Cô Bùi Minh Tâm - nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh, hiện là Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn, phường Xuân Hòa, TP.HCM - phát biểu tại hội thảo về xây dựng trường học hạnh phúc - Ảnh: LỮ THẾ ĐĂNG
Đó là chia sẻ của cô Bùi Minh Tâm tại hội thảo về xây dựng trường học hạnh phúc, do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức ngày 30-9.
Cô Tâm là Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh, phường Cầu Ông Lãnh giai đoạn 2013-2022. Cô được xem là "người thuyền trưởng" có nhiều đổi mới sáng tạo, đưa ra những quyết định mang tính đột phá, giúp Trường Lương Thế Vinh có những bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành ngôi trường hạnh phúc ở TP.HCM.
Từ năm 2022 đến nay, cô là Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn, phường Xuân Hòa, TP.HCM.
Học sinh chán học chưa chắc đã kém cỏi
"Đứng trước câu hỏi "Trường học hạnh phúc bắt đầu từ đâu?", tôi nhớ đến một hình ảnh rất quen thuộc trong những năm tháng công tác tại Trường THPT Lương Thế Vinh.
Các học sinh trong câu lạc bộ mỹ thuật ở Trường THPT Lê Quý Đôn. Nhà trường có rất nhiều câu lạc bộ từ học thuật đến năng khiếu, thể dục thể thao... cho học sinh thể hiện - Ảnh: nhà trường cung cấp
Đó là những ngày mà thầy cô giám thị, giáo viên chủ nhiệm rất vất vả. Chúng tôi đi tìm những học sinh trốn học ở các tiệm Internet. Chúng tôi đã làm đủ mọi cách theo quy chuẩn của một người thầy: nhắc nhở, trao đổi với phụ huynh, kiểm điểm, xử phạt. Nhưng kết quả vẫn là những cái lắc đầu bế tắc" - cô Tâm đã bắt đầu bài chia sẻ của mình bằng 1 câu chuyện ở ngôi trường cũ.
Vị Hiệu trưởng kể lại: "Và rồi, chúng tôi nhận ra mình cần dừng lại để đổi câu hỏi. Thay vì tiếp tục hỏi: "Làm thế nào để đưa các em trở lại trường?". Chúng tôi tự hỏi: "Ở trường có điều gì khiến các em muốn đến và muốn ở lại?".
Hành trình của chúng tôi bắt đầu từ chính sự thay đổi rất nhỏ trong tư duy quản lý ấy".
Học sinh tham gia câu lạc bộ ẩm thực ở Trường THPT Lê Quý Đôn - Ảnh: nhà trường cung cấp
Từ đó, cả ban giám hiệu và các giáo viên Trường THPT Lương Thế Vinh đã nhận ra: học sinh chán học chưa chắc đã kém cỏi. Mà có thể các em chưa tìm thấy một sân chơi để thể hiện mình.
Thế là hàng loạt câu lạc bộ ra đời ở Trường THPT Lương Thế Vinh. Qua những sân chơi ấy, đội ngũ nhà giáo bắt đầu nhìn thấy học trò ở những góc độ khác: "Một em trầm mặc trong giờ toán, lại rực rỡ trên sân khấu.
Một em ít nói, lại có khả năng quán xuyến xuất sắc mảng truyền thông. Một em thật sự không thành công trong việc học lại có thể kiên trì hàng giờ với một môn thể thao…
Đó là lúc tôi hiểu rằng giáo dục không chỉ là làm cho học sinh có mặt ở trường. Quan trọng hơn, là giúp các em cảm thấy mình thuộc về nơi này" - cô Tâm đúc kết.
Vấn đề hôm nay có phức tạp hơn
Tại hội thảo, cô Tâm cho biết: "Còn hôm nay, khi tôi tiếp nối hành trình này tại Trường THPT Lê Quý Đôn, bài toán phức tạp hơn hẳn.
Học sinh bây giờ đến trường đầy đủ và đã đủ đầy. Nhưng các em sống trong một thế giới song song trên mạng xã hội và cuốn hút bởi trí tuệ nhân tạo (AI). AI có thể làm slide rất nhanh, giải toán rất thạo, song không có một công cụ AI nào có thể giúp một đứa trẻ cảm thấy mình đang được thấu cảm thực sự và thuộc về.
7 giai đoạn hướng nghiệp cho học sinh của Trường THPT Lê Quý Đôn, TP.HCMĐỌC NGAY
Giáo dục TP.HCM thời kỳ đổi mới - Kỳ cuối: Bước bền vững với trường học hạnh phúcĐỌC NGAY
Ngành giáo dục TP.HCM định hướng sau sáp nhập: Trường học hạnh phúcĐỌC NGAY
Mặt khác, mạng xã hội đang vô hình trung tạo ra một "điểm nghẽn tâm lý" đối với nhà giáo.
Một tình huống sư phạm nhỏ rất dễ bị quy kết và đẩy lên thành khủng hoảng truyền thông.
Nếu ngại dư luận, giáo viên sẽ chọn cách "thu mình lại" cho an toàn. Những cuộc trò chuyện cần đi sâu vào tâm hồn học sinh sẽ bị thay bằng lời nhắc nhở an toàn.
Vì vậy nếu chúng ta yêu cầu giáo viên thấu hiểu học sinh, thì ban lãnh đạo nhà trường phải tạo ra "sự an toàn tâm lý" cho người thầy. Ban lãnh đạo phải là lá chắn bảo vệ, để thầy cô dũng cảm chuyển hóa học sinh mà không sợ bị bỏ rơi trước dư luận".
Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn cho rằng: Trường học hạnh phúc là nơi mà một đứa trẻ, dù gặp chuyện không như ý, vẫn luôn biết mình có một vòng tay an toàn để tìm đến. Đó là nơi mà một người thầy, khi đối mặt với khó khăn, luôn biết mình không bao giờ phải xoay xở một mình.
Theo cô Tâm, bộ tiêu chí về trường học hạnh phúc do Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành năm 2023 là: "Chúng tôi có thêm một khung để nhìn lại những gì mình đã làm. Ba nhóm tiêu chí: con người; dạy học và hoạt động giáo dục; môi trường đã giúp nhà trường có một cách nhìn hệ thống hơn.
Học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn giới thiệu về câu lạc bộ cờ trong nhà trường - Ảnh: nhà trường cung cấp
Nhưng với tôi, bộ tiêu chí không phải là đích đến. Nó là một chiếc gương. Đứng trước gương, điều quan trọng không phải là mình trông đẹp đến đâu, mà là có đủ thành thật để nhìn thấy những điểm chưa ổn hay không.
Một trường học có thể tổ chức nhiều sự kiện, nhưng một đứa trẻ vẫn có thể cảm thấy cô đơn. Một nơi treo rất nhiều khẩu hiệu, nhưng một giáo viên vẫn thấy mình đang xoay xở một mình".
Cô Tâm chia sẻ: "Thay vì chỉ áp chỉ tiêu, người hiệu trưởng phải đứng bên cạnh đồng nghiệp để hỏi: Thầy cô đang khó ở đâu? Nhà trường có thể làm gì để đồng hành?
Và như thế học sinh cần học. Giáo viên cũng cần học. Và người hiệu trưởng, cũng phải học - học cách làm giáo dục cùng đồng nghiệp của mình".
Nhiều trường ở TP.HCM có gì mà khiến học trò tan học vẫn không muốn về?Tan học, thay vì ùa ra cổng, nhiều học sinh lại vội vàng vào phòng câu lạc bộ, tận hưởng niềm vui trường học hạnh phúc...