Theo Cục Điện ảnh, qua công tác quản lý nhà nước về điện ảnh, nhiều trường hợp tổ chức, cá nhân gửi bản phim hoặc cấp quyền truy cập bản phim cho Ban tổ chức liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim ở nước ngoài khi chưa được cấp giấy phép phân loại phim hoặc chưa có quyết định phát sóng. Đến sát thời hạn công chiếu của sự kiện, các tổ chức, cá nhân mới nộp hồ sơ đề nghị thẩm định, chỉnh sửa theo yêu cầu của cơ quan quản lý có thẩm quyền hoặc đề nghị xem xét, giải quyết trong thời gian ngắn.
Thực trạng trên làm phát sinh nguy cơ vi phạm pháp luật, gây bị động cho công tác thẩm định và hạn chế khả năng hỗ trợ kịp thời của cơ quan có thẩm quyền đối với những tác phẩm có chất lượng.
Khoản 1, Điều 40 Luật Điện ảnh số 05/2022/QH15 ngày 15/6/2022 quy định: Phim tham gia liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim tại Việt Nam và nước ngoài là phim đã được cấp giấy phép phân loại phim hoặc quyết định phát sóng.
Để bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, nâng cao chất lượng quảng bá điện ảnh Việt Nam và góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam hòa bình, thân thiện, giàu bản sắc, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế, Cục Điện ảnh yêu cầu các tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm các quy định liên quan, tập trung vào những nội dung sau:
Tuân thủ điều kiện pháp lý trước khi gửi phim
Giấy phép phân loại phim hoặc có quyết định phát sóng theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Luật Điện ảnh trước khi gửi phim tham gia các liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim ở nước ngoài.
Bản phim gửi tham dự phải đúng với bản phim đã được cấp giấy phép phân loại phim hoặc quyết định phát sóng. Trường hợp thay đổi nội dung phim đã được cấp phép, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp lại Giấy phép phân loại phim theo Điều 28 Luật Điện ảnh trước khi sử dụng bản phim thay đổi để tham dự sự kiện.
Việc được cấp giấy phép phân loại phim hoặc có quyết định phát sóng sau thời điểm đã gửi cho các tổ chức nước ngoài không đương nhiên miễn trừ trách nhiệm đối với hành vi vi phạm đã thực hiện trước đó.
Chủ động kế hoạch, thời gian thực hiện thủ tục
Căn cứ thời hạn nhận phim của từng sự kiện, tổ chức, cá nhân chủ động xây dựng kế hoạch hoàn thiện bản phim, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép phân loại phim, bảo đảm thời gian giải quyết theo quy định pháp luật và tiến độ tham dự sự kiện
Theo Điều 27 Luật Điện ảnh, thời hạn giải quyết hồ sơ chỉ được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp phim phải điều chỉnh nội dung hoặc hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung, thời hạn giải quyết được tính lại từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền nhận bản phim đã điều chỉnh hoặc hồ sơ đã được sửa đổi, bổ sung đầy đủ thông tin.
Hồ sơ nộp muộn, chưa đầy đủ, chưa hợp lệ hoặc bản phim phải chỉnh sửa là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đề nghị cấp phép. Thời hạn do ban tổ chức sự kiện ấn định không phải căn cứ để rút ngắn quy trình, bỏ qua yêu cầu về hồ sơ hoặc giải quyết thủ tục không đúng trình tự, thời hạn theo quy định.
Lựa chọn sự kiện và công bố giải thưởng trung thực
Trước khi gửi phim, tổ chức, cá nhân cần tìm hiểu, xác minh tư cách pháp lý, lịch sử tổ chức, uy tín nghề nghiệp, điều lệ, cơ cấu tuyển chọn, thành phần ban giám khảo, hệ thống giải thưởng, phạm vi phổ biến phim và các khoản phí của sự kiện. Cần thận trọng khi lựa chọn những sự kiện có dấu hiệu thương mại hóa giải thưởng, trao giải tràn lan hoặc sử dụng danh nghĩa quốc tế nhưng thiếu quy trình tuyển chọn, thẩm định rõ ràng.
