Trang sức, vũ khí trong mộ gạch 1.500 năm

Trang sức, vũ khí, đồ đồng, gốm, thủy tinh và tiền xu cổ được tìm thấy trong hai mộ gạch khoảng 1.400-1.700 năm tại Rú Bụt, xã Kim Liên.

Tháng 4, trong lúc đào đất trồng cây tại Rú Bụt, xã Kim Liên, anh Trần Đình Tuấn phát hiện dấu tích vòm cuốn của ngôi mộ gạch. Sau đó, cơ quan chuyên môn khảo sát, ghi nhận mộ bị sụt lở, đất bồi lấp lòng mộ, một phần tường gạch và vòm cuốn lộ thiên, cùng một số đồ tùy táng bằng kim loại, gốm men.

Đến tháng 8, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, tổ chức khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt.

Các chuyên gia bước đầu xác định hai mộ gạch xây dựng vào khoảng thế kỷ IV đến VI. Mộ hình chữ nhật, cấu trúc đơn giản. Mộ 1 nằm sâu hơn 1,4 m so với mặt đường hiện nay; một phần cửa và vòm cuốn bị máy xúc phá hủy. Mộ 2 nằm sâu khoảng 2,24 m và chưa bị xâm phạm trước khi khai quật.

Hầm mộ gồm tiền thất và thất chính. Thất chính dài hơn 3,8 m, rộng khoảng 1,3 m, cao khoảng 1,25 m. Nền được lát gạch theo quy luật bốn hàng xếp ngang xen một hàng xếp dọc.

Sau hơn một tháng khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều đồ tùy táng, gồm trang sức, đồ gốm và kim loại, phần lớn ở trong lòng mộ. Trong ảnh là hiện vật bằng kim loại màu vàng gồm hạt chuỗi nhỏ, hạt chuỗi đa giác, các lá hoặc cánh hoa và thủy tinh phủ kim loại.

Hiện vật thủy tinh là các hạt chuỗi tinh thể dạng đa giác. Một số hạt chuỗi có đặc điểm tương đồng với hiện vật từng được phát hiện tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan và di chỉ Óc Eo của Việt Nam, cung cấp thêm tư liệu nghiên cứu sự giao lưu, trao đổi văn hóa trong khu vực.

Đồ gốm men có các loại âu, nắp, chén, bát, gốm đất nung có một tiêu bản được cho là chân đèn.

Tại lớp địa tầng phía trên vòm cửa mộ 1, chuyên gia phát hiện hai tiêu bản lon sành thời Lý có dáng hình trụ, mép miệng nhọn, làm bằng kỹ thuật dải cuộn, xếp liền nhau, miệng đậy bằng một chiếc đĩa úp.

Nhóm gốm đất nung ghi nhận các loại nồi, vò, lọ, dọi se chỉ và chén; đồ sành gồm lọ, nắp và chén.

Một số hiện vật đã bị bong tróc phần men, không còn nguyên vẹn. Các mảnh vỡ đồ gốm cũng được chuyên gia thu thập, đánh số để phục vụ nghiên cứu, phân loại và phục dựng hiện vật.

Đồ kim loại gồm mũi nhọn, lưỡi đao, chuôi đao, kiếm, đao, dao và tiền xu. Phần lớn hiện vật bị gãy, oxy hóa, không còn nguyên trạng. Khi hầm mộ được phát lộ, các tiêu bản kiếm và đao nằm ở vị trí đầu mộ, xếp chéo nhau tạo thành hình mũi nhọn hướng về phía đầu mộ. Ngoài ra, chuyên gia ghi nhận một chuôi bằng gỗ bọc sắt, có khả năng là dao.

Chiếc muôi bằng đồng được phát hiện tại nền gạch sát cửa mộ, cùng một hiện vật bằng đồng ở vị trí đầu mộ đã bị mủn nát, không thể nhận diện.

TS Nguyễn Văn Anh, Trưởng khoa Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết đoàn khai quật kiến nghị tăng cường bảo vệ khu vực di tích và vùng phụ cận; đồng thời bảo tồn tạm thời bằng cách phủ cát bảo vệ bề mặt hố khai quật và các dấu tích kiến trúc, gia cố những vị trí cần thiết rồi lấp đất hoàn nguyên. Đây là giải pháp trong thời gian chờ phương án bảo tồn lâu dài.

Đoàn khai quật đề xuất tiếp tục điều tra, khảo sát các di tích trong khu vực, mở rộng phạm vi đến những di tích khảo cổ, lịch sử, văn hóa liên quan trong lưu vực sông Lam, qua đó làm rõ sự phân bố và mối liên hệ giữa các di tích.

Video tìm kiếm di vật tại mộ cổ ở Nghệ An

Tìm kiếm di vật tại mộ cổ. Video: Đức Hùng

Đức Hùng