TP.HCM tìm mô hình tăng trưởng mới trong kỷ nguyên AI: Lấy con người và thể chế làm trọng tâm

Năng lực thích ứng và vai trò dẫn dắt của siêu đô thị

Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra ngày 27-10, các chuyên gia và lãnh đạo đã tập trung thảo luận về chuyển dịch mô hình tăng trưởng cùng kinh nghiệm tái cấu trúc nền kinh tế.

Phát biểu tại phiên làm việc, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh nhận định chủ đề "Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới" xuất phát từ những biến động sâu sắc của nền kinh tế toàn cầu, khi các chuỗi giá trị đang được tổ chức lại và dư địa của các động lực tăng trưởng cũ dần thu hẹp.

Theo lãnh đạo TP.HCM, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành động lực quan trọng nhất làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tổ chức nền kinh tế.

Dẫn báo cáo tương lai việc làm 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), ông Vinh cho biết đến năm 2030, thế giới dự kiến xuất hiện khoảng 170 triệu việc làm mới nhưng cũng có 92 triệu công việc bị thay thế, đồng thời 39% kỹ năng hiện tại của người lao động có nguy cơ lạc hậu. 

• 

  TP.HCM cần gì để trở thành điểm kết nối các cực tăng trưởng mới?ĐỌC NGAY

Trước thực tế đó, giá trị trong nền kinh tế mới sẽ thuộc về những địa phương chuẩn bị con người, thể chế và hạ tầng dữ liệu đủ nhanh để thích ứng.

Từ thực tế đó, lãnh đạo TP.HCM nêu ba vấn đề cần được quan tâm trong quá trình tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới.

Trước hết, sự bất định không còn là yếu tố ngoại lệ mà đã trở thành một điều kiện nền. Vì vậy, năng lực thích ứng, thay vì chỉ dựa vào quy mô sẽ quyết định ai đi xa.

Cùng đó, mọi nền kinh tế đều không thể tự mình xây dựng mọi nguồn dữ liệu, công nghệ, vốn và nhân lực. Càng ngày, các điều trên càng phải được kết nối vượt qua biên giới và ranh giới ngành.

Đặc biệt, các siêu đô thị đang nổi lên như những chủ thể mới trong hợp tác quốc tế, bên cạnh các quốc gia. Đây là những nơi tập trung dân cư, doanh nghiệp, tri thức và nguồn lực đổi mới sáng tạo, có khả năng dẫn dắt các mô hình phát triển mới.

Bài học từ Singapore: Đầu tư vào con người và vai trò kiến tạo của Nhà nước

Chia sẻ tại phiên thảo luận, ông Albert Antoine, Giám đốc chiến lược kiêm đồng sáng lập Avaiga, đánh giá AI đang thay đổi cấu trúc kinh tế và tạo ra cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các trung tâm công nghệ. 

Từ sự xuất hiện của mô hình AI DeepSeek đầu năm 2025 với chi phí vận hành tối ưu, hay siêu dự án Stargate trị giá 500 tỉ USD tại Mỹ, ông Albert Antoine chỉ ra cuộc đua năng lực điện toán đang diễn ra quyết liệt giữa các cường quốc.

Theo chuyên gia đến từ Singapore này, sự bùng nổ AI tuy tạo ra nhiều ngành nghề mới nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ mất việc làm, đặt ra thách thức về an sinh xã hội. Dù vậy, các giải pháp hỗ trợ thu nhập không thể thay thế yêu cầu nâng cao năng lực cho người lao động.

Từ kinh nghiệm gần bốn thập niên tại Singapore, ông Albert Antoine nhấn mạnh mô hình học tập suốt đời như chương trình SkillsFuture để nâng cao kỹ năng lực lượng lao động. Việc đầu tư vào giáo dục, con người, sản xuất và công nghệ cần được xem là ưu tiên chiến lược mà Việt Nam và TP.HCM có thể tập trung nguồn lực.

Bên cạnh đó, chuyên gia này gợi ý Việt Nam cần phát huy lợi thế tài nguyên trí tuệ và nguồn nhân lực dồi dào để chủ động hợp tác với các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Đồng thời, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo then chốt thông qua việc thành lập các cơ quan chuyên trách (như GovTech hay IMDA của Singapore), tạo cơ chế thử nghiệm (sandbox) và môi trường hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các lĩnh vực rủi ro cao như AI.

Tổng thể giải pháp tận dụng cơ hội từ AI đòi hỏi một chiến lược đồng bộ về nguồn nhân lực, thể chế, đầu tư công và hợp tác quốc tế.

Doanh nghiệp tổ chức chuỗi cung ứng: Xem trọng năng lực và khả năng kết nối

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền, Tổng giám đốc, Chủ tịch HĐQT và Giám đốc điều hành toàn quốc của ABB tại Việt Nam (tập đoàn công nghệ trong lĩnh vực điện khí hóa và tự động hóa), nhận định ASEAN đang ngày càng trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nhờ ba yếu tố quan trọng.

Thứ nhất là quy mô thị trường và nhu cầu năng lượng. Cùng đó là dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực sản xuất tại khu vực đang gia tăng mạnh mẽ. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế hằng năm khoảng 5%, ASEAN hiện là một trong những khu vực năng động nhất thế giới.

Thứ hai là năng lực sản xuất ngày càng phát triển. Ngày nay, lợi thế của ASEAN không còn chỉ nằm ở chi phí lao động thấp. Các quốc gia trong khu vực đang đầu tư đáng kể vào công nghệ sản xuất tiên tiến. Những quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Indonesia đều đang từng bước chuyển đổi sang mô hình sản xuất số.

Cùng với sự phát triển của năng lực sản xuất, lãnh đạo ABB nhận thấy nguồn nhân lực kỹ thuật, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư, ngày càng được cải thiện cả về số lượng và trình độ chuyên môn.

Thứ ba là khả năng kết nối và hội nhập khu vực. ASEAN có lợi thế lớn nhờ các cơ chế hợp tác kinh tế, đặc biệt là Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). ASEAN không đơn thuần là tập hợp các nền kinh tế riêng lẻ, mà đang hình thành một nền tảng sản xuất có tính liên kết trên phạm vi toàn khu vực.

Theo bà Lam Tuyền, khi xây dựng và tổ chức chuỗi cung ứng, ABB không chỉ xem xét năng lực của từng quốc gia riêng biệt, mà còn đánh giá khả năng kết nối và bổ trợ giữa các quốc gia trong khu vực. Đó là những yếu tố quan trọng khiến ASEAN ngày càng hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, doanh nghiệp công nghệ quốc tế đề xuất TP.HCM thu hút thêm nhà sản xuất lớn để phát triển chuỗi cung ứng, đồng thời tăng cường đối thoại nhằm mở rộng hợp tác.