Mỹ thêm heli vào danh sách vật liệu thiết yếu - Ảnh: ABC News
Theo Hãng tin AP, ngày 23-10, Mỹ chính thức đưa heli vào danh sách vật liệu thiết yếu. Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho biết quyết định này xuất phát từ vai trò không thể thay thế của heli trong sản xuất chip bán dẫn và công nghệ năng lượng.
Theo đó, các nhà sản xuất heli sẽ nhận thêm tài trợ liên bang, đồng thời chính phủ sẽ giám sát chặt chẽ hơn mặt hàng này.
Heli chủ yếu được khai thác dưới dạng phụ phẩm của quá trình xử lý khí tự nhiên. Mỹ hiện là nước sản xuất khí tự nhiên và heli lớn nhất thế giới, tiếp theo là Qatar và Nga.
Năm 2025, Mỹ sản xuất 81 triệu m³ heli, chiếm 43% nguồn cung toàn cầu. Dù trữ lượng dồi dào, các nhà máy chiết xuất heli đã hoạt động hết công suất, trong khi việc cấp phép và xây dựng nhà máy mới mất nhiều năm, nên sản lượng của Mỹ đã bị giới hạn, theo DOE.
Nguồn cung toàn cầu cũng đang bị siết chặt. Xuất khẩu heli của Qatar sụt giảm nghiêm trọng khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Israel và Mỹ, còn các cuộc tập kích của Tehran vào hạ tầng Qatar càng ảnh hưởng lớn đến nguồn cung. Nga cũng áp đặt kiểm soát xuất khẩu heli tạm thời từ tháng 4 để bảo vệ nguồn cung nội địa.
Để được xếp vào danh sách vật liệu thiết yếu, một nguyên tố hoặc hợp chất khoáng sản phi nhiên liệu phải đóng vai trò quan trọng trong công nghệ năng lượng và chuỗi cung ứng của nó đối mặt rủi ro đứt gãy cao. Trước heli, Fluor (flo) là chất khí duy nhất có tên trong danh sách này.
Heli thường được biết đến với công dụng làm khinh khí cầu hay bóng bay, nhưng đó không phải lý do DOE quan tâm.
Thực tế, chất này đóng vai trò quan trọng trong sản xuất năng lượng gió, mặt trời và hạt nhân, khám phá vũ trụ, chẩn đoán hình ảnh y khoa và nghiên cứu khoa học.
Trợ lý Bộ trưởng Năng lượng Audrey Robertson cho rằng những đặc tính độc nhất của heli, như không cháy và có điểm sôi thấp nhất trong các loại khí, khiến nó không thể thay thế. Theo bà, nước Mỹ cần nguồn cung heli dồi dào cho ngành bán dẫn, điện toán lượng tử và nam châm siêu dẫn.
“Heli là một trong những mắt xích mà nếu đứt gãy, toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ và chúng ta tuyệt đối không thể để điều đó xảy ra. Đây là câu chuyện về năng lực cạnh tranh và an ninh năng lượng của nước Mỹ, những yếu tố gắn liền với an ninh quốc gia”, bà Robertson nói.
Ông David Isaacs, Phó chủ tịch Hiệp hội Ngành công nghiệp bán dẫn, nhận định heli không thể thiếu đối với ngành bán dẫn, nhất là trong các công đoạn làm mát, quang khắc và phát hiện rò rỉ.
Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực giúp nước Mỹ thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn vật liệu thiết yếu từ bên ngoài, qua đó củng cố sản xuất trong nước, tạo thêm việc làm và bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh quốc gia.
Gián đoạn hoạt động xây dựng tại nhiều nước do đóng cửa eo biển HormuzViệc đóng cửa eo biển Hormuz đang gây tác động dây chuyền tới ngành xây dựng toàn cầu khi nguồn cung nhiều loại vật liệu thiết yếu bị gián đoạn, kéo theo chi phí sản xuất và thi công tăng cao.