Tại sao quần áo, vali lại có ‘mùi máy bay’ sau chuyến bay? - Ảnh minh họa: Magnific
Trên mạng xã hội gần đây xuất hiện tranh luận về "mùi thơm máy bay" - loại mùi đặc trưng nhiều người dễ nhận biết trên người và hành lý, hàng hóa, nhất là sau những chuyến bay quốc tế dài.
Một số ý kiến cho rằng mùi này đến từ hóa mỹ phẩm thơm lừng, nhiều người nói do chất khử trùng tại khâu kiểm hàng hóa ở các sân bay. Tuy nhiên theo các tài liệu khoa học, mùi đặc trưng trong máy bay có thể hình thành từ nhiều nguồn khác nhau.
Không khí trích từ động cơ (bleed air)
Hầu hết máy bay thương mại (trừ dòng Boeing 787 dùng máy nén riêng) lấy không khí cấp cho khoang khách bằng cách trích một phần khí nén ngay tại tầng máy nén của động cơ phản lực, trước khi khí này đi vào buồng đốt - gọi là "bleed air".
Vì máy bay bay ở độ cao lớn, cabin cần được điều áp để cung cấp đủ oxy an toàn cho hành khách và phi hành đoàn, việc điều áp này dùng khí trích từ các tầng máy nén của động cơ phản lực, trước khi khí đi vào buồng đốt.
Luồng khí này sau đó hòa với không khí tái tuần hoàn rồi bơm vào cả cabin lẫn khoang hành lý, nên bất kỳ tạp chất nào lẫn trong đó cũng bám lên hành lý và hành khách.
Ozone ở độ cao lớn phản ứng
Đây là cơ chế ít người biết nhưng đã được nghiên cứu khoa học xác nhận. Ở độ cao hành trình, không khí bên ngoài chứa ozone; khi lọt vào cabin, ozone phản ứng với dầu tự nhiên trên da, tóc, mỹ phẩm và vải của hành khách.
Một nghiên cứu mô phỏng cabin máy bay đăng trên tạp chí Environmental Science & Technology cho thấy việc bổ sung ozone vào không khí cabin làm tăng nồng độ các sản phẩm phụ nhận diện được từ khoảng 70 lên 130 ppb ở mức trao đổi khí thấp, và từ khoảng 30 lên 70 ppb ở mức trao đổi khí cao.
Chính các hợp chất mới sinh này bám vào quần áo, vali và tạo nên mùi "máy bay" đặc trưng mà nhiều người ngửi thấy khi mở hành lý ra.
Vật liệu nhựa, vải bọc và hóa chất vệ sinh "nhả" hơi
Thảm, ghế bọc vải/da, khay gập và cả lớp lót vali đều chứa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) từ chất dẻo, chất chống cháy, hóa chất tẩy rửa dùng để vệ sinh khoang máy bay giữa các chuyến.
Trong môi trường kín của khoang hành lý hoặc cabin suốt nhiều giờ bay, các VOC này tích tụ rồi ngấm vào vải quần áo và bề mặt vali.
Vì sao mùi "đọng" lại trên hành lý sau khi xuống máy bay?
Khoang hành lý (cargo hold) thường dùng chung một hệ thống điều hòa/thông gió với cabin hành khách - không khí máy bay di chuyển từ khoang khách xuống khoang hàng rồi ra ngoài hoặc quay lại máy nén, hòa với khí mới, qua lọc HEPA rồi trở lại cabin - nên hành lý hấp thụ đầy đủ "cocktail" mùi nói trên trong suốt chuyến bay, rồi bị nén chặt trong không gian kín, thiếu lưu thông khí, khiến mùi khó bay đi ngay cả sau khi hạ cánh.
NASA thử thành công máy bay siêu thanh 'êm như tiếng động nhẹ'Máy bay X-59 của NASA vừa hoàn thành chuyến bay siêu âm đầu tiên, mở đường cho công nghệ bay siêu thanh êm ái vào cuối năm 2026.