Nêu ý kiến thảo luận về dự thảo luật Điện lực sửa đổi chiều 20.10, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Việt Nam phải đầu tư nhiều trung tâm dữ liệu quốc gia, dự phòng, các bộ, ngành, địa phương cũng phải xây dựng các trung tâm dữ liệu, dẫn đến yêu cầu về năng lượng là rất lớn.
"Ngay như tại Mỹ, Tổng thống Mỹ cũng phải gặp lãnh đạo các tập đoàn công nghệ lớn nhất và yêu cầu khi đầu tư các trung tâm dữ liệu phải tự bố trí đủ nguồn điện để tránh tạo áp lực lên giá điện của các địa phương", Thủ tướng dẫn chứng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu chiều 20.10
ẢNH: GIA HÂN
Với Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng 2 con số đòi hỏi nhu cầu điện rất lớn, cộng với việc phát triển khoa học, công nghệ, xây dựng trung tâm dữ liệu và thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào công nghệ cao.
Theo Thủ tướng, tất cả công việc đó nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, theo tinh thần Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị, trước hết là phục vụ mục tiêu phát triển và sau đó là phát triển khoa học, công nghệ. Do đó, bắt buộc phải sửa đổi luật Điện lực với các thủ tục đơn giản hơn.
Người đứng đầu Chính phủ cũng chia sẻ từ thực tế vừa qua làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng, các dự án điện đòi hỏi thời gian và chi phí đầu tư rất lớn. Họ phải đi vận động và vay vốn các ngân hàng nước ngoài, do đó họ rất cần một môi trường dự báo được, có tính cạnh tranh và bảo đảm an toàn cho khoản đầu tư.
Ngược lại, Nhà nước cũng phải bảo đảm quyền, lợi ích của Nhà nước và của người dân trong việc tiếp cận giá điện ở mức hợp lý. "Chúng ta phải tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích nhà đầu tư với lợi ích của Nhà nước và nhân dân, nên việc sửa đổi luật Điện lực để xử lý những quan ngại của nhà đầu tư để huy động nguồn lực rất lớn này", Thủ tướng nhấn mạnh.
Tính toán cơ cấu nguồn điện hợp lý, tránh đẩy giá điện lên cao
Về các nguồn điện, Bộ Công thương báo cáo thủy điện đã tới hạn, nhiệt điện chỉ phát triển rất hạn chế vì Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Do đó, phải tập trung vào điện khí trong nước, điện khí hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi.
Tuy nhiên, phải tính toán cơ cấu, tỷ trọng giữa các nguồn điện thật hợp lý vì những nguồn điện như LNG có chi phí rất lớn, dễ đẩy giá điện lên cao.
"Các nhà đầu tư trao đổi với tôi rằng thủ tục làm một dự án điện gió ngoài khơi mất tới 10 năm thủ tục hành chính. Nếu cải cách thủ tục hành chính tốt thì có thể rút ngắn một nửa thời gian, xuống chỉ còn khoảng 5 năm", Thủ tướng nói và nhấn mạnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.
Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng
ẢNH: GIA HÂN
Thủ tướng cũng cho hay, tình hình tài chính của EVN hiện đã có lãi, xử lý cơ bản các khoản lỗ lũy kế (chỉ còn một số khoản liên quan đến chênh lệch tỷ giá) và trở nên rất lành mạnh. Từ đó, EVN mới có nguồn lực tiếp tục đầu tư các dự án nguồn điện và lưới truyền tải mới. Hiện nay, nếu không đầu tư lưới truyền tải thì không thể giải tỏa công suất.
Thông tin thêm, Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dù được tháo gỡ nhưng nhà đầu tư dự án điện vẫn phải trải qua nhiều khâu thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận, mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.
Để khắc phục tình trạng này, dự thảo luật được thiết kế theo hướng phân loại các dự án điện lực nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt. Đối với những dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện, đề xuất miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và sử dụng văn bản chấp thuận nhà đầu tư làm cơ sở pháp lý để triển khai dự án.
Cạnh đó, ông Hùng cũng nêu một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là quá trình đàm phán giá điện và ký kết hợp đồng mua bán điện giữa nhà đầu tư và bên mua điện. Theo quy định hiện hành, sau khi tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giá điện trúng thầu vẫn phải tiếp tục được đàm phán do đây mới là mức giá tối đa.
Trong khi đó, việc xác định mức giá cuối cùng thường gặp khó khăn do lợi ích của bên mua và bên bán điện không hoàn toàn thống nhất. Trên thực tế, quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện có thể kéo dài vài năm. Thậm chí, có những dự án đã đưa vào vận hành thương mại nhưng vẫn chưa ký kết được hợp đồng mua bán điện.
Để tháo gỡ, Bộ Công thương đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội xem xét quy định sử dụng giá điện trúng thầu trong quá trình đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư làm cơ sở xác định giá điện trong hợp đồng mua bán điện. Cơ chế này sẽ góp phần hạn chế rủi ro, giảm bớt những bất đồng trong quá trình đàm phán, tiết kiệm thời gian và tạo thuận lợi cho việc triển khai các dự án điện lực, ông Hùng nói.