Chủ đề của mùa giải năm nay là “Biobuzz”, dự kiến quy tụ 40 đội trong nước và quốc tế tranh tài với tổng giải thưởng lên tới hơn 50 triệu đồng.
Đây là thông tin từ lễ phát động cuộc thi FIRST Tech Challenge Vietnam mùa giải 2026-2027 (FTC) do Trường đại học FPT (FPTU) tổ chức diễn ra sáng ngày 9/10 tại Hà Nội.
Trong nhiều năm liên tiếp, FPTU là đơn vị độc quyền được tổ chức quốc tế FIRST ủy quyền tổ chức giải đấu FIRST Tech Challenge Vietnam - thuộc hệ thống giải đấu robotics uy tín hàng đầu thế giới - dành cho học sinh lớp 7 đến lớp 12, từ 12 đến 18 tuổi tại Việt Nam.
Chủ đề của mùa giải năm nay là “Biobuzz”, lấy cảm hứng từ thế giới tự nhiên. Từ "Bio" chỉ sự sống, kết hợp với "Buzz" - từ tượng thanh chỉ tiếng vo ve của côn trùng và sự rộn ràng trong hệ sinh thái.
Mùa giải hướng học sinh đến việc ứng dụng tư duy STEM để giải quyết các bài toán bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường sống. Trên sân đấu, các robot do các đội thiết kế sẽ mô phỏng lại các hoạt động tự nhiên như thu thập hạt phấn (Pollen), mật hoa (Nectar) và mang về tổ (Hive) để ghi điểm.
Tạo lập sân chơi robotics chuẩn quốc tế
Trong mùa giải này, các đội thi sẽ tự tay thiết kế, lắp ráp và lập trình một robot để hoàn thành các thử thách. Cụ thể, mỗi đội phải xây dựng robot có khả năng vận hành ở hai giai đoạn. Ở giai đoạn tự động (Autonomous), robot phải tự thực hiện nhiệm vụ dựa trên code lập trình và hệ thống cảm biến mà không có sự can thiệp của con người. Sang giai đoạn điều khiển (Teleop), học sinh trực tiếp sử dụng tay cầm để vận hành robot và phối hợp với đội liên minh tạo ra các chiến thuật thi đấu.
Mùa giải năm nay dự kiến quy tụ 40 đội, trong đó có 5-7 đội quốc tế, tạo điều kiện để học sinh Việt Nam giao lưu và cọ xát với các đội thi đến từ nhiều quốc gia. Mỗi đội gồm từ 3 đến 15 thành viên, cùng một cố vấn là giáo viên hoặc người có chuyên môn, sẽ tham gia toàn bộ quá trình từ thiết kế, chế tạo, lập trình đến vận hành robot và thi đấu theo liên minh.
Hai đội xuất sắc sẽ có cơ hội giành quyền tham dự Giải vô địch thế giới FIRST Tech Challenge tại Mỹ. Tổng giá trị giải thưởng của mùa giải là 51 triệu đồng với 27 giải ở nhiều hạng mục, ghi nhận thành tích thi đấu cũng như các năng lực về thiết kế, đổi mới, kết nối cộng đồng và đóng góp của cá nhân.
Ông Lê Việt Long - Quản lý dự án FTC Vietnam - cho biết giải đấu đã trải qua những bước phát triển từ mùa đầu tiên vào năm 2024. Đáng chú ý ngay năm đó, Việt Nam đã có đại diện tham dự FIRST Championship tại Mỹ. Ở mùa hai, một đội Việt Nam đã giành danh hiệu Á quân thế giới tại Houston.
Chuẩn bị năng lực công nghệ từ bậc phổ thông
Điểm khác biệt của FTC nằm ở việc cuộc thi không giới hạn trải nghiệm của học sinh trong một bài thi lập trình hay điều khiển robot. Các đội được khuyến khích phát huy nhiều năng lực khác nhau, từ lập trình, điện tử, gia công cơ khí đến thiết kế đồ họa, thiết kế website, hùng biện, quay phim và truyền thông.
Bên cạnh chế tạo robot, học sinh còn có cơ hội học cách làm truyền thông thương hiệu cho đội, gây quỹ và tiếp cận cộng đồng để hướng tới các giải thưởng của mùa giải. Qua đó, học sinh học cách phối hợp nhiều kỹ năng, giải quyết vấn đề và biến ý tưởng thành sản phẩm có thể vận hành trong thực tế.
Ông Lê Ngọc Tuấn - Trưởng ban Chuyên môn giải đấu FTC Vietnam - nhấn mạnh, giá trị của FTC không chỉ nằm ở kết quả thi đấu trên sân mà còn khuyến khích học sinh phát triển các kỹ năng bên cạnh việc chế tạo robot.
“Các bạn học sinh không chỉ làm robot mà còn phải phát triển tư duy kinh doanh và triển khai các hoạt động cộng đồng”, ông Tuấn nói.
Sau các cuộc thi FPTU đứng ra tổ chức và phát động như FPTU AI & Robotics Challenge 2025, FPT Hackathon 2025, AI Young Guru 2026, FPTU TechX Camp 2026…, FIRST Tech Challenge Vietnam là minh chứng rõ nét cho việc FPTU không chỉ góp phần mang một cuộc thi robotics quốc tế đến Việt Nam mà đang tạo thêm một không gian để học sinh tiếp cận công nghệ bằng trải nghiệm thực tế.
Việc trực tiếp thiết kế, chế tạo, lập trình và đưa robot lên sân đấu giúp công nghệ trở nên gần gũi hơn với học sinh, đồng thời mở ra cơ hội để các em khám phá sở thích và năng lực trong những lĩnh vực như robotics, kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo, công nghệ…
Em Trần Tuấn Anh - học sinh lớp 12A1 Lý, Trường trung học phổ thông Chuyên Khoa học tự nhiên (Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) - cho biết, sau mùa giải đầu tiên nhiều ý nghĩa khi tham gia FTC năm ngoái, đội đặt mục tiêu cải thiện kỹ năng chế tạo robot, đồng thời thực hiện các kế hoạch phát triển cộng đồng. Đội tuyển của trường em cũng đang chuẩn bị song song về chuyên môn và hoạt động cộng đồng.
Nam sinh này chia sẻ mục tiêu xa hơn sau cuộc thi: “Chúng em có kế hoạch đưa STEM đến gần hơn với các bạn học sinh vùng cao cũng như các bạn hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện tiếp cận với STEM”.
Việc giúp học sinh tiếp cận với công nghệ tạo thêm một sân chơi ngoại khóa và thúc đẩy quá trình hình thành năng lực cho nguồn nhân lực tương lai. Học sinh không chỉ học cách sử dụng công nghệ mà trực tiếp tạo ra một sản phẩm có thể vận hành trơn tru, qua đó rèn luyện các kỹ năng mềm như tư duy giải quyết vấn đề, sáng tạo, làm việc nhóm, khả năng thích ứng…
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục khi chuyển từ việc truyền đạt kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học và tăng cường trải nghiệm.
Thông qua cuộc thi FIRST Tech Challenge Vietnam, FPTU tiếp tục thực hiện tinh thần của Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 khi tăng cường trải nghiệm sáng tạo, phát triển tư duy độc lập, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực công nghệ cho học sinh, qua đó góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.
NGÂN LÊ