Hành trình xuyên Việt
Dự án do Đại học Tổng hợp Ngôn ngữ quốc gia Moskva (MSLU) tổ chức với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác Liên Nga (Rossotrudnichestvo). Trong 10 ngày, đoàn công tác MSLU đã đi từ miền bắc vào miền nam Việt Nam theo lộ trình Hà Nội-Thái Nguyên-Hải Phòng-Đà Nẵng-Huế-Thành phố Hồ Chí Minh, với tổng quãng đường hơn 1.860km.
Dự án “Tiếng Nga tại Việt Nam: Đối thoại giữa các nền văn hóa” đã thu hút hơn 800 người tham gia, gồm học sinh, sinh viên, giáo viên và giảng viên tiếng Nga đến từ các trường phổ thông và đại học của Việt Nam.
Các hoạt động được tổ chức tại 8 địa điểm: Đại học Hà Nội; Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường trung học phổ thông Chuyên Thái Nguyên; Trường trung học phổ thông Chuyên Trần Phú tại Hải Phòng; các Trường đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Đà Nẵng và Đại học Huế; Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Thành phố Hồ Chí Minh; và Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Phát biểu khai mạc Dự án tại Hà Nội, ngày 6/10, ông Vladimir Murashkin, Giám đốc Nhà Nga tại Hà Nội nhấn mạnh: “Tiếng Nga không chỉ là một môn học mà còn là phương tiện giúp hai đất nước chúng ta xích lại gần nhau và tăng cường sự gắn kết. Việc học tiếng Nga mở ra những triển vọng tuyệt vời cho học sinh, sinh viên Việt Nam, trong đó có cơ hội nhận học bổng toàn phần của Chính phủ Liên bang Nga để học tập tại những trường đại học hàng đầu của Nga, đặc biệt là MSLU.
Bà Innara Guseinova, Giám đốc Dự án, Phó Hiệu trưởng MSLU phụ trách chính sách thanh niên và công tác giáo dục, nhận định: “Tiếng Nga tại Việt Nam là một cây cầu sống động, nơi không chỉ có sinh viên và giảng viên qua lại, mà còn cả những nhà ngoại giao, kỹ sư, doanh nhân và những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. Trong khuôn khổ hợp tác, MSLU cùng Việt Nam đang triển khai một hệ thống toàn diện về trao đổi học thuật và quan hệ đối tác giữa các trường đại học, thông qua ngôn ngữ để truyền tải những truyền thống, tri thức và giá trị tinh thần”.
Những trải nghiệm quý giá
Tại mỗi địa điểm, các giảng viên MSLU tổ chức những lớp học chuyên đề, buổi thực hành, giờ học mở và giờ học sáng tạo. Học sinh, sinh viên tự sáng tác thơ thị giác lấy cảm hứng từ các tác phẩm kinh điển của văn học Nga. Các em tìm hiểu những bức tranh trong bộ sưu tập của Viện bảo tàng tranh Trechiakov nổi tiếng, qua đó khám phá những từ ngữ như “lương tâm”, “sự ăn năn”, “khí phách hào sảng” - những khái niệm trong tiếng Nga khó chuyển tải đầy đủ sang bất kỳ ngôn ngữ nào khác.
Trong lớp chuyên đề dành cho các phiên dịch viên tương lai, học viên thực hành chuyển bản dịch sát nghĩa thành văn bản tiếng Nga tự nhiên, sinh động và tự mình nhận thấy rằng trí tuệ nhân tạo hiện vẫn chưa thể xử lý tốt nhiệm vụ này.
Trong bài giảng về các nhân vật văn học Nga, Phó Giáo sư MSLU Nadezhda Soboleva đã phân tích về hành trình, sự tìm kiếm và lựa chọn xuyên suốt các tác phẩm của Leskov, Dostoevsky, Polevoy và Vodolazkin, qua đó kết nối văn học kinh điển với văn xuôi đương đại.
Đối với giáo viên và giảng viên, chương trình bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn bao gồm các buổi thực hành về chuẩn mực tiếng Nga với tư cách là ngôn ngữ quốc gia, phương pháp dạy kỹ năng nghe hiểu và trao đổi kinh nghiệm giảng dạy.
Tại buổi tập huấn phương pháp mang tên “Tiếng Nga: Thật mốt!”, các giảng viên có cơ hội tìm hiểu một dự án sáng tạo, trong đó sinh viên đọc diễn cảm những đoạn trích giàu cảm xúc từ các tác phẩm kinh điển của văn học Nga. Thông điệp cốt lõi của buổi tập huấn gần gũi với mỗi giáo viên: văn bản văn học không chỉ có thể được học và phân tích trên lớp, mà còn có thể được cảm nhận và sống cùng.
Tại tất cả các địa điểm đã diễn ra cuộc thi đố vui “Chuyến tàu tốc hành Nga” và cuộc thi đọc diễn cảm. Các em học sinh, sinh viên trình bày những văn bản tin tức và tác phẩm văn học trước đông đảo khán giả. Tất cả các thầy cô, học sinh và sinh viên tham gia đều nhận được giấy chứng nhận, còn những người chiến thắng mang về nhà những phần quà lưu niệm. Đặc biệt, các thầy cô còn có dịp tham quan triển lãm đa phương tiện giới thiệu các ấn phẩm giáo trình, tài liệu phương pháp giảng dạy và sách tìm hiểu về đất nước Nga.
