TP.HCM cần nhiều tác phẩm ảnh tư liệu phản ánh chân thực sự thay đổi, phát triển

Chiều 31-10, Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM, Hội đồng Lý luận TP.HCM, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM và Hãng phim TFS tổ chức tọa đàm lý luận khoa học với chủ đề Nhiếp ảnh cộng đồng - Từ ký ức đô thị đến công nghiệp văn hóa, tại Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM.

Chủ trì tọa đàm có nghệ sĩ nhiếp ảnh Đoàn Hoài Trung - Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, nhà lý luận Lê Xuân Thăng - nguyên Phó chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á - Phó chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Hội Nhiếp ảnh TP.HCM.

Lưu giữ ký ức, bảo vệ quyền tác giả

Tại buổi tọa đàm, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thanh Tùng trăn trở việc thiếu nhiều ảnh tư liệu về sự phát triển của TP.HCM trong 50 năm vừa qua.

Ông cho rằng TP.HCM có rất nhiều ảnh mang tính sáng tác, nghệ thuật nhưng thiếu hình ảnh phản ánh chân thực sự phát triển, những thay đổi gắn liền với đời sống của người dân.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thanh Tùng mong sau sự kiện hôm nay, phong trào nhiếp ảnh cộng đồng sẽ phát triển, để các thế hệ mai sau thấy một thành phố từ 2026 về sau với những hình ảnh gắn liền với cuộc sống, người dân từng khu phố.

• Có gì tại Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế TP.HCM 2026 kéo dài 6 ngày?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Hồng Nga - Phó chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM - quan tâm đến bảo vệ bản quyền cho tác giả trong nhiếp ảnh.

Bà cho rằng biết bảo vệ bản quyền bắt đầu từ những nguyên tắc cụ thể và cách ứng xử tôn trọng tác giả. Các cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân khi sử dụng ảnh cần chủ động tìm và liên hệ tác giả để xin phép, ghi rõ tên người chụp hoặc đơn vị sở hữu quyền.

Việc sử dụng tác phẩm cũng cần có thỏa thuận về mục đích, phạm vi, thời hạn và chi phí, được thể hiện bằng hợp đồng rõ ràng.

Bà Hồng Nga nhấn mạnh khi phục vụ hoạt động tuyên truyền cũng ghi nhận tên tác giả và có thù lao phù hợp. Đây là cách tôn trọng công sức sáng tạo.

Theo bà, cần sớm xây dựng bộ nguyên tắc bảo vệ tác quyền minh bạch, thống nhất để hạn chế tình trạng sử dụng ảnh không xin phép, không ghi nguồn.

Ông Cao Anh Minh - Tổng giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM - đề xuất thành lập trung tâm bảo vệ quyền tác giả về hình ảnh.

Những khoảnh khắc đời thường làm nên ký ức đô thị

Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM Đoàn Hoài Trung chia sẻ nhiếp ảnh cộng đồng là hoạt động dùng nhiếp ảnh như một phương tiện nghệ thuật, văn hóa và truyền thông nhằm kết nối con người, phản ánh đời sống xã hội, lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và lan tỏa những thông điệp nhân văn vì lợi ích chung của cộng đồng.

Nhiếp ảnh cộng đồng không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay trình độ, được tiếp cận, học tập, sáng tạo và chia sẻ hình ảnh. Từ đó gìn giữ ký ức lịch sử, di sản văn hóa và bản sắc dân tộc.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á cho biết giá trị của ký ức đô thị không nằm ở việc lưu giữ được bao nhiêu hình ảnh cũ, mà ở việc những hình ảnh ấy giúp chúng ta hiểu thêm về con người, về lịch sử hình thành của một vùng đất và về những giá trị cần được tiếp nối trong tương lai.

Nhà lý luận Lê Xuân Thăng quan niệm ký ức đô thị cung cấp chiều sâu lịch sử, còn công nghiệp văn hóa là phương thức chuyển hóa các giá trị đó thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM.

Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TP.HCM trong thời gian qua dù có những biến chuyển theo hướng tích cực nhưng vẫn còn thiếu và yếu cả về số lượng lẫn chất lượng.