Nvidia hiện là một trong những công ty công nghệ có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới - Ảnh: REUTERS
Cuối tuần qua, Hội đồng quản trị Tập đoàn Nvidia thông báo mở cuộc điều tra độc lập về mối quan hệ giữa Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang và bà Alice Huang - công dân Trung Quốc và là lãnh đạo của Công ty công nghệ Megaspeed có trụ sở tại Singapore.
Mỹ từng nghi ngờ công ty này hỗ trợ Trung Quốc lách các lệnh cấm bán chip trí tuệ nhân tạo (AI).
Bê bối tình ái của tỉ phú Jensen Huang đã làm dấy lên hàng loạt câu hỏi, trong đó có những vấn đề liên quan đến chip do Tập đoàn Nvidia sản xuất.
Chip Nvidia và chiếc "vòng kim cô" của Mỹ
Theo Hãng tin AFP, Nvidia thiết kế các linh kiện tiên tiến ban đầu được tạo ra để xử lý hình ảnh 3D trong trò chơi điện tử, gọi là bộ xử lý đồ họa (GPU). Những bộ xử lý này có khả năng xử lý lượng dữ liệu kỹ thuật số khổng lồ, vì vậy cũng được sử dụng rộng rãi trong việc huấn luyện và vận hành các hệ thống AI.
Công cụ ChatGPT ra mắt năm 2022 cũng cho thấy tiềm năng của AI, châm ngòi cho cơn sốt đầu tư khi các chính phủ và tập đoàn công nghệ lớn chạy đua phát triển công nghệ này.
Đơn đặt hàng chip liên tục đổ về đã đẩy giá trị vốn hóa thị trường của Tập đoàn Nvidia lên 4.500 tỉ USD, hiện ngang bằng Apple.
Mỹ hiện cấm xuất khẩu các dòng GPU cao cấp nhất của Nvidia là "Blackwell" và "Rubin" sang Trung Quốc, với lý do lo ngại an ninh, bởi AI tiên tiến có thể được ứng dụng trong lĩnh vực quân sự.
Chính sách này cũng giúp các phòng nghiên cứu AI hàng đầu của Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu.
Thời gian qua ông Jensen Huang đã vận động Chính phủ Mỹ cho phép Tập đoàn Nvidia bán chip sang Trung Quốc. Ông cảnh báo rằng các biện pháp hạn chế đang thúc đẩy sự trỗi dậy của những sản phẩm thay thế do Trung Quốc tự sản xuất.
Trong năm nay, Washington đã nới lỏng kiểm soát đối với dòng chip H200 ít mạnh hơn, vốn trước đó bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. Đổi lại, Mỹ sẽ thu 25% doanh thu từ hoạt động bán chip này.
Tuy nhiên, các điều kiện do Mỹ đặt ra khiến việc phê duyệt các lô hàng trở nên khó khăn. Bắc Kinh cũng được cho là không mặn mà với chip H200 khi ngành công nghiệp bán dẫn trong nước ngày càng phát triển.
Một con chip của Nvidia được trưng bày tại Triển lãm Di động thế giới (MWC) ở Thượng Hải, Trung Quốc ngày 26-6-2024 - Ảnh: AFP
Cách Trung Quốc có được chip
Việc các công ty khởi nghiệp Trung Quốc, trong đó có Moonshot AI, Z.ai và DeepSeek, liên tiếp ra mắt những mô hình AI có hiệu năng cao đã gia tăng sức ép cạnh tranh lên các đối thủ Mỹ.
"Các nhà cung cấp Trung Quốc vẫn sử dụng những dòng chip tiên tiến nhất của Nvidia để huấn luyện mô hình của họ" - nhà phân tích Lian Jye Su tại Công ty Omdia chỉ ra.
Theo Hãng tin AFP, các con chip này có thể được tuồn vào Trung Quốc. Ngoài ra, các công ty Trung Quốc còn có thể tận dụng kẽ hở để thuê năng lực tính toán từ những trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba, thường là các nước Đông Nam Á, nơi có nhiều chip Nvidia.
"Mỹ chỉ kiểm soát chip được vận chuyển đến đâu, chứ không kiểm soát ai là người sử dụng chúng" - ông Stephen Wu, nhà sáng lập quỹ đầu tư Carthage Capital, giải thích.
Điều đó có nghĩa là các GPU của Nvidia có thể được đặt tại khu vực Johor của Malaysia, "hoàn toàn tuân thủ quy định, trong khi một khách hàng ở Thâm Quyến vẫn có thể đăng nhập để sử dụng", theo ông Wu.
Mùa hè năm nay, Cố vấn Nhà Trắng Michael Kratsios cho biết Moonshot AI đã tiếp cận được các dòng chip Nvidia cao cấp tại Thái Lan.
Washington cũng cáo buộc các phòng nghiên cứu AI của Trung Quốc huấn luyện hệ thống nhằm bắt chước năng lực của các mô hình Mỹ.
Một con đường khác: buôn lậu chip. Tháng 12-2025, trang tin công nghệ The Information đưa tin DeepSeek đã phát triển mô hình mới bằng cách sử dụng hàng ngàn con chip được tháo rời ở nước ngoài rồi đưa vào Trung Quốc.
DeepSeek khi đó không phản hồi khi được đề nghị bình luận. Còn Nvidia nói với The Information rằng họ chưa thấy bằng chứng về hoạt động buôn lậu như vậy và cho rằng kịch bản này "có vẻ khó tin".
Chip Trung Quốc thì sao?
"Chip Nvidia vẫn giúp quá trình phát triển các mô hình AI tiên tiến diễn ra nhanh chóng và thuận lợi hơn, nhưng chúng không còn là lựa chọn duy nhất" - ông Poe Zhao, người sáng lập trang phân tích Hello China Tech, nhận định.
Tuy nhiên, ông chỉ ra: "Vấn đề còn bỏ ngỏ là chi phí, bởi việc huấn luyện mô hình bằng chip Trung Quốc thường mất nhiều thời gian và đòi hỏi nhiều công sức kỹ thuật hơn".
Huawei là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Nvidia tại Trung Quốc, dù vẫn còn đi sau tập đoàn công nghệ Mỹ. Theo các thông tin được công bố, DeepSeek sẽ sử dụng chip Huawei để huấn luyện mô hình AI lớn tiếp theo.
Theo ông Wu, để tăng sức mạnh của chip sản xuất tại Trung Quốc, các công ty AI cần sử dụng số lượng chip nhiều hơn. Điều này đồng nghĩa với việc họ phải chấp nhận mức tiêu thụ điện năng và chi phí cao hơn.
Vụ CEO Nvidia Jensen Huang ngoại tình: Các nghị sĩ lưỡng đảng kêu gọi Quốc hội Mỹ điều traCác nghị sĩ Mỹ đang kêu gọi điều tra mối quan hệ giữa tỉ phú Jensen Huang và nữ doanh nhân Trung Quốc Alice Huang, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu chính quyền Tổng thống Trump đã biết những gì về vụ việc.