Tại phiên đối thoại trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, ông Stephan Mergenthaler - Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã đặt câu hỏi dành cho Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc Việt Nam đã xây dựng sức chống chịu cho nền kinh tế của mình như thế nào và định hướng trong thời gian tới ra sao?.
Phiên đối thoại cùng Thủ tướng Chính phủ trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. (Ảnh: Hùng Triều)
Sức chống chịu nằm ở khả năng thích ứng
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, trong bối cảnh hiện nay, tất cả các quốc gia đều quan tâm đến việc nâng cao khả năng chống chịu của mình và của nền kinh tế, bởi môi trường toàn cầu đang biến động, tác động theo nhiều chiều hướng và có những ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của các quốc gia, cũng như việc thực hiện các mục tiêu phát triển toàn cầu, mục tiêu của từng nền kinh tế và từng doanh nghiệp.
“Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng, thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Chúng tôi cho rằng, trong một thế giới đầy biến động, sức chống chịu của một quốc gia không chỉ thể hiện ở khả năng phản ứng tức thời trước những cú sốc, mà quan trọng hơn là khả năng thích ứng, phục hồi, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ để phát triển mạnh mẽ hơn”, Thủ tướng nói.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, một nền kinh tế có thể vượt qua những khó khăn trước mắt, mang tính tạm thời, nhưng vẫn dễ bị tổn thương trước những biến động và xu hướng tiếp theo nếu không củng cố được năng lực chống chịu.
Nếu các quốc gia, các nền kinh tế không nâng cao được khả năng tự chống chịu, không giải quyết được những vấn đề nội tại và những hạn chế mang tính cơ cấu, thì sẽ rất khó củng cố sức chống chịu trong dài hạn.
Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, do đó dễ chịu tác động nhanh chóng và trực tiếp từ những biến động bên ngoài. Vì vậy, đất nước không chỉ tập trung xử lý các vấn đề ngắn hạn mà còn xây dựng, thực thi những chính sách và chiến lược phát triển dài hạn nhằm tăng cường năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chia sẻ cụ thể các vấn đề chiến lược mà Việt Nam đang thực hiện với bạn bè, nhà đầu tư quốc tế. (Ảnh: Hùng Triều)
4 nền tảng để gia tăng sức chống chịu của nền kinh tế
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Việt Nam xác định một số nền tảng cơ bản như sau.
Thứ nhất, giữ vững ổn định chính trị, xã hội và kinh tế vĩ mô. Đây là bài học được Việt Nam đúc kết trong quá trình phát triển và cũng là mục tiêu kiên định thực hiện. Các đối tác quốc tế và bạn bè cũng đã chia sẻ, đóng góp nhiều ý kiến đối với định hướng này.
Việt Nam kiên định mục tiêu ổn định chính trị, xã hội, củng cố vững chắc nền tảng kinh tế vĩ mô. Đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực và sức chống chịu của quốc gia.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện thành công chủ trương này nhằm củng cố niềm tin của người dân, cộng đồng doanh nghiệp trong nước, các nhà đầu tư và đối tác nước ngoài”, Thủ tướng chia sẻ.
Theo Thủ tướng, các chính sách kinh tế vĩ mô sẽ tiếp tục được điều hành linh hoạt, bảo đảm nền tảng ổn định vững chắc và các cân đối lớn của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực trong một thế giới đang biến động mạnh mẽ.
Hiện nay, tỷ lệ nợ công của Việt Nam khoảng 34-35% GDP. Điều này tạo dư địa tài chính để Việt Nam hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khi các cú sốc xảy ra, đồng thời duy trì khả năng đầu tư cho kết cấu hạ tầng và những mục tiêu phát triển ưu tiên.
Bên cạnh đó, Việt Nam xác định các cú sốc có thể xuất hiện nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nền kinh tế. Vì vậy, chúng tôi tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và khả năng xây dựng, triển khai các biện pháp phản ứng chính sách kịp thời, đúng thời điểm nhằm giảm thiểu tác động từ bên ngoài.
Đây là nền tảng đầu tiên và rất quan trọng để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
Thứ hai, Việt Nam ưu tiên xây dựng thể chế và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Việt Nam xác định việc hoàn thiện thể chế, khung pháp lý và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế là một trong những ưu tiên hàng đầu.
Đây là cơ sở để tạo đột phá cho tăng trưởng cao, bền vững và nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong suốt quá trình phát triển.
Việt Nam đang xây dựng, hoàn thiện thể chế và pháp luật phù hợp với mô hình phát triển mới; đổi mới phương thức quản trị quốc gia theo hướng nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của bộ máy chính quyền các cấp, dựa trên công nghệ và dữ liệu.
“Chúng tôi tập trung tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn và vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thu hút nguồn lực đầu tư và nâng cao năng lực của nền kinh tế”, Thủ tướng nói.
Trong 9 tháng đầu năm, Chính phủ Việt Nam đã tiến hành cắt giảm mạnh các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Theo đánh giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), việc cắt giảm này đã giúp tiết giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Nỗ lực này được cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đánh giá cao. Chính phủ sẽ tiếp tục triển khai trong thời gian tới, phối hợp với Quốc hội để xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế, qua đó tập trung, huy động các nguồn lực trong nước và quốc tế cho phát triển đất nước.
Thứ ba, Việt Nam sẽ phát triển hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp.
Việt Nam sẽ ưu tiên triển khai chiến lược phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, cảng biển, năng lượng và các hạ tầng thiết yếu khác.
Đồng thời, đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và từng bước làm chủ công nghệ; khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng và hiệu quả hoạt động.
Để thực hiện mục tiêu này, Việt Nam sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp tư nhân trong nước, nâng cao năng lực tài chính, quản trị, điều hành, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Qua đó, Việt Nam hướng tới nâng cao năng suất và chất lượng hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp. Việt Nam cũng sẽ thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các nhà đầu tư quốc tế.
Chính phủ định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn và nhà đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố năng lực sản xuất và tăng cường dự trữ chiến lược đối với các mặt hàng thiết yếu như lương thực, năng lượng, nhằm chủ động ứng phó khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
“Chúng tôi cũng tập trung đầu tư vào hạ tầng chiến lược phục vụ phòng, chống thiên tai, quản trị rủi ro và thích ứng với biến đổi khí hậu”, Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ.
Tất cả những nhiệm vụ này đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn. Vì vậy, Việt Nam đã xác định mục tiêu và lộ trình, đồng thời tiếp tục huy động nguồn lực trong nước và quốc tế để thực hiện các mục tiêu chiến lược.
Thứ tư, Việt Nam tích cực đổi mới giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Việt Nam sẽ tiến hành đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo. Trong đó, Việt Nam ưu tiên giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển, thích ứng với những thay đổi…