Ngày 17/10, Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, tính đến 16 giờ ngày 16/10/2026, thông qua các biện pháp thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân hai cấp đã tác động thu hồi tổng cộng hơn 2.726 tỷ đồng tiền và giá trị nhà, đất công.
Kết quả này cho thấy cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương đang từng bước phát huy hiệu quả.
Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc triển khai nghị quyết được thực hiện theo quy trình từ tiếp nhận thông tin, xác minh, áp dụng các biện pháp trước khởi kiện đến trực tiếp khởi kiện khi cần thiết.
Theo Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đến ngày 16/10, Viện kiểm sát nhân dân hai cấp đã tiếp nhận hơn 8.500 vụ việc liên quan đến lợi ích công và quyền dân sự của nhóm yếu thế, xử lý hơn 8.200 vụ.
Các đơn vị đã ban hành 253 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm; đồng thời ban hành các quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp ngăn chặn và khắc phục hậu quả.
Trong hoạt động khởi kiện, Viện kiểm sát nhân dân hai cấp đã trực tiếp khởi kiện 55 vụ việc; trong đó, 8 vụ đã được xét xử, 47 vụ đã được Tòa án thụ lý nhưng chưa giải quyết. Đây là những vụ việc liên quan đến bảo vệ lợi ích công, trong đó có các vấn đề về tài sản Nhà nước, bảo hiểm xã hội và nhà, đất công.
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Lê Văn Đông cho rằng, hiệu quả thực hiện Nghị quyết 205 không nên chỉ được nhìn qua số vụ án Viện kiểm sát trực tiếp khởi kiện.
Điều cần quan tâm là quyền dân sự, tài sản Nhà nước và lợi ích công cộng có được bảo vệ kịp thời, thực chất hay không; trong nhiều trường hợp, việc xử lý ngay từ giai đoạn trước khởi kiện có thể ngăn ngừa thiệt hại và hạn chế phát sinh tranh chấp.
Thực tế, trong tổng giá trị hơn 2.726 tỷ đồng được tác động thu hồi, phần lớn là giá trị nhà, đất công, bên cạnh các khoản liên quan ngân sách Nhà nước và bảo hiểm xã hội. Đến nay, số tiền và giá trị tài sản đã thu hồi đạt hơn 2.107 tỷ đồng. Phần còn lại gắn với các bản án đã tuyên và những vụ án đang được Tòa án giải quyết.
Bên cạnh bảo vệ lợi ích công, Viện kiểm sát nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh đã hỗ trợ hoàn thiện thủ tục pháp lý cho 1.468 trường hợp, chủ yếu liên quan giấy khai sinh và căn cước.
Các đơn vị cũng phát hiện, kiến nghị chấm dứt vi phạm đối với 55 trường hợp xâm phạm lợi ích công, trong đó có 37 trường hợp về môi trường, 5 trường hợp về an toàn thực phẩm, 4 trường hợp về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và 9 trường hợp về trật tự, an toàn giao thông.
Theo Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Đức Thái, các đơn vị không dừng lại ở việc ban hành kiến nghị, yêu cầu mà phải theo dõi đến kết quả cuối cùng.
Đối với các vụ án đã quyết định khởi kiện, hồ sơ và chứng cứ cần được chuẩn bị kỹ, nhất là những vụ việc phức tạp liên quan đất đai và tài sản công; việc lựa chọn vụ án phải bảo đảm căn cứ pháp lý, hướng đến bảo vệ quyền, lợi ích cụ thể và tạo hiệu quả phòng ngừa, khắc phục vi phạm.
Qua triển khai Nghị quyết 205, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành cơ chế chủ động phát hiện, xử lý vi phạm và bảo vệ lợi ích công bằng các biện pháp pháp lý phù hợp.
Kết quả không chỉ thể hiện ở số vụ án được đưa ra xét xử mà còn ở tài sản công được thu hồi, vi phạm được khắc phục và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân được hỗ trợ bảo vệ từ sớm./.
(TTXVN/Vietnam+)