Đối với giấy chứng nhận tuyển chọn, giải chuyên đề, giải do đơn vị đồng hành trao, giải danh dự hoặc các hình thức ghi nhận ngoài hạng mục tranh giải chính, tổ chức, cá nhân cần công bố đúng tên gọi và vị trí của hình thức ghi nhận trong cơ cấu giải thưởng. Không sử dụng những hình thức ghi nhận trên để khẳng định tác phẩm đã đạt giải thưởng chính hoặc được giới chuyên môn quốc tế ghi nhận rộng rãi. Việc công bố thiếu chính xác có thể ảnh hưởng đến uy tín của các tổ chức, cá nhân tham gia và ngành điện ảnh Việt Nam.
Việc gửi phim tham dự sự kiện điện ảnh ở nước ngoài khi phim chưa được cấp giấy phép phân loại phim hoặc chưa có quyết định phát sóng là hành vi vi phạm quy định pháp luật về điện ảnh. Phim được trao giải ở bất kỳ hạng mục nào cũng không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân nếu phim được gửi tham gia khi chưa đáp ứng điều kiện theo quy định.
Nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm đối với quốc gia
Theo Cục Điện ảnh, tuân thủ Luật Điện ảnh là nghĩa vụ bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân khi gửi phim cho các tổ chức nước ngoài. Trách nhiệm đối với đất nước đòi hỏi ý thức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và sự cân nhắc đầy đủ về tác động của tác phẩm đối với việc xây dựng hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.
Khi lựa chọn phim tham dự các sự kiện điện ảnh quốc tế, tổ chức, cá nhân cần xem xét toàn diện chất lượng nghệ thuật, thông điệp, cách tiếp cận, giá trị lịch sử, nhân văn, tác động xã hội và giá trị đối ngoại của tác phẩm.
Cục Điện ảnh tôn trọng quyền tự do sáng tạo, quyền lựa chọn đề tài và quyền phản ánh đời sống xã hội đa chiều trong khuôn khổ pháp luật đồng thời khuyến khích lựa chọn, giới thiệu những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật, bản sắc, giá trị lịch sử, nhân văn và cách tiếp cận thuyết phục, giúp công chúng quốc tế hiểu đúng, đầy đủ về đất nước và con người Việt Nam, góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam hòa bình, thân thiện, mến khách, chủ động hội nhập và có trách nhiệm với cộng đồng.
Trong hoạt động lựa chọn, gửi phim và truyền thông về tác phẩm, các tổ chức, cá nhân cần đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, trách nhiệm với cộng đồng và uy tín của điện ảnh Việt Nam lên trên mục tiêu tìm kiếm danh hiệu; không chạy theo giải thưởng để định vị tác phẩm theo hướng thiếu toàn diện về con người và xã hội Việt Nam. Sự ghi nhận quốc tế cần gắn với chất lượng nghệ thuật điện ảnh và trách nhiệm xây dựng hình ảnh tích cực về đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Tăng cường kiểm tra, xử lý, hỗ trợ và phối hợp thông tin
Cục Điện ảnh cho biết sẽ kiểm tra, phối hợp cơ quan có thẩm quyền xác minh và xử lý theo quy định pháp luật khi phát hiện dấu hiệu phim được gửi tham dự khi chưa đủ điều kiện, bản phim tham dự không đúng với bản phim đã được cấp phép hoặc thông tin về hạng mục, giải thưởng được công bố không chính xác.
Cục Điện ảnh xem xét, giới thiệu và hỗ trợ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ đối với những phim có hồ sơ pháp lý đầy đủ, thông tin sự kiện minh bạch, gửi đúng thời hạn, có chất lượng chuyên môn, thể hiện trách nhiệm xã hội và phù hợp với mục tiêu quảng bá điện ảnh, lịch sử, văn hóa, hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
NGỌC LIÊN