VKSND Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 31 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) và các đơn vị liên quan.
Trong đó, ông Mai Văn Tinh (73 tuổi), cựu Chủ tịch HĐQT, và ông Đậu Văn Hùng (75 tuổi), cựu Tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam, bị truy tố về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Ông Bùi Thanh Bình (48 tuổi), cựu Tổng giám đốc VTM, bị truy tố về 3 tội: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Nhận hối lộ; Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Hai bị can Lê Ngọc Hưng (66 tuổi), cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, và Đỗ Trường Giang (64 tuổi), cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, bị truy tố về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Các bị can bị truy tố ra trước TAND TP Hà Nội để xét xử.
Chốt giá 160 triệu USD rồi hợp thức hồ sơ
Theo cáo trạng, VTM được thành lập để thực hiện dự án mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai. Thành viên góp vốn gồm Tổng công ty Thép Việt Nam, Công ty Khoáng sản Lào Cai và Công ty Gang thép Côn Minh của Trung Quốc (KISC).
Trong quá trình triển khai gói thầu thiết kế, cung cấp thiết bị và xây lắp (EPC) của Nhà máy gang thép Lào Cai, một số nhà thầu Trung Quốc đưa ra mức giá khoảng 126-143,8 triệu USD. VTM từng báo cáo giá gói thầu khoảng 130-135 triệu USD là hợp lý, đề nghị tổ chức đấu thầu lại nếu KISC không chấp nhận.
Tuy nhiên, đại diện các bên góp vốn phía Việt Nam sau đó vẫn thống nhất giao KISC thực hiện gói thầu với giá 160 triệu USD, khi chưa lập, thẩm định, phê duyệt bổ sung, điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án.
Cơ quan công tố cáo buộc ông Mai Văn Tinh cùng một số thành viên HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam biết mức giá này không có cơ sở, các nhà thầu khác chào giá thấp hơn, nhưng không yêu cầu làm rõ mà vẫn đồng ý thông qua.
Ông Đậu Văn Hùng bị xác định trực tiếp tham gia đàm phán, thống nhất mức giá 160 triệu USD, đồng thời chỉ đạo cấp dưới sử dụng thông tin, số liệu tính toán không có cơ sở để trình HĐQT phê duyệt.
Sau khi chốt giá, các cá nhân tại VTM và đơn vị tư vấn tiếp tục lập hồ sơ điều chỉnh tổng mức đầu tư để hợp thức giá gói thầu.
Cáo trạng xác định phần xây dựng và hạng mục trạm biến áp của gói thầu bị nâng giá hơn 359 tỷ đồng. Tính cả lãi vay tương ứng và căn cứ tỷ lệ vốn Nhà nước, hành vi của 12 bị can liên quan gói thầu gây thất thoát tài sản Nhà nước hơn 241 tỷ đồng.
Bán quặng giá thấp, nhận hối lộ 62,2 tỷ đồng
Ở hoạt động kinh doanh quặng sắt, Bùi Thanh Bình bị cáo buộc thỏa thuận với đại diện các doanh nghiệp để được chi tiền theo mức 10.000-20.000 đồng/tấn quặng. Đổi lại, Bình chỉ đạo xây dựng, thương thảo giá bán có lợi cho doanh nghiệp.
Phòng Tiêu thụ sử dụng giá bán trước đó làm cơ sở, thấp hơn giá thị trường cùng thời điểm trung bình 50.000-70.000 đồng/tấn, rồi điều chỉnh theo xu hướng giá quặng tại Trung Quốc.
Một số lãnh đạo, cán bộ VTM biết giá bán đã được ấn định trước, không bảo đảm theo giá thị trường nhưng vẫn ký hợp thức phương án.
Từ năm 2015 đến năm 2020, VTM thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán hơn 5,77 triệu tấn quặng. Chênh lệch giữa giá thị trường và giá bán thực tế gần 988 tỷ đồng, gây thất thoát tài sản Nhà nước tính theo phần vốn góp hơn 434 tỷ đồng.
Theo cáo buộc, Bùi Thanh Bình nhận hối lộ 62,2 tỷ đồng từ hoạt động mua bán quặng sắt, than cốc. Trong đó, Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát, đưa 48 tỷ đồng; Ngô Tiến Cương, Giám đốc Công ty Tiến Đại Phát, đưa 5 tỷ đồng.
Bùi Thanh Bình còn nhận 1,8 tỷ đồng từ Nguyễn Duy Nghiệp, Giám đốc Công ty An Bình, thông qua Lê Xuân Định; nhận 7,4 tỷ đồng từ Nguyễn Xuân Tốt, Giám đốc Công ty Trung Thành Thái Nguyên.
Trong việc mua than cốc, cáo trạng xác định hồ sơ chào giá được hợp thức để các doanh nghiệp do Bình lựa chọn được ký hợp đồng. Bùi Sỹ Ngọc, cựu Trưởng phòng Vật tư VTM, còn chỉ đạo chia nhỏ hợp đồng dưới 10.000 tấn để thuộc thẩm quyền quyết định của Bình.
Ngọc bị cáo buộc giúp sức cho Bình nhận hối lộ 18,4 tỷ đồng, bản thân hưởng lợi 400 triệu đồng. Hoạt động mua bán than cốc liên quan gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 13 tỷ đồng.
Ngoài ra, việc buông lỏng quản lý vật tư, nguyên liệu tại VTM khiến doanh nghiệp mất mát, thất thoát hơn 105 tỷ đồng, trong đó thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 46 tỷ đồng.
Liên quan xuất khẩu quặng sắt, cơ quan công tố cáo buộc Lê Ngọc Hưng và Đỗ Trường Giang vì nể nang, vụ lợi đã không thực hiện đầy đủ việc kiểm tra điều kiện xuất khẩu, tham mưu và ký văn bản đề xuất cho doanh nghiệp xuất khẩu trái quy định. Hai người hưởng lợi bất chính lần lượt 355 triệu đồng và 500 triệu đồng.
Nguyễn Ngọc Khiêm (44 tuổi), cựu Phó giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ du lịch cáp treo Fansipan, bị cáo buộc lợi dụng ảnh hưởng để tác động làm thủ tục xuất khẩu quặng cho Công ty An Bình, hưởng lợi 3,85 tỷ đồng và 100.000 USD, tương đương 6,1 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, cơ quan chức năng kê biên 16 bất động sản của 9 bị can, phong tỏa tài khoản của 2 bị can và tạm giữ hơn 50 tỷ đồng. Một số cá nhân người Trung Quốc liên quan đã xuất cảnh, được tách thông tin, tài liệu để tiếp tục điều tra sau khi có kết quả tương trợ tư pháp.