Trạm phẫu có sức chứa gần 200 người ẩn mình dưới thác nước giữa đại ngàn

Thác Nhà Thương nằm ở xã Ia Pia (Gia Lai), cách di tích lịch sử Chiến thắng Plei Me khoảng 3km và trung tâm đô thị Pleiku khoảng 45km. Ông Siu Hồng Phát, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Ia Pia, len qua cánh rừng tái sinh gần 20 phút mới đến được thác.

Ông Phát cho biết thác Nhà Thương còn có tên Jrai Píc. Theo tiếng địa phương, Jrai nghĩa là thác nước, còn Píc là tên con suối. Đỉnh thác là khối đá hình vòng cung dài gần 50m. Từ độ cao hơn 10m, dòng nước đổ xuống như tấm rèm trắng xóa.

Phía sau màn nước là một hang đá có sức chứa gần 200 người. Địa thế kín đáo, được rừng cây bao phủ khiến nơi đây trở thành lá chắn tự nhiên, che chở cho bộ đội và người dân địa phương trong những năm kháng chiến.

Theo ông Phát, trong chiến dịch Plei Me năm 1965, bộ đội ta đã sử dụng hang thác Nhà Thương làm trạm phẫu dã chiến để cấp cứu, điều trị thương binh. Bố ông cũng được đưa về đây chữa trị sau một trận giáp lá cà với địch.

Cựu chiến binh xã Ia Pia nhớ lại, chiến dịch Plei Me diễn ra quyết liệt trên chiến trường Tây Nguyên, đặc biệt tại khu vực thung lũng Ia Đrăng, dưới chân núi Chư Prông. Nhiều cán bộ, chiến sĩ của ta bị thương sau các trận đánh và cần được cấp cứu ngay tại chiến trường.

Với địa hình đặc biệt, hang đá dưới mặt thác được lựa chọn làm nơi điều trị thương binh. Từ đó, người dân địa phương quen gọi nơi này là thác Nhà Thương.

Ông Kpă Nang, Hội Cựu chiến binh tỉnh Gia Lai, nhớ lại trong những trận đầu đánh Mỹ ở Tây Nguyên, số thương binh rất lớn. Khi đó, máy bay trực thăng Mỹ liên tục quần thảo trên bầu trời để tìm kiếm, truy kích quân giải phóng.

Theo ông Nang, giữa những đợt oanh tạc, hang đá dưới thác trở thành nơi trú ẩn quý giá. Bên ngoài là tiếng bom đạn và máy bay địch quần thảo trên bầu trời. Trong hang đá, bộ đội bị thương được cấp cứu, chữa trị, chờ ngày trở lại đơn vị.

“Điều chúng tôi mong mỏi là những chứng tích chiến tranh được gìn giữ, phát huy hơn nữa để thế hệ sau có thể chiêm ngưỡng thác Nhà Thương hùng vĩ và nghe câu chuyện về trạm phẫu dã chiến từng tồn tại”, ông Nang nói.

Ông Kpă Nang cũng mong muốn nhà nước quan tâm đầu tư một con đường thuận lợi hơn để người dân và du khách có thể tham quan, tìm hiểu về thác Nhà Thương.

Chiến tranh đã lùi xa, những cánh rừng từng che chở cho bộ đội nay đã khoác lên mình một diện mạo khác. Tiếng bom đạn năm nào được thay bằng tiếng bước chân của những người tìm đến khám phá thác Nhà Thương.

Theo người dân địa phương, một phần vòm thác đã bị sập sau lũ lớn vào năm 2005. Do đó, vòm hang hiện hẹp hơn trước, song những dấu tích về một thời từng được sử dụng làm nơi điều trị thương binh vẫn còn đó.

Ông Nguyễn Kiên Cường, Chủ tịch UBND xã Ia Pia, cho biết địa phương đang xây dựng hồ thủy lợi ở hạ nguồn của thác Nhà Thương để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, xã dự kiến làm đường vào thác, tạo điều kiện cho người dân và du khách tham quan, trải nghiệm.