIU), đại diện Tập đoàn Becamex, cho rằng Thủ Thiêm cần được nhìn trong tổng thể không gian đô thị TPHCM thay vì như một khu vực độc lập. Nằm đối diện khu trung tâm hiện hữu qua sông Sài Gòn, Thủ Thiêm cần được kết nối và bổ trợ với khu vực này để hình thành một không gian đô thị thống nhất. Tương tự, Trung tâm tài chính quốc tế không nên bị giới hạn tại Thủ Thiêm mà cần đặt trong toàn bộ vùng lõi trung tâm thành phố.

Theo ông Trọng, khi các công trình trung tâm, metro và chuỗi đô thị cao tầng dần hình thành, Thủ Thiêm sẽ vượt ra ngoài vai trò một khu đô thị mới. Thủ Thiêm cùng khu trung tâm hiện hữu có thể trở thành không gian huy động và cung ứng vốn cho nền kinh tế, kết nối với phía Bắc - nơi tập trung công nghiệp công nghệ cao - và cực Đông Nam với cảng biển, logistics, sân bay quốc tế Long Thành.

“Trong đó, Thủ Thiêm cùng vùng lõi trung tâm chính là nguồn cội khơi thông dòng vốn, kích hoạt toàn bộ chuỗi sản xuất và lưu thông hàng hóa toàn vùng”, TS Trọng nói.

Ở góc độ phát triển đô thị, ông Nguyễn Tất Thịnh, nhà sáng lập nền tảng bất động sản công nghệ HouseZy.vn, cho rằng giá trị của Thủ Thiêm phụ thuộc nhiều vào khả năng hình thành đồng bộ các chức năng hành chính, tài chính, thương mại, dịch vụ và nhà ở. Khi các chức năng này cùng phát triển, Thủ Thiêm sẽ không chỉ là nơi tập trung văn phòng hay dự án bất động sản, mà có thể duy trì một nhịp sống đô thị liên tục, cả ngoài giờ làm việc.

“Thành công của Thủ Thiêm không chỉ được đo bằng chiều cao các tòa nhà hay giá đất, mà bằng việc có bao nhiêu người thực sự muốn sống, làm việc và dành thời gian ở đó mỗi ngày”, ông Thịnh nêu.

Bà Cao Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn, Savills Việt Nam tại TPHCM, cho rằng chuyển động tại các đại dự án Thủ Thiêm còn đến từ thay đổi của khung pháp lý. Các quy định mới đối với dự án chậm triển khai, sử dụng đất không hiệu quả tạo sức ép để chủ đầu tư đưa quỹ đất vào triển khai thực tế. Khi những khu đất có vị trí quan trọng được xây dựng, diện mạo mới của Thủ Thiêm hình thành nhanh hơn.

Theo bà Hương, lợi thế lớn của Thủ Thiêm là nằm liền kề khu trung tâm lịch sử của TPHCM. Sự kết hợp giữa vị trí, quy hoạch và hệ thống chức năng sẽ là nền tảng để khu vực này duy trì sức hút, từng bước trở thành trung tâm hành chính, tài chính và dịch vụ quan trọng của thành phố.

Tại hội thảo về đầu tư hạ tầng TPHCM ngày 16/10, bàn về Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho rằng thành phố cần xác định rõ chức năng từng khu vực, gắn với dân số, việc làm và nhu cầu hạ tầng, để phân bổ hợp lý nhà ở, dịch vụ, việc làm và lựa chọn dự án phù hợp.

Theo ông, trước mỗi quyết định đầu tư, thành phố cần trả lời 3 câu hỏi: dự án mở khóa không gian nào, tạo động lực kinh tế gì và mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp toàn vùng Đông Nam Bộ. Hạ tầng cần phát triển đồng bộ, ưu tiên dự án có tác động liên vùng, gắn với mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và yêu cầu thích ứng ngập úng, triều cường, sụt lún, xâm nhập mặn.