Theo Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Chiến lược và Chính sách giáo dục, AI đang dần trở thành một “đối tác học tập”, có khả năng cá nhân hóa việc học, cung cấp phản hồi tức thì và hỗ trợ người học tiếp cận kiến thức theo nhu cầu riêng. Điều này đặt ra yêu cầu giáo dục phải chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, giúp người học biết cách học, thích nghi và làm chủ công nghệ; trong khi đó, giáo viên cần được tái định vị, từ người giảng dạy sang người dẫn dắt, định hướng và truyền cảm hứng.
Những năm qua, ứng dụng AI trong giáo dục từng bước được triển khai mạnh mẽ. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025-2026, Bộ đã ban hành khung năng lực số, trong đó có năng lực AI cho giáo viên, cán bộ quản lý và người học; triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học vụ AI”; lan tỏa sâu rộng với hơn 350 nghìn học viên được bồi dưỡng trực tuyến miễn phí về ứng dụng AI thông qua các chương trình hợp tác với UNICEF, Google và RMIT.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025-2026, Bộ đã ban hành khung năng lực số, trong đó có năng lực AI cho giáo viên, cán bộ quản lý và người học; triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học vụ AI”; lan tỏa sâu rộng với hơn 350 nghìn học viên được bồi dưỡng trực tuyến miễn phí về ứng dụng AI thông qua các chương trình hợp tác với UNICEF, Google và RMIT.
Đáng chú ý, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo rà soát, cập nhật Chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tăng thời lượng các môn khoa học, công nghệ, tin học, nghệ thuật và tích hợp các kiến thức về năng lực số và AI, bảo đảm thống nhất, hiệu quả, phù hợp thực tiễn. Đối với các cơ sở giáo dục đại học đổi mới chương trình đào tạo, bổ sung kiến thức về AI được coi là một nội dung bắt buộc trong các môn, học phần. Vì vậy, AI đã hỗ trợ xây dựng bài giảng, học liệu số, ngân hàng câu hỏi, kiểm tra đánh giá và cá thể hóa việc học.
Về giáo dục AI cho học sinh phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng ban hành khung nội dung và tổ chức thí điểm từ năm học 2025-2026 tại 34/34 tỉnh, thành phố, với khoảng 10.300 cán bộ quản lý, 101.553 giáo viên và hơn 1,29 triệu lượt học sinh tham gia; kết quả thí điểm cho thấy 94,3% số cán bộ quản lý, giáo viên hài lòng sau tập huấn và 41,03% số học sinh tiểu học đã được học về AI ngay trong năm đầu triển khai. Khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo với hơn 12 nghìn giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục cho thấy các công cụ AI giúp giảm từ 30-60% thời gian chuẩn bị bài giảng, thực hiện các công việc hành chính trong nhà trường.
Quá trình ứng dụng AI vào dạy học đã được các địa phương hưởng ứng tích cực và có nhiều cách làm sáng tạo, mở rộng. Thành phố Hồ Chí Minh đã vận hành hệ thống tuyển sinh đầu cấp trực tuyến ứng dụng Bản đồ số giáo dục (GIS) và AI để phân tuyến tự động 100%, xóa bỏ hoàn toàn việc nộp hồ sơ giấy; Bắc Ninh ứng dụng AI xây dựng hệ thống học tập thích ứng môn Toán từ lớp 3-12. Đối với giáo dục đại học, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tiên phong mô hình đại học số, tích hợp AI vào 90% học phần và vận hành hệ thống chấm điểm lập trình tự động với hơn 12 triệu bài tập nộp trực tuyến…
Tuy nhiên, AI trong giáo dục cũng đặt ra nhiều thách thức mới: gian lận học thuật, lệ thuộc quá mức, nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân của người học; nhận thức, kỹ năng sử dụng AI an toàn của cán bộ, giáo viên và người học còn hạn chế; hướng dẫn về đạo đức, bảo mật dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và định mức số hóa dữ liệu lịch sử chưa đầy đủ, đồng bộ.
Một số chuyên gia cho rằng, hạ tầng cũng là một thách thức lớn, bởi không phải tất cả các trường học đều có khả năng triển khai AI. Trong khi đó, sự phụ thuộc quá mức AI có thể làm giảm tư duy sáng tạo và khả năng tư duy độc lập của học sinh, cản trở việc học tập xã hội do giảm tương tác trực tiếp.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027. Yêu cầu đặt ra là giáo dục học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, đồng thời ứng dụng AI phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học và quản trị nhà trường.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng
Tiến sĩ Thái Trí Dũng, Trường đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, AI đang đóng vai trò ngày càng rõ nét trong giáo dục phổ thông và đại học, đặc biệt trong quản lý học tập và cá nhân hóa chương trình. Tuy nhiên, lỗ hổng về chính sách, đạo đức nghề nghiệp và năng lực số của giáo viên, học sinh đang là rào cản lớn nhất để chuyển đổi số trở nên bền vững và nhân văn. Để giải quyết vấn đề này, Việt Nam cần sớm xây dựng bộ quy tắc đạo đức AI trong giáo dục; tích hợp giáo dục đạo đức số vào chương trình đào tạo giáo viên và học sinh.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng cho biết, Bộ đã ban hành Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027. Yêu cầu đặt ra là giáo dục học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, đồng thời ứng dụng AI phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học và quản trị nhà trường. Cùng với đó, ngành giáo dục triển khai xây dựng Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát, trong đó tập trung phát triển hai công nghệ chiến lược là gia sư thông minh (AI Tutor), nền tảng thực tế ảo (VR) hỗ trợ dạy học và hướng nghiệp trong lĩnh vực STEM cho học sinh phổ thông...
MẠNH XUÂN