TS tâm lý Tô Nhi A: 'Cha mẹ đừng dùng tuổi thơ của mình để đo thế giới của con'

Nỗi đau của con không nằm ở vật chất, mà ở sự đứt gãy kết nối

Theo TS tâm lý Tô Nhi A, người lớn đã trải qua tuổi trẻ, nhưng tuổi trẻ của họ không giống tuổi trẻ của con hôm nay. 

Cha mẹ từng đi học trong một bối cảnh khác, với những mối quan hệ, cách giao tiếp và điều kiện tiếp cận thông tin khác. Trong khi đó, con lớn lên cùng mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến và những cách thức kết nối mà thế hệ trước có thể chưa từng trải nghiệm.

Vì vậy, việc cho rằng ngày xưa mình đã vượt qua những khó khăn tương tự thì con cũng phải làm được có thể khiến cha mẹ bỏ qua những áp lực thực sự của con. Khác biệt thế hệ không chỉ nằm ở cách sống mà còn ở cách mỗi người tiếp nhận, diễn giải và phản ứng trước một sự việc.

Theo TS Tô Nhi A, khi con đặt câu hỏi “Tại sao con phải sinh ra trên đời?”, cha mẹ có thể cảm thấy tổn thương, hụt hẫng, thậm chí tự hỏi mình đã làm gì sai. 

Nhưng thay vì vội vàng xem đó là sự vô ơn hay chống đối, người lớn cần nhận ra phía sau câu hỏi ấy có thể là những băn khoăn về sự tồn tại, nhu cầu được lắng nghe hoặc cảm giác không tìm được tiếng nói chung trong gia đình.

Sự đứt gãy kết nối vì thế không chỉ khiến con trẻ thu mình, mà còn làm cha mẹ mỏi mệt. Người lớn có thể đã dành cả ngày làm việc, cố gắng chăm lo cho gia đình, nhưng khi trở về lại không biết bắt đầu cuộc trò chuyện với con từ đâu. Càng cố gắng giải thích bằng những hy sinh của mình, cha mẹ càng dễ thất vọng nếu con không phản hồi như mong đợi.

Muốn đồng hành cùng con, cha mẹ cần học lại cách lắng nghe

Theo TS Tô Nhi A, một trong những khó khăn khi cha mẹ tiếp cận chuyện tình cảm tuổi học trò là những nỗi lo thường xuất hiện trước khi họ có đủ thông tin. 

Con có người yêu, cha mẹ lo con sao nhãng học hành, bị tổn thương, đi quá giới hạn trong quan hệ hoặc đối mặt với những hệ quả chưa lường trước. Những lo lắng ấy không phải vô cớ, nhưng nếu chỉ dựa vào giả định và nỗi sợ, cách ứng xử của người lớn có thể trở nên căng thẳng, áp đặt.

TS Tô Nhi A cho rằng những rung cảm giới tính và sự quan tâm đến người khác là một phần trong quá trình phát triển của trẻ. Khi bước vào tuổi vị thành niên, các em dần hình thành những mối quan hệ riêng, có nhu cầu được công nhận và muốn tự quyết định nhiều hơn. 

Điều cha mẹ cần làm không phải là cổ vũ hay cấm đoán một cách máy móc, mà là quan sát, tìm hiểu và trang bị cho con kiến thức phù hợp về cảm xúc, tình yêu, giới tính và giới hạn an toàn trong các mối quan hệ. 

Nếu đang quá căng thẳng, cha mẹ có thể tạm dừng cuộc trò chuyện, dành vài phút đi lại, rửa mặt hoặc làm một việc khác để bình tĩnh trở lại, thay vì lập tức trách mắng con.

• Trẻ mang thai sớm, cha mẹ lo đứng lo ngồi

"Điều cần thiết là nhìn lại nguyên nhân khiến hai bên khó kết nối, thay vì để sự nản lòng trở thành lý do từ bỏ việc đồng hành. Sự bao dung và kiên nhẫn chỉ có thể bắt đầu khi cha mẹ hiểu rằng những phản ứng của con không đơn thuần là thái độ hướng về mình, mà còn có thể xuất phát từ những trải nghiệm và nhu cầu riêng của trẻ", bà Nhi A nhấn mạnh.

Đồng hành không có nghĩa là cha mẹ phải tham gia mọi hoạt động của con hay hiểu biết tất cả những gì con quan tâm. Điều quan trọng là người lớn biết thế giới của con đang có gì, sẵn sàng lắng nghe khi con cần và cùng con thống nhất những giới hạn cần thiết.

"Khi con đến tuổi yêu"

Buổi trò chuyện với phụ huynh với chủ đề "Khi con đến tuổi yêu" diễn ra ngày 25-10 tại Trường THPT Võ Văn Kiệt (phường Phú Định, TP.HCM). Chương trình thuộc chuỗi giao lưu, tư vấn học đường "Bí mật tuổi chúng mình", do Ấn phẩm Mực Tím (Báo Sài Gòn Giải Phóng) phối hợp cùng Công ty Bayer Việt Nam tổ chức, với sự đồng hành của chuỗi nhà thuốc Pharmacity.

Chia tay rồi vẫn giữ ảnh riêng tư của người cũ là bình thường? Hai người yêu nhau ôm, hôn là bình thường? Những câu hỏi tưởng như đơn giản lại khiến các bạn học sinh tranh luận khá sôi nổi.