Tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt sẽ được khoan hồng

Chiều 17-10, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Khoan hồng với người tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, đánh giá và chỉnh lý nhiều nội dung sau khi tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan, tổ chức và nhân dân.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc điều chỉnh chính sách hình phạt đối với pháp nhân thương mại và cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại.

• Bộ trưởng Bộ Công an trình Quốc hội sửa Bộ luật Hình sự: Bổ sung 9 tội mới, bỏ hình phạt tử hình với 6 tội

• Trình Quốc hội đề xuất không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao

• Bộ trưởng Bộ Công an thông tin về cơ chế không truy cứu trách nhiệm hình sự với cán bộ dám nghĩ, dám làm

Theo báo cáo, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại ở một số tội danh. 

Mục tiêu là tránh xử lý quá nặng, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.

Đối với cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại, dự thảo cũng bỏ cơ chế xác định mức hình phạt theo tỉ lệ so với trường hợp cá nhân thực hiện hành vi độc lập tương ứng.

Thay vào đó, tòa án sẽ quyết định hình phạt căn cứ vào vai trò, mức độ lỗi, động cơ, mục đích và lợi ích mà cá nhân thu được. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào việc đánh giá cụ thể tính chất, mức độ và trách nhiệm của từng người trong hành vi phạm tội.

Cùng với đó, cơ quan soạn thảo chỉnh lý, bổ sung quy định về nguyên tắc khoan hồng và quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, nhằm bảo đảm thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.

Báo cáo cũng cho biết dự thảo đã tiếp thu, chỉnh sửa nhiều nội dung quan trọng khác, từ các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu và miễn trách nhiệm hình sự đến phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, hành vi chuẩn bị phạm tội và việc bổ sung, lược bỏ một số tội danh.

Ở phần các tội phạm cụ thể, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý những quy định liên quan đến môi trường, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ và nhiều lĩnh vực khác, nhằm bảo đảm quy định bao quát thực tiễn, đồng bộ và thống nhất về kỹ thuật lập pháp.

Cân nhắc việc bổ sung tội danh mới và hình sự hóa các hành vi phạm tội mới

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban đánh giá Chính phủ đã cầu thị, khẩn trương, nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội.

Về định hướng chung, các nội dung sửa đổi tập trung vào những lĩnh vực quan trọng như an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh mạng; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống tội phạm và tạo đột phá trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Tuy nhiên, một vấn đề được cơ quan thẩm tra lưu ý là phạm vi hình sự hóa trong dự thảo.

Theo báo cáo, dự thảo bổ sung 11 tội danh mới, 63 hành vi hoặc tình tiết định tội, định khung hình phạt mới; bổ sung hành vi chuẩn bị phạm tội ở 10 tội danh và trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại ở 24 tội danh. Dự thảo cũng bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, loại bỏ 38 hành vi khỏi các tội danh hiện hành và bỏ 3 tội danh.

Từ những thay đổi này, Thường trực Ủy ban nhận định dự thảo đã hình sự hóa nhiều hơn phi hình sự hóa. Việc mở rộng phạm vi hình sự hóa và tăng nặng một số hình phạt là vấn đề lớn, có tác động nhiều mặt đến hệ thống pháp luật và đời sống kinh tế - xã hội. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc việc bổ sung tội danh mới và hình sự hóa các hành vi phạm tội mới.

Đối với hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn của pháp nhân thương mại, Thường trực Ủy ban cho rằng việc bỏ hình phạt này ở một số loại tội phạm cần được rà soát thận trọng, kỹ lưỡng. Cơ quan thẩm tra đề nghị giữ hình phạt, đồng thời loại trừ việc áp dụng đối với tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Một nội dung khác còn có ý kiến khác nhau là bổ sung cơ chế khoan hồng đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban tán thành việc bổ sung trường hợp người bị buộc tội tự nguyện nhận tội để được xem xét khoan hồng, nhưng đề nghị chỉ áp dụng ở giai đoạn điều tra.

Dự Luật quy định khi không tổ chức Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thì thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sẽ chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an.