Từ 1.10, người dân được dùng điện thoại sao chụp tài liệu tại tòa án

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Người yêu cầu cung cấp thông tin tại trụ sở tòa án được sử dụng điện thoại di động và các phương tiện kỹ thuật khác để sao, chụp, tải về văn bản, hồ sơ, tài liệu.

Thông tư số 16/2026 do TAND tối cao ban hành, có hiệu lực từ 1.10.2026, quy định 2 nhóm nội dung công khai hoạt động của TAND.

Nhóm thứ nhất về hoạt động xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc, gồm: thông tin thụ lý vụ án, vụ việc; thông tin nhận, thụ lý đơn đề nghị, văn bản yêu cầu, kiến nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Tòa còn phải công khai thông tin phiên tòa, phiên họp; nội quy phiên tòa, phiên họp; bản án, quyết định của tòa án có hiệu lực pháp luật, trừ trường hợp pháp luật quy định không được công khai; thông tin khác theo quy định của pháp luật hoặc của TAND tối cao.

Nhóm thứ hai về hoạt động khác của TAND, gồm: hoạt động tiếp công dân; thủ tục hành chính tư pháp; hoạt động phát triển án lệ; công tác tổ chức - cán bộ; công tác thanh tra; công tác thi đua, khen thưởng…

Có nhiều hình thức công khai như: đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, các kênh thông tin, trang cộng đồng chính thức của tòa án; nền tảng số, ứng dụng dùng chung của tòa án.

Hoặc công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng công báo, cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; niêm yết, thông báo tại trụ sở; thông qua việc tiếp công dân, họp báo…

Người dân, cơ quan, tổ chức có yêu cầu cung cấp thông tin có thể trực tiếp hoặc thông qua người đại diện yêu cầu tòa án cung cấp thông tin bằng hình thức tại trụ sở tòa án, qua dịch vụ bưu chính hoặc qua mạng internet (thư điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, ứng dụng di động…).

Đáng chú ý, người yêu cầu cung cấp thông tin tại trụ sở tòa án được sử dụng điện thoại di động và các phương tiện kỹ thuật khác của cá nhân để sao, chụp, tải về văn bản, hồ sơ, tài liệu, trừ trường hợp pháp luật có liên quan quy định khác.

Sau khi người dân gửi yêu cầu cung cấp thông tin, tòa án có trách nhiệm tiếp nhận, hướng dẫn. Chậm nhất 12 ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, tòa án cung cấp thông tin cho người yêu cầu, nếu cần thêm thời gian thì có thể gia hạn nhưng không quá 12 ngày.

Thông tư cũng quy định rõ việc công khai không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo đảm bí mật nhà nước, bí mật điều tra, bí mật công tác, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh.

Cùng đó là bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, dữ liệu cá nhân, bảo vệ người chưa thành niên; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tòa án sẽ từ chối yêu cầu cung cấp thông tin nếu thông tin đó không thuộc trách nhiệm cung cấp; đã được cung cấp 2 lần cho chính người yêu cầu (trừ lý do chính đáng); vượt quá khả năng đáp ứng hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của tòa án; hoặc thông tin về cuộc họp nội bộ của tòa án; tài liệu do tòa án soạn thảo cho công việc nội bộ…

Từ ngày 1/10/2026, Thông tư số 16/2026 của Tòa án nhân dân tối cao chính thức có hiệu lực, mang đến bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa hoạt động tư pháp. Quy định mới ban hành hai nhóm nội dung công khai chủ đạo, bao gồm công tác xét xử, giải quyết vụ án và các hoạt động hành chính, thi đua, án lệ cũng như tổ chức cán bộ. Điểm nổi bật đáng chú ý là người dân khi đến trụ sở tòa án yêu cầu cung cấp thông tin sẽ được tự do sử dụng điện thoại di động hoặc thiết bị kỹ thuật cá nhân để sao, chụp, tải tài liệu. Quy trình tiếp cận thông tin được thiết kế linh hoạt qua nhiều hình thức như niêm yết tại trụ sở, phát hành trên cổng dữ liệu số, ứng dụng di động hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Tòa án có trách nhiệm tiếp nhận, hướng dẫn và cung cấp thông tin trong thời hạn tối đa 12 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu hợp lệ, hoặc gia hạn thêm không quá 12 ngày trong trường hợp cần thiết. Việc ban hành quy chế này tạo điều kiện thuận lợi cho công dân, cơ quan, tổ chức theo dõi sát sao quá trình tố tụng, đồng thời tối ưu hóa thủ tục hành chính tư pháp. Bên cạnh việc mở rộng quyền tiếp cận, Thông tư 16/2026 cũng xác định rõ những giới hạn pháp lý khắt khe nhằm bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, dữ liệu cá nhân và đời sống riêng tư. Tòa án sẽ từ chối cung cấp thông tin đối với các tài liệu họp nội bộ, thông tin đã được cung cấp hai lần hoặc những yêu cầu vượt quá khả năng đáp ứng làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đơn vị. Sự cân bằng giữa tính công khai và cơ chế bảo mật giúp nâng cao tính nghiêm minh, hiệu quả của hệ thống tòa án trong giai đoạn mới.