Yêu cầu này càng cấp thiết trước những biến động địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và bất ổn của thị trường năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực tự chủ năng lượng đã trở thành nhiệm vụ chiến lược nhằm bảo đảm nguồn cung và củng cố sức chống chịu của nền kinh tế.
Năng lực lọc dầu trong nước và hướng tới tự chủ năng lượng
Một hệ thống năng lượng an toàn không thể chỉ dựa vào nguồn cung từ bên ngoài. Bên cạnh đa dạng hóa nhập khẩu, phát triển năng lực lọc dầu trong nước có vai trò quan trọng trong việc chủ động nguồn cung và giảm tác động từ thị trường quốc tế.
Trước khi Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) vận hành thương mại vào cuối năm 2018, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là cơ sở lọc dầu duy nhất của cả nước, đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu xăng dầu trong nước.
Việc đưa NSRP vào vận hành vào năm 2018 đã góp phần thay đổi cán cân cung ứng. Trong giai đoạn 2016-2020, Việt Nam nhập khẩu bình quân khoảng 11,5 triệu m³/tấn xăng dầu thành phẩm mỗi năm. Đến năm 2021, lượng nhập khẩu giảm còn khoảng 6,9 triệu m³/tấn, tương đương mức giảm khoảng 40%.
Hiện hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu cả nước. Việc chế biến dầu thô thành nhiên liệu và nguyên liệu hóa dầu ngay trong nước giúp tăng tính chủ động, đồng thời tạo thêm dư địa điều hành khi thị trường biến động.
NSRP: Từ công suất thiết kế đến những đóng góp cho an ninh năng lượng
Trong hệ thống cung ứng năng lượng hiện nay, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn là một trong những nguồn cung nhiên liệu quan trọng nhất của thị trường nội địa. Với công suất thiết kế 200.000 thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương khoảng 10 triệu tấn mỗi năm, NSRP hiện đáp ứng khoảng 35-40% nhu cầu xăng dầu cả nước. Các sản phẩm của nhà máy bao gồm: xăng, dầu diesel, nhiên liệu hàng không Jet A-1 và nguyên liệu hóa dầu, phục vụ nhiều lĩnh vực của nền kinh tế như sản xuất công nghiệp, vận tải, logistics và hàng không.
Trong nhiều năm gần đây, NSRP duy trì sản lượng chế biến trên 110% công suất thiết kế thông qua tối ưu hóa hoạt động và vận hành ổn định. Kể từ khi vận hành thương mại, nhà máy đã chế biến khoảng 78,5 triệu tấn dầu thô và cung cấp khoảng 52,8 triệu tấn sản phẩm cho thị trường trong nước.
Bên cạnh năng lực công nghệ và quản trị, văn hóa an toàn là yếu tố quan trọng đối với độ tin cậy của một tổ hợp lọc hóa dầu quy mô lớn. Tính đến ngày 30/8/2026, NSRP ghi nhận 30 triệu giờ công lao động an toàn, không xảy ra tai nạn mất ngày công lao động (LTI). Dấu mốc này phản ánh cam kết lâu dài của nhà máy đối với an toàn, hiệu quả vận hành và phát triển nguồn nhân lực.
Độ tin cậy trong vận hành - thước đo thực chất của an ninh năng lượng
Giá trị của năng lực lọc dầu trong nước được thể hiện rõ khi thị trường đối mặt với rủi ro về nguồn cung. Trong nửa đầu năm 2026, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã ảnh hưởng đến các dòng chảy dầu thô truyền thống, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa nguyên liệu và duy trì sản xuất liên tục.
Trước tình hình đó, NSRP đã thử nghiệm và chế biến thành công thêm 10 loại dầu thô mới, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận nguyên liệu từ nhiều nhà cung cấp và khu vực khác nhau. Việc đa dạng hóa giúp giảm phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu đơn lẻ và nâng cao khả năng ứng phó trước rủi ro địa chính trị. Nhờ đó, NSRP tiếp tục duy trì hoạt động ổn định và cung cấp khoảng 5,7 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cho thị trường trong tám tháng đầu năm 2026.
Kết quả này cho thấy an ninh năng lượng không chỉ phụ thuộc vào công suất, mà còn được quyết định bởi khả năng duy trì nguồn cung trước biến động. Thực tiễn tại NSRP cũng khẳng định vai trò của nền tảng kỹ thuật, quản trị hiệu quả và hợp tác quốc tế trong việc nâng cao độ tin cậy của năng lực lọc dầu trong nước.
Trong bối cảnh thị trường thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, củng cố năng lực nội tại, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao độ tin cậy trong vận hành sẽ là nền tảng để tăng cường tự chủ năng lượng và sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam.