Trong khi nhiều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa khắc phục hết ảnh hưởng của đợt mưa gây ngập những ngày qua, tình trạng mưa vừa, mưa to đến rất to nhiều khả năng sẽ xảy ra chiều tối 3/10 và có thể kéo dài nhiều ngày.
Diễn biến này được dự báo trong bối cảnh các hình thế thời tiết đang đồng thời tác động, trong đó dải hội tụ nhiệt đới có khả năng hình thành và hoạt động mạnh dần từ khoảng ngày 5-6/10.
Theo bản tin lúc 14 giờ 5 phút ngày 3/10 của Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, từ 19 giờ ngày 2/10 đến 19 giờ ngày 3/10, Thành phố Hồ Chí Minh có mưa vừa, mưa to đến rất to, lượng mưa phổ biến 30-60 mm, có nơi trên 70mm.
Mưa tập trung chủ yếu vào chiều và tối, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, gió giật mạnh; mưa lớn cục bộ có thể gây ngập tại khu vực đô thị tiêu thoát nước kém, vùng trũng thấp và ven sông.
Cơ quan khí tượng nhận định đợt mưa có thể còn kéo dài nhiều ngày, lượng mưa phổ biến 30-60mm, có nơi trên 60mm trong 24 giờ.
Trong khoảng 3-10 ngày tới, rãnh áp thấp tiếp tục bị nén và dịch dần xuống phía Nam. Khoảng ngày 5-6/10, dải hội tụ nhiệt đới có khả năng hình thành với trục khoảng 12-15 độ vĩ Bắc và có xu hướng hoạt động mạnh dần.
Trao đổi với phóng viên chiều 3/10, Thạc sỹ Nguyễn Văn Tín, Khoa Khí tượng Thủy văn và Tài nguyên nước, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng đợt mưa cuối tháng 9, đầu tháng 10 không đơn thuần là các trận mưa rào đối lưu thông thường mà là kết quả của sự chồng lấn nhiều hình thế thời tiết.
Đợt mưa từ ngày 12-25/9, liên quan đến rãnh áp thấp sau đó mạnh lên thành dải hội tụ nhiệt đới, nối với nhiễu động áp thấp từ biển đi vào. Những ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10, nhiễu động gió Đông từ rìa Tây Bắc, sau đó là rìa phía Nam của áp cao nâng trục từ Nam Biển Đông xuống Nam Bộ, cùng các hình thế khác đã tạo điều kiện cho mây đối lưu phát triển mạnh.
Từ ngày 30/9, một đợt không khí lạnh tràn xuống Đông Bắc Việt Nam, kết nối với áp cao trên biển tạo lưỡi áp cao, đẩy rãnh hội tụ từ miền Trung xuống phía Nam. Gió Đông ở rìa phía Nam của áp cao Tây Thái Bình Dương hội tụ với luồng gió Tây Nam từ Vịnh Thái Lan, tạo điều kiện hình thành những ổ mây dông phát triển mạnh, gây mưa lớn.
Theo Thạc sỹ Nguyễn Văn Tín, các hình thế gây mưa này không phải hiện tượng bất thường và vẫn xuất hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh qua các năm. Tuy nhiên, khi nhiều hình thế cùng tác động, khả năng hình thành các vùng mây dông mạnh và gây mưa lớn sẽ tăng lên. Mưa tập trung vào chiều tối cũng phù hợp với cơ chế đối lưu nhiệt đới. Ban ngày, mặt đất và khu vực đô thị nóng lên, đối lưu phát triển dần và thường mạnh hơn vào chiều tối; hiệu ứng đảo nhiệt đô thị có thể làm quá trình này rõ hơn.
Đợt mưa vừa qua còn xảy ra đúng thời điểm triều cường dâng cao cả sáng và tối, làm hạn chế khả năng tiêu thoát nước và góp phần khiến tình trạng ngập tại Thành phố Hồ Chí Minh nghiêm trọng hơn.
Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, từ 7 giờ ngày 29/9 đến 7 giờ ngày 2/10, trạm Lê Minh Xuân ghi nhận tổng lượng mưa 366,6mm. Nhiều khu vực khác cũng ghi nhận lượng mưa trên 100mm.
Các chuyên gia khí tượng cho rằng El Niño là tín hiệu khí hậu quy mô lớn, về trung bình làm lượng mưa Nam Bộ thiếu hụt, nhưng không thể sử dụng riêng tín hiệu này để dự báo chính xác một trận mưa cực đoan tại một địa phương. Trong điều kiện El Niño mạnh, tổng lượng mưa mùa có thể thấp nhưng mưa có khả năng tập trung vào một số đợt với cường độ lớn.
Theo xu thế tháng 10, tổng lượng mưa tại Nam Bộ phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia ước tính thấp hơn khoảng 5-20%.
Mưa có xu hướng nhiều hơn trong tuần đầu và giữa tháng, sau đó giảm dần về cuối tháng. Nam Bộ có khả năng xuất hiện 1-2 đợt mưa lớn và 1-2 xoáy thuận nhiệt đới trên Biển Đông. Khi có bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, gió Tây Nam có thể mạnh lên, làm gia tăng mưa ở Nam Bộ.
Như vậy, trong những ngày đầu và giữa tháng 10, mưa vẫn là yếu tố chính cần theo dõi tại Thành phố Hồ Chí Minh. Còn về cuối tháng, khi lượng mưa có xu hướng giảm, triều cường sẽ trở thành yếu tố đáng lưu ý đối với nguy cơ ngập.
Dự báo đỉnh triều trong các ngày 27-29/10 có thể đạt 1,7-1,75m tại Phú An và 1,82-1,87m tại Thủ Dầu Một, đều vượt báo động 3. Khi mực nước sông cao, nước từ hệ thống cống, kênh rạch khó tiêu thoát. Tại các khu vực trũng, ven sông, mưa vừa đến mưa to xuất hiện đúng thời điểm triều đạt đỉnh có thể làm gia tăng nguy cơ ngập.
Trước diễn biến mưa dông còn tiếp diễn, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân theo dõi thường xuyên các bản tin cảnh báo, đặc biệt trong thời điểm chiều tối, để chủ động phòng tránh lốc, sét, gió giật mạnh và ngập cục bộ./.
(TTXVN/Vietnam+)