Diễn đàn năm nay tập trung trao đổi những giải pháp thúc đẩy thay đổi nhận thức và hành vi của doanh nghiệp, người tiêu dùng, qua đó góp phần đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững.
Phát biểu khai mạc, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam nhấn mạnh, tiêu dùng bền vững không còn đơn thuần là lựa chọn mang tính đạo đức hay trách nhiệm môi trường mà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo ông Phạm Mạnh Hùng, thách thức hiện nay là làm thế nào để sản phẩm xanh trở thành lựa chọn thuận tiện, hợp lý, có lợi cho người dân, thay vì chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi. Đặc biệt, cần kiểm soát tình trạng quảng cáo quá mức, gắn nhãn xanh thiếu căn cứ, lợi dụng tâm lý bảo vệ môi trường để đánh lừa người tiêu dùng. “Chuyển đổi xanh phải được đo bằng kết quả thực chất, không chỉ bằng những cam kết hay thông điệp quảng cáo”, ông Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Ở góc độ hoàn thiện chính sách, pháp luật, Tiến sĩ Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, thúc đẩy tiêu dùng bền vững cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào tuyên truyền, vận động sang kết hợp đồng bộ giữa pháp luật, cơ chế thị trường và trách nhiệm xã hội.
(Ảnh: Minh Châu)
Theo Tiến sĩ Tạ Đình Thi, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tăng cường giám sát tính trung thực của thông tin sản phẩm; đồng thời thúc đẩy trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất trong thu gom, tái chế sản phẩm, bao bì sau tiêu dùng. Doanh nghiệp cần coi đầu tư công nghệ xanh, thiết kế sản phẩm tiết kiệm tài nguyên và nâng cao khả năng tái chế là giải pháp tăng sức cạnh tranh dài hạn.
Đề cập vai trò của cơ quan quản lý, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khẳng định, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là điều kiện quan trọng để xây dựng niềm tin thị trường và thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Người tiêu dùng phải được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác về chất lượng, nguồn gốc, hiệu suất năng lượng và mức độ an toàn của sản phẩm; đồng thời được bảo vệ trước các hành vi kinh doanh không trung thực.
Ông Trịnh Anh Tuấn cho rằng, thời gian tới cần tập trung nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi tiêu dùng; đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp, thúc đẩy cạnh tranh bằng chất lượng và sự minh bạch; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và báo chí để đưa tiêu dùng bền vững vào thực chất.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Hà Nội, ông Nguyễn Đình Thắng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hỗ trợ kiểm toán năng lượng cho 193 doanh nghiệp, xây dựng hệ thống quản lý năng lượng cho 64 doanh nghiệp và công nhận danh hiệu “Năng lượng xanh” cho 330 đơn vị.
Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng, giảm mức tổn thất điện năng xuống dưới 3%; phấn đấu 100% siêu thị, trung tâm thương mại phân phối, sử dụng bao bì thân thiện môi trường, từng bước thay thế sản phẩm nhựa dùng một lần, khó phân hủy.
Theo ông Nguyễn Đình Thắng, để chuyển đổi xanh đạt hiệu quả, chính quyền cần phát huy vai trò kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp, kết hợp yêu cầu tuân thủ pháp luật với các chính sách hỗ trợ về công nghệ, vốn và hạ tầng xanh.
Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm 2026 là không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người tiêu dùng; sự tiếp nối chuỗi hoạt động thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững được triển khai trong những năm qua. Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm góp phần triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của Đề án Phát triển hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, hướng tới xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch, công bằng, gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bền vững.
Một trong những nội dung trọng tâm của Diễn đàn năm nay là thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Chỉ thị đặt ra các mục tiêu đến năm 2030 như giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1-1,5%/năm; phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; giảm điện năng dùng cho truyền tải và phân phối trên toàn hệ thống xuống 5,8%; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng; tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang sử dụng xe điện.
Đáng chú ý, Chỉ thị 09/CT-TTg yêu cầu lồng ghép mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào các chiến lược, đề án, quy hoạch và kế hoạch; thúc đẩy đổi mới công nghệ, thiết bị có hiệu suất năng lượng cao, tối ưu hóa hệ thống sản xuất, thu hồi và tái sử dụng nhiệt thải, ứng dụng công nghệ số trong quản lý năng lượng; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong toàn xã hội.
Trong khuôn khổ diễn đàn, các đại biểu tham gia hai phiên thảo luận với chủ đề “Chuyển dịch năng lượng xanh - Nền tảng cho tiêu dùng bền vững” và “Từ chuyển đổi xanh đến hành vi tiêu dùng bền vững”.
Thông qua các ý kiến trao đổi, diễn đàn hướng tới thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng, từng bước hình thành thị trường tiêu dùng minh bạch, có trách nhiệm, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.
Được biết, trải qua 4 kỳ tổ chức, Diễn đàn Tiêu dùng bền vững tiếp tục khẳng định vai trò là không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia và người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy sản xuất xanh, tiêu dùng có trách nhiệm và phát triển bền vững.
Minh Châu