Chuyến khảo sát khoa học chung Việt Nam-Liên bang Nga lần thứ ba bằng tàu nghiên cứu Akademik M.A. Lavrentyev tại vùng biển Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, tiếp nối những kết quả hợp tác đạt được trong các năm 2019 và 2025, đồng thời mở đầu cho việc triển khai Lộ trình hợp tác nghiên cứu khoa học biển giữa hai nước giai đoạn 2026-2035. Chuyến khảo sát góp phần thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học biển giữa hai nước, tăng cường trao đổi chuyên môn, nâng cao năng lực nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam và bổ sung dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu, quản lý tài nguyên và môi trường biển.
Phát biểu tại lễ đón, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định, cuộc gặp hôm nay tiếp nối những hải trình nghiên cứu chung, đồng thời là dịp vun đắp tình đồng nghiệp và sự tin cậy giữa các nhà khoa học hai nước. Chuyến khảo sát lần thứ ba có ý nghĩa đặc biệt khi được triển khai trong Năm chéo hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo Việt Nam-Liên bang Nga 2026, đồng thời mở đầu các hoạt động khảo sát trong khuôn khổ Lộ trình hợp tác nghiên cứu khoa học biển giai đoạn 2026-2035. Tiếp nối các chuyến đi năm 2019 và 2025, đây là bước cụ thể hóa những định hướng hợp tác dài hạn bằng hoạt động khoa học chung.
Cũng theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, thực hiện chủ trương phát triển khoa học, công nghệ biển, góp phần xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam coi trọng việc gắn khảo sát thực địa với nghiên cứu chuyên sâu và đào tạo nhân lực; mong muốn kết nối năng lực của các đơn vị chuyên môn, khai thác thế mạnh của các đối tác, để mỗi chuyến khảo sát góp phần tích lũy dữ liệu, phát triển đội ngũ và nâng cao năng lực nghiên cứu biển của Việt Nam.
Hợp tác khoa học Việt-Nga được vun đắp qua nhiều thế hệ và tiếp tục được bồi đắp qua những ngày cùng làm việc trên biển, cùng trao đổi chuyên môn và hỗ trợ nhau trong nghiên cứu. “Chúng tôi kỳ vọng các nhà khoa học hai nước sẽ tiếp tục khai thác thế mạnh của mỗi bên, tạo ra những dữ liệu có chất lượng và kết quả nghiên cứu chung có giá trị; mong muốn các nhà khoa học trẻ có thêm cơ hội học hỏi, tích lũy kinh nghiệm thực địa và xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài. Bởi sự trưởng thành của đội ngũ kế cận sẽ góp phần bảo đảm tính bền vững của chương trình hợp tác”, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh bày tỏ.
Hướng tới kỳ họp Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Liên bang Nga dự tính vào đầu tháng 12 tới, việc triển khai chuyến khảo sát góp thêm minh chứng về tính thực chất và sự phát triển liên tục của hợp tác khoa học giữa hai nước. Trên cơ sở đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh đề nghị Viện Các khoa học Trái đất (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), đơn vị đầu mối, phát huy trách nhiệm đơn vị chủ trì phía Việt Nam, phối hợp chặt chẽ với các đối tác Nga và các đơn vị liên quan, bảo đảm chuyến khảo sát an toàn, đúng kế hoạch và đạt chất lượng chuyên môn.
Tiến sĩ khoa học Renat Shakirov, Trưởng đoàn khoa học Nga cảm ơn các cơ quan, đơn vị của Việt Nam, nhất là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tạo điều kiện, tiếp đón nồng nhiệt, phối hợp để đoàn tham gia hoạt động khảo sát. Vui mừng được gặp lại những người bạn Việt Nam cùng thực hiện chuyến khảo sát tổng hợp địa chất-địa vật lý và hải dương học lần thứ ba này, Tiến sĩ khoa học Renat Shakirov cùng đoàn khoa học Nga tham gia chuyến khảo sát lần này có 60 thành viên, gồm các nhà khoa học, thủy thủ đoàn; trong đó có 10 nhà khoa học trẻ, 4 nhà khoa học nữ, cùng sự tham gia của các nghiên cứu sinh và sinh viên.
Cũng theo Tiến sĩ khoa học Renat Shakirov, hai bên đã cùng nhau công bố hơn 60 bài báo khoa học, hoàn thành nhiều báo cáo chuyên môn, thực hiện nhiều báo cáo hội nghị và xuất bản nhiều chuyên khảo từ các kết quả khảo sát biển. Trong chuyến khảo sát năm 2026 này, cùng với triển khai các dự án hợp tác thì một khía cạnh rất quan trọng qua chuyến khảo sát góp phần tạo cơ sở thực tiễn cho các công bố nghiên cứu trên tạp chí khoa học quốc tế; giúp xây dựng, hình thành các số liệu khoa học liên quan khoa học biển; góp phần đào tạo các nhà khoa học trẻ có thêm kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm thực tiễn trong nghiên cứu khoa học biển.
Cho biết đã nhận được thư mời và sự đồng ý từ hai bên về triển khai khảo sát trong năm 2027, Tiến sĩ khoa học Renat Shakirov cho biết đoàn đã chuẩn bị, lập danh sách các nhà khoa học của Nga tham gia và hy vọng chuyến khảo sát năm 2027 sẽ diễn ra sớm hơn, vào thời điểm thời tiết thuận lợi hơn; mong muốn các nhà chức trách hỗ trợ các điều kiện thủ tục liên quan và sẵn sàng cho các chuyến khảo sát tiếp theo.
Theo Phó Viện trưởng Viện Các khoa học Trái đất Lê Đình Nam, mục tiêu trọng tâm của chuyến khảo sát là tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ các đặc điểm địa chất, địa vật lý, địa hóa và hải dương học tại vùng biển Việt Nam, nhất là khu vực thềm lục địa và sườn lục địa. Các nhà khoa học hai nước sẽ tập trung nghiên cứu cấu trúc và lịch sử phát triển, đặc điểm địa chất đáy biển, hoạt động thoát khí tự nhiên, tiềm năng tài nguyên cũng như các quá trình địa chất và môi trường biển.
Chuyến khảo sát được kỳ vọng bổ sung những số liệu điều tra cơ bản còn thiếu, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu khoa học về vùng biển Việt Nam, phục vụ các nhiệm vụ nghiên cứu và điều tra tiếp theo; là dịp để các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận phương pháp và công nghệ nghiên cứu hiện đại, nâng cao năng lực tổ chức khảo sát, xử lý và số hóa dữ liệu. Đây cũng là hoạt động thiết thực góp phần thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng tới nâng cao khả năng chủ động nghiên cứu và làm chủ công nghệ khảo sát biển sâu của Việt Nam.
Tại lễ đón, lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học, lãnh đạo sở ngành địa phương, các đơn vị liên quan đã thăm tàu “Viện sĩ Lavrentyev”, trao đổi với các nhà khoa học tham gia chuyến khảo sát của Nga và Việt Nam.
XUÂN KỲ