Bỏ qua điều hướng
•

Từ trải nghiệm khoa học đến tư duy STEM

Từ trải nghiệm khoa học đến tư duy STEM
Nguồn ảnh: Nhân Dân

Hơn 6.000 lượt khách tham quan triển lãm khoa học mang tên Science Tornado 2026 REVELIO tại Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam trong ngày 10/10 cho thấy sức hút của một sân chơi khoa học do chính học sinh tổ chức.

Tại triển lãm, kiến thức Vật lý, Hóa học, Sinh học, công nghệ và STEM được chuyển tải qua các thí nghiệm, mô hình và trò chơi tương tác. Thay vì chỉ quan sát hay nghe giải thích, khách tham quan có thể trực tiếp thực hiện thí nghiệm, tìm hiểu nguyên lý của hiện tượng và đặt câu hỏi với người hướng dẫn. Các thành viên Ban tổ chức vừa xây dựng nội dung, vừa kết nối kiến thức với người trải nghiệm, giúp những khái niệm tưởng chừng khô khan trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn.

Không chỉ mang đến trải nghiệm cho khách tham quan, Science Tornado còn là cơ hội để học sinh tổ chức, thực hành và truyền đạt kiến thức. Để một thí nghiệm có thể trình diễn an toàn, dễ hiểu, các em phải tìm hiểu cơ sở khoa học, lựa chọn cách thể hiện, thử nghiệm và chuẩn bị phương án giải thích những câu hỏi có thể phát sinh. Quá trình ấy đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng giao tiếp.

Được tổ chức thường niên bởi Câu lạc bộ Society of Open Science (SOS), trực thuộc Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, Science Tornado đã trải qua hơn một thập kỷ hình thành và phát triển. Bên cạnh triển lãm thường niên, các chương trình như Science Tour từng đưa thí nghiệm đến với học sinh tiểu học, trung học cơ sở tại Hà Nội, góp phần tạo cơ hội tiếp xúc với khoa học từ sớm.

Theo Thông tư số 86/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông, các hoạt động STEM được xây dựng trên cơ sở chương trình môn học, gắn với thực hành và vận dụng sáng tạo kiến thức, kỹ năng trong thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm. Hoạt động trải nghiệm STEM và nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cần phù hợp với năng lực học sinh và điều kiện thực tế của nhà trường.

Nhìn từ góc độ này, những triển lãm như Science Tornado có ý nghĩa vượt ra ngoài một ngày hội trải nghiệm. Khi xây dựng thí nghiệm, học sinh phải tìm hiểu và kiểm chứng thông tin; khi vận hành mô hình, các em cần quan sát, phát hiện vấn đề và điều chỉnh; khi giải thích cho khách tham quan, các em phải diễn đạt kiến thức chính xác, dễ hiểu. Những công việc ấy góp phần rèn luyện tư duy khoa học, khả năng hợp tác và giải quyết vấn đề. Việc trực tiếp tổ chức sự kiện còn giúp học sinh thực hành lập kế hoạch, phân công công việc, quản lý thời gian và phối hợp nhóm. Đây là những kỹ năng cần thiết không chỉ trong nghiên cứu khoa học mà còn trong học tập và nghề nghiệp tương lai.

Như vậy, giáo dục STEM không nhất thiết bắt đầu từ những phòng thí nghiệm hiện đại hay thiết bị đắt tiền. Một thí nghiệm an toàn với vật liệu quen thuộc, mô hình giải quyết vấn đề trong đời sống hay dự án nhỏ được thực hiện có phương pháp đều có thể trở thành điểm khởi đầu. Điều quan trọng là học sinh được đặt câu hỏi, chủ động tìm cách trả lời và kiểm chứng kết quả.

Theo cô Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn là một định hướng quan trọng. Những hoạt động như Science Tornado giúp các em chủ động nghiên cứu, thực hành, hợp tác và chia sẻ tri thức với cộng đồng.

Từ Science Tornado 2026, có thể thấy niềm yêu thích khoa học được nuôi dưỡng khi học sinh có cơ hội trực tiếp trải nghiệm, sáng tạo và chia sẻ.

Quỳnh Chi

Triển lãm khoa học thường niên Science Tornado 2026 REVELIO do Câu lạc bộ Society of Open Science thuộc Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam tổ chức đã thu hút hơn 6.000 lượt khách tham quan trong ngày 10/10. Sự kiện mang đến không gian tương tác trực quan, nơi kiến thức Vật lý, Hóa học, Sinh học và công nghệ được chuyển tải sinh động qua các mô hình thực hành do chính học sinh vận hành. Không dừng lại ở việc quan sát thụ động, người tham gia được trực tiếp làm thí nghiệm và đối thoại cùng ban tổ chức để giải mã các hiện tượng tự nhiên. Dưới góc độ chuyên môn, mô hình này phản ánh rõ định hướng của Thông tư số 86/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về giáo dục STEM gắn liền với giải quyết vấn đề thực tiễn. Quá trình tự thiết kế, thử nghiệm an toàn và thuyết minh đòi hỏi các em học sinh phải làm chủ kiến thức nền tảng cùng kỹ năng phản biện. Đây là bước chuyển hóa then chốt từ tiếp thu lý thuyết sang rèn luyện tư duy nghiên cứu khoa học bài bản. Theo cô Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng nhà trường, việc tạo điều kiện cho học sinh vận dụng tri thức vào đời sống là mục tiêu giáo dục trọng tâm. Thành công của triển lãm khẳng định giáo dục STEM hoàn toàn có thể khởi nguồn từ những dự án gần gũi, đề cao tinh thần chủ động tìm tòi thay vì phụ thuộc vào cơ sở vật chất đắt đỏ. Phương thức học tập qua trải nghiệm này đồng thời trang bị năng lực quản lý dự án và làm việc nhóm thiết thực cho thế hệ trẻ.
amung