Theo The Wall Street Journal ngày 20.10, tỉ phú Musk tuần trước đã chỉ đạo hạn chế tốc độ hoạt động của Starshield, hệ thống vệ tinh phục vụ mục đích quân sự do SpaceX phát triển dựa trên công nghệ Starlink, vốn đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động tác chiến của Ukraine.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và tỉ phú Elon Musk tham dự họp báo tại Nhà Trắng ngày 30.5.2025
ẢNH: REUTERS
Ukraine sử dụng mạng lưới vệ tinh này để duy trì liên lạc trên chiến trường, vận hành máy bay không người lái (UAV) và hỗ trợ các hoạt động quân sự. Những hạn chế hoạt động của Starshield được cho là đã ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các cuộc tấn công bằng UAV và nhiệm vụ phòng không của Ukraine.
Báo cáo cho biết ông Musk và Tổng thống Trump đã thảo luận về vấn đề này trước khi quyết định được đưa ra, đồng thời tiếp tục trao đổi qua điện thoại sau khi thông tin về việc hạn chế dịch vụ xuất hiện. Trước đó, quyết định hạn chế hệ thống vệ tinh bắt nguồn từ nội bộ Nhà Trắng, theo Reuters dẫn nguồn tin.
Ông Trump bác hoài nghi về trách nhiệm của bản thân và ông Musk đối với những gián đoạn dịch vụ vệ tinh tại Ukraine. Trong khi đó, ông Musk cho rằng các quyết định hạn chế tốc độ hoặc phạm vi sử dụng hệ thống thuộc thẩm quyền quân đội hoặc Tổng thống Mỹ.
Ngày 20.10, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Washington không tước quyền truy cập mạng lưới vệ tinh của Ukraine, đồng thời cho rằng Kyiv cần tuân thủ các điều khoản sử dụng dịch vụ.
Tổng thống Ukraine cảnh báo Mỹ về 'sai lầm mang tính lịch sử'
Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhằm tháo gỡ bất đồng, theo trang Axios. Ông Rubio khẳng định chính quyền ông Trump không ban hành chỉ thị hạn chế chia sẻ thông tin tình báo, cung cấp vũ khí hoặc quyền sử dụng hệ thống vệ tinh Starshield của Ukraine.
"Không có yêu cầu thay đổi nào được đưa ra. Việc nói rằng chúng tôi hạn chế là không đúng sự thật", ông Rubio tuyên bố. Ngoại trưởng Mỹ cho rằng một số trường hợp Ukraine không nhận được cảnh báo sớm về các cuộc tấn công tên lửa từ phía Nga là do lỗi kỹ thuật, không phải quyết định chính trị.
Ông Rubio thừa nhận việc chuyển giao tên lửa đánh chặn Patriot do các đồng minh NATO tài trợ có thể bị chậm trễ, nhưng giải thích rằng Washington cần duy trì lượng dự trữ đủ để bảo vệ các căn cứ quân sự trên thế giới. "Chúng tôi không cố tình từ chối cung cấp bất cứ thứ gì. Chúng tôi phải cân bằng nghĩa vụ với các đối tác và nhu cầu của chính mình", ông Rubio nhấn mạnh.
Những tranh cãi diễn ra khi quan hệ Mỹ - Ukraine tiếp tục chịu sức ép sau quyết định của ông Trump về thỏa thuận nhiên liệu với Nga và yêu cầu Kyiv ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Moscow. Tổng thống Mỹ ngày 20.10 tiếp tục kêu gọi ông Zelensky đạt thỏa thuận hòa bình với Nga, cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine đã có cơ hội thực hiện điều này từ hai năm trước.
Trong nỗ lực cải thiện quan hệ, ông Zelensky ngày 20.10 gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oslo (Na Uy), theo AFP. Nhà lãnh đạo Ukraine cũng xác nhận đã trao đổi với ông Rubio về tình trạng của hệ thống Starshield và nhu cầu khôi phục hoạt động.
Phát biểu tại Na Uy, ông Zelensky xác nhận Ukraine đã được khôi phục khả năng tiếp nhận cảnh báo sớm từ các đối tác về các tên lửa Nga đang bay tới, sau một số cuộc tấn công mà nước này không nhận được thông tin kịp thời, theo AP.
Ông Zelensky cũng cảm ơn Mỹ vì việc khôi phục hệ thống cảnh báo, nhấn mạnh vai trò quan trọng của cơ chế này trong bảo vệ người dân, đồng thời khẳng định Ukraine phải được tham gia mọi cuộc đàm phán liên quan tương lai của đất nước.
Trước đó, Ukraine cáo buộc SpaceX áp đặt giới hạn đối với thiết bị đầu cuối Starlink khi di chuyển, gây gián đoạn một số hoạt động quân sự Ukraine, đặc biệt là nhiệm vụ sử dụng UAV. Giới chức Ukraine đã yêu cầu tỉ phú Elon Musk khôi phục hoạt động bình thường của hệ thống.
Ông Zelensky ngày 17.10 cho hay quân đội Ukraine đã thử nghiệm Starlink trên các phương tiện di chuyển tại Liên minh châu Âu (EU) và Ukraine. Hệ thống vẫn hoạt động ở tốc độ 180 km/giờ tại EU nhưng bị ngắt kết nối khi phương tiện đạt 161 km/giờ trên lãnh thổ Ukraine, theo Axios. Từ kết quả đó, Tổng thống Ukraine cho rằng các hạn chế được áp dụng riêng đối với Kyiv và nghi ngờ đây là quyết định có chủ đích, thay vì sự cố kỹ thuật như phía SpaceX giải thích.