Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương: Phải tính văn hóa góp bao nhiêu cho GDP

Ngày 17/9, tại Hà Nội, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Văn hóa phải đóng góp bằng con số, chứng minh bằng thực lực

Tại cuộc làm việc, ông Quyết đặt vấn đề cần nhìn nhận văn hóa không chỉ ở vai trò nền tảng tinh thần mà còn ở khả năng tạo ra giá trị vật chất, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.

Theo ông, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045. Khi đã có chỉ tiêu, phải có lộ trình, kế hoạch, sản phẩm và người chịu trách nhiệm.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết, công nghiệp văn hóa hiện được ước tính đóng góp khoảng 5% GDP, tăng trưởng 7-8% mỗi năm. Tuy nhiên, ông Quyết cho rằng chưa có đủ cơ sở để xác định chính xác con số này.

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, thay vì chỉ thống kê Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa hay có bao nhiêu thiết chế, hoạt động văn hóa, cần tính được những giá trị mà văn hóa tạo ra cho nền kinh tế và xã hội, từ GDP, việc làm, thu nhập, xuất khẩu đến thương hiệu và tác động lan tỏa.

“Đề nghị không nói văn hóa đóng góp lớn, mà phải trả lời đóng góp bao nhiêu, ở đâu và bằng cơ chế nào”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Ông cho rằng trọng tâm là chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị kinh tế, trong đó “tài nguyên văn hóa thành tài sản, tài sản thành sản phẩm và sản phẩm phải thành thị trường”. Khi tạo ra nguồn lực kinh tế, nguồn lực này có thể quay trở lại hỗ trợ bảo tồn, phát triển văn hóa và đưa các giá trị Việt Nam ra thế giới.

Dẫn ví dụ từ Hàn Quốc, ông Quyết cho rằng các chương trình biểu diễn nghệ thuật ở nước ngoài vừa tạo ra giá trị kinh tế, vừa quảng bá văn hóa, hình ảnh quốc gia. Ông cũng mở rộng khái niệm đóng góp của văn hóa sang văn hóa gia đình, văn hóa xã hội, cho rằng một môi trường gia đình tốt có thể giúp người lao động giảm bớt lo toan, tập trung hơn cho công việc và tạo ra những giá trị kinh tế chưa được đo lường đầy đủ.

Từ cách tiếp cận trên, ông Quyết đề nghị tập trung lượng hóa đóng góp của văn hóa đối với tăng trưởng; xác định những ngành, sản phẩm có thể trở thành động lực tăng trưởng mới; tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, nhân lực, công nghệ và nguồn lực; phát huy chuyển đổi số, tài sản trí tuệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp, theo dõi và đánh giá.

Ông lưu ý không thể phát triển dàn trải mà cần xác định những lĩnh vực Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, có thị trường và khả năng vươn ra quốc tế. Sáu lĩnh vực gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ hiện chiếm tỷ trọng lớn trong công nghiệp văn hóa; bên cạnh đó là âm nhạc, thiết kế, thời trang, xuất bản…

Theo ông Quyết, cần trả lời được vì sao Việt Nam có tài nguyên văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo dồi dào, thị trường hơn 100 triệu dân nhưng giá trị kinh tế tạo ra từ văn hóa vẫn chưa tương xứng với nguồn lực.

Ông nhấn mạnh, lượng hóa sự đóng góp của văn hóa không có nghĩa thương mại hóa bằng mọi giá hay quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền. Kinh tế văn hóa phải phát triển trên nền tảng bảo vệ bản sắc dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và xây dựng con người Việt Nam. Việc lượng hóa nhằm nhìn rõ giá trị của văn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Nêu ví dụ về điện ảnh, ông Quyết cho biết doanh thu của ngành trong năm 2025 tăng mạnh so với năm 2024, phim Việt có thời điểm chiếm tỷ lệ lớn và áp đảo phim ngoại. Ông dẫn việc khán giả trẻ đón nhận tích cực các bộ phim về đề tài chiến tranh cách mạng, trong đó có Mưa đỏ, để cho rằng cần nhận diện đúng nhu cầu của thị trường và có mức đầu tư tương xứng.

Điện ảnh, di sản và nội dung số cùng hướng tới tạo giá trị kinh tế

Tại cuộc làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi, đề ra các kiến nghị, giải pháp để phát triển văn hóa, nhằm đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Ông Đỗ Thanh Hải, Phó Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, đề xuất chuyển từ sản xuất chương trình sang phát triển tài sản nội dung, từ phát sóng sang phân phối đa nền tảng và từng bước đa dạng hóa nguồn thu từ bản quyền, nội dung số, sự kiện, chuyển giao định dạng và phân phối quốc tế. 

VTV cũng muốn trở thành điểm kết nối giữa các nhà sáng tạo, công nghệ, doanh nghiệp, văn hóa, du lịch và các thị trường trong nước, quốc tế, qua đó hình thành hệ sinh thái nội dung số có khả năng tạo giá trị và tái đầu tư cho sáng tạo.

Ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực tỉnh Ninh Bình, đề xuất phát triển kinh tế di sản theo hướng lấy bảo tồn làm nền tảng, sáng tạo để gia tăng giá trị và doanh nghiệp làm động lực. Tỉnh Ninh Bình kiến nghị xây dựng cơ chế huy động nguồn lực xã hội, đo lường giá trị kinh tế - văn hóa - xã hội của di sản và cho phép thí điểm mô hình “di sản dẫn dắt phát triển kinh tế”. 

Theo đại diện Ninh Bình, phát triển kinh tế di sản không phải khai thác bằng mọi giá mà phải tổ chức để giá trị văn hóa được bảo tồn, sáng tạo và lưu chuyển trong nền kinh tế có trách nhiệm.

Bà Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, cho rằng cần nhìn điện ảnh như một ngành công nghiệp sáng tạo có khả năng tạo giá trị gia tăng và tác động tới nhiều lĩnh vực như công nghệ, thời trang, âm nhạc, quảng cáo, du lịch. 

Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu và bản quyền, đồng thời có chính sách thu hút đoàn phim quốc tế và hỗ trợ đưa phim Việt ra thị trường nước ngoài. 

“Điện ảnh Việt Nam không thiếu tài năng, câu chuyện và bản sắc. Điều còn thiếu là một hệ sinh thái đủ thông thoáng để tài năng được phát huy, nguồn lực xã hội được huy động và sản phẩm điện ảnh có thể đi xa hơn”, bà Ngô Phương Lan nói.

Kết luận buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết ghi nhận sự chuẩn bị của các cơ quan và các ý kiến thẳng thắn, có số liệu, trả lời trực diện những vấn đề đặt ra.

Ông bày tỏ tin tưởng với quyết tâm chính trị, sự phối hợp của các cơ quan cùng sự đồng hành của trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nghiệp, báo chí, xuất bản và toàn xã hội, Việt Nam sẽ đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển đất nước nhanh, bền vững.