Tìm mộ tập thể ở khu đồi nơi từng quy tập được 60 liệt sĩ

Ngày 23/8, lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai cho biết đang phối hợp với Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) sử dụng radar xuyên đất để khảo sát các khu vực tại đồi Xuân Sơn (xã Kim Sơn), nhằm hỗ trợ xác định vị trí, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ.

Trước đó, một số nhân chứng, trong đó có cựu binh Mỹ từng tham chiến tại khu vực đồi Xuân Sơn cho biết tại đây còn một hố chôn tập thể liệt sĩ.

Theo cựu binh Đặng Hà Thụy (83 tuổi, trú tại phường Hoài Nhơn, tỉnh Gia Lai), một cựu binh Mỹ mà ông thường xuyên kết nối cho biết mộ thứ 2 có khoảng 30 liệt sĩ, nằm bên trong một chiến hào quân sự.

Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Gia Lai, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh sử dụng thiết bị bay không người lái (flycam) khảo sát toàn bộ khu vực đồi Xuân Sơn.

Trên cơ sở thông tin, hình ảnh do các cựu binh Mỹ và người dân địa phương cung cấp, kết hợp kết quả khảo sát bằng flycam và phân tích hình ảnh, dữ liệu vệ tinh bằng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), lực lượng chức năng bước đầu xác định 3 vị trí nghi có mộ liệt sĩ.

Từ các vị trí nghi vấn này, những ngày qua, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh duy trì khoảng 15 cán bộ, chiến sĩ cùng phương tiện, trang thiết bị tiếp tục khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại đồi Xuân Sơn. Tuy nhiên, địa hình phức tạp, hiện trạng khu vực thay đổi qua nhiều năm khiến việc xác định chính xác vị trí mộ liệt sĩ gặp nhiều khó khăn.

Theo tư liệu lịch sử, đêm 26 rạng sáng 27/12/1966, Trung đoàn 22, thuộc Sư đoàn 3 Sao Vàng cùng với quân, dân huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định (cũ) tổ chức tập kích cứ điểm đồi Xuân Sơn. Đây là trận đánh quan trọng nhằm kéo quân Mỹ ra để tiêu diệt, hỗ trợ phong trào quần chúng nổi dậy, phá âm mưu “bình định” của Mỹ - ngụy.

Trung đoàn 22 đã tiêu diệt và làm bị thương khoảng 600 lính Mỹ, phá hủy 11 khẩu pháo, bắn rơi 5 máy bay trực thăng, thu 34 súng các loại. Trên đường lui quân, ta tiêu diệt thêm 120 lính Mỹ và 1 trực thăng.

Trong trận chiến, nhiều cán bộ, chiến sĩ của ta đã anh dũng hy sinh và nằm lại tại khu vực đồi Xuân Sơn. Việc ứng dụng phương pháp khảo sát hiện đại giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong quá trình tìm kiếm.

Năm 2022, từ thông tin do cựu binh Đặng Hà Thụy cung cấp, cơ quan chức năng tỉnh Bình Định (cũ) đã khai quật một mộ tập thể tại đồi Xuân Sơn, quy tập được 60 hài cốt liệt sĩ và an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Tăng Bạt Hổ, xã Hoài Ân. Các liệt sĩ chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 22, Sư đoàn 3 Sao Vàng và quân, dân, chính đảng địa phương.