Một nội dung đặc biệt trong chương trình là buổi giới thiệu với chủ đề “MSLU mở rộng cánh cửa đón sinh viên Việt Nam”. Trong các video phỏng vấn, những sinh viên Việt Nam đang học tập tại Moskva đã chia sẻ về cuộc sống và việc học tập tại Nga. Chủ đề này nhận được sự quan tâm rất lớn của các em học sinh các trường phổ thông. Một điểm nhấn gây hứng thú với khoảng 100 em tại Trường trung học phổ thông Chuyên Thái Nguyên đang học chuyên Nga là có ba cựu học sinh của trường hiện đang theo học tại MSLU.
Ấn tượng khó quên
Chia sẻ về Dự án, cô Trương Thị Phương Thanh, Trưởng khoa tiếng Nga, Đại học Hà Nội cho biết: “Chúng tôi rất vui mừng được đón Dự án ‘Tiếng Nga tại Việt Nam: Đối thoại giữa các nền văn hóa’. Đây là những hoạt động vô cùng bổ ích và thú vị, không chỉ đối với chúng tôi - những giảng viên, mà còn đối với học sinh và sinh viên. Đây là cơ hội lớn để chúng tôi hiểu sâu hơn về tiếng Nga và văn hóa Nga. Đại học Hà Nội luôn sẵn sàng góp phần phát triển tiếng Nga không chỉ tại trường mà còn trên khắp Việt Nam”.
Bạn Lê Minh Hoàng, học sinh lớp 12 chuyên Nga, Trường trung học phổ thông Chuyên Thái Nguyên cho rằng đây là chương trình rất thú vị và bổ ích. Tham gia chương trình, Hoàng có thêm nhiều cơ hội để tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và lịch sử nước Nga. Điều này rất quan trọng đối với học sinh, sinh viên Việt Nam mong muốn sang Nga học tập trong tương lai.
Cô Bùi Thị Thanh Hương, giáo viên tiếng Nga, Trường trung học phổ thông Chuyên Trần Phú, Hải Phòng, cựu sinh viên MSLU xúc động chia sẻ:
“Tôi rất vui khi được gặp lại các thầy cô MSLU, đặc biệt là ngay tại ngôi trường của chúng tôi. Đối với học sinh, đây là cơ hội để tìm hiểu gần gũi hơn về nước Nga và khám phá những lĩnh vực mà các em quan tâm. Còn đối với chúng tôi, những giáo viên, các cuộc gặp gỡ như thế này giúp khích lệ học sinh học tiếng Nga nhiều hơn và tiếp tục học tập tại Nga”.
Thầy giáo Nguyễn Văn Hiền, giảng viên Khoa Ngôn ngữ học và Văn hóa châu Âu, Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng vui vẻ cho biết, đối với giảng viên và sinh viên của khoa, dự án này là nguồn hỗ trợ rất lớn, góp phần duy trì môi trường học tập và tinh thần học tập tích cực.
Theo thầy Hiền, trong thời đại công nghệ, khi sinh viên thường dựa nhiều vào các thiết bị điện tử, những phương pháp tiếp cận mới mà Ban Tổ chức chia sẻ sẽ khơi dậy ở các em niềm hứng thú học tập.
Bạn Nguyễn Văn Anh, sinh viên năm 4, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh cảm thấy rất hạnh phúc vì có thể học tiếng Nga. Văn Anh cho biết, bản thân từng thực tập ở Viện tiếng Nga mang tên A.S. Pushkin ở Moskva 10 tháng, gửi lời cảm ơn các giảng viên Nga vì đã mang đến những bài giảng hết sức thú vị.
Cô Bùi Thị Thu Nga, giảng viên Bộ môn Nga ngữ, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ: “Những hoạt động này rất bổ ích đối với cả giảng viên và sinh viên. Tôi đặc biệt hứng thú với bài giảng về tiếng Nga với tư cách là ngôn ngữ quốc gia. Tôi hy vọng những cuộc gặp gỡ như thế này sẽ tiếp tục được tổ chức trong những năm tới”.
Trong các cuộc gặp với lãnh đạo các trường đại học và trường phổ thông Việt Nam, hai bên đã thống nhất tiếp tục phát triển hợp tác trong thời gian tới, bao gồm trao đổi sinh viên và giảng viên, tổ chức trại hè tiếng Nga, triển khai các nghiên cứu chung và tạo điều kiện để học sinh Việt Nam tham gia Olympic Ngôn ngữ học Á-Âu quốc tế dành cho học sinh phổ thông.
Theo Ban Tổ chức, các đồng nghiệp Việt Nam bày tỏ sự quan tâm lớn đến các khóa bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và những chương trình thực tập ngắn hạn tại Nga.
“Chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức để thúc đẩy đối thoại giữa nhân dân hai nước ngày càng phát triển và để thế hệ tiếp nối chúng ta có thể dễ dàng xây dựng những nhịp cầu kết nối vượt qua mọi biên giới”, Tiến sĩ khoa học, Giáo sư Olga Evtushenko, điều phối viên Dự án chia sẻ.
Xuân Hưng