Chị Nguyễn Thị Thanh Vân là nhà sáng lập dự án S2M, bên cạnh các sản phẩm thời trang làm bằng da từ vỏ xoài - Ảnh: LÊ HUY
Không chỉ hướng đến tạo ra một vật liệu thay thế da truyền thống, dự án do chị Nguyễn Thị Thanh Vân sáng lập còn kỳ vọng hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn, kết nối nông dân, doanh nghiệp và ngành thời trang.
Bắt đầu từ câu chuyện của người trồng xoài
Từ chuyến tham quan thực địa tại vườn xoài năm 2023, Vân biết được những khó khăn của người nông dân khi xoài rớt giá, khó xuất khẩu. Trong khi các hợp tác xã, doanh nghiệp chủ yếu tận dụng phần thịt quả, vỏ và hạt xoài thường bị thải bỏ, gây áp lực về môi trường và chi phí xử lý lên đến 60-80 triệu đồng mỗi tháng ở một số đơn vị.
Thời điểm đó, Vân là sinh viên Trường đại học Trà Vinh, đồng thời là chủ nhiệm câu lạc bộ nghiên cứu khoa học. Vân càng trăn trở: Liệu vỏ xoài có thể trở thành vật liệu mới, tạo thêm giá trị từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp?
Tìm hiểu các vật liệu da từ xương rồng, nấm, táo và xoài trên thế giới, Vân bắt đầu nghiên cứu vật liệu từ vỏ xoài. Sau 6 tháng thử nghiệm, nhóm tạo ra những tấm da xoài đầu tiên.
Vân chọn xoài vì nguồn phụ phẩm dồi dào tại Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời có tiềm năng liên kết với nông hộ, hợp tác xã để ổn định nguồn nguyên liệu.
Vân nói quy trình sản xuất vật liệu da xoài hiện được triển khai qua các bước cơ bản.
Đầu tiên, nhóm thu gom vỏ xoài từ nông hộ, hợp tác xã và cơ sở sơ chế, sau đó xử lý để loại bỏ tạp chất và chiết xuất cellulose. Tiếp đó, cellulose được phối trộn với glycerin và các thành phần hữu cơ để tăng độ dẻo, cải thiện đặc tính và chất lượng vật liệu.
Sau khi tạo hình, vật liệu được phủ lớp bảo vệ, nhuộm sinh học và tích hợp mã QR giúp truy xuất nguồn gốc, cung cấp thông tin về vùng trồng và quy trình sản xuất. Mã QR được ví như “hộ chiếu” sản phẩm, giúp khách hàng truy xuất thông tin về lô xoài, vùng trồng và quy trình sản xuất, qua đó tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.
Các sản phẩm như túi xách, ốp điện thoại hay bông tai từ vật liệu da sinh học làm từ vỏ xoài - Ảnh: LÊ HUY
Tái sinh vỏ xoài bằng công nghệ vật liệu sinh học
S2M là dự án đổi mới sáng tạo tiên phong nghiên cứu và thương mại hóa vải da sinh học thuần chay (bio-leather) từ nguồn phụ phẩm vỏ xoài dồi dào tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhằm thay thế da động vật và da nhân tạo gốc dầu mỏ (PU/PVC). Sản phẩm mềm dẻo, có khả năng phân hủy sinh học và giảm tới 65% phát thải khí nhà kính (ước tính nội bộ, đang được xác thực bằng LCA).
S2M cung ứng vật liệu dạng cuộn cho ngành thời trang và phát triển giải pháp quà tặng doanh nghiệp chuẩn ESG (tích hợp chip NFC hiển thị dấu chân carbon), gắn với mô hình gia công bao trùm tạo sinh kế cho thợ thủ công khuyết tật.
Tác động môi trường được đo bằng đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA); tác động tăng thu nhập thực tế của nông hộ cung ứng vỏ xoài được theo dõi bằng khung MRV (đo lường - báo cáo - thẩm định).
Đặc điểm nổi bật của S2M là mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín, tận dụng vỏ xoài bỏ đi từ ngành công nghiệp thực phẩm để biến rác thải hữu cơ thành vật liệu có giá trị gia tăng cao. Quy trình sản xuất xanh không phát sinh nước thải chứa kim loại nặng như thuộc da truyền thống và không sử dụng hóa chất dẻo gốc phthalate.
Công nghệ cốt lõi của dự án là chiết xuất cellulose từ vỏ xoài để phát triển vật liệu da sinh học dạng tổ hợp.
S2M ứng dụng công nghệ phối trộn polymer sinh học, tận dụng pectin và cellulose tự nhiên trong vỏ xoài làm chất kết mạng, giúp màng da đạt độ bền xé và đàn hồi cao mà không phụ thuộc vào lớp nhựa gốc dầu.
Đồng thời, công nghệ định danh số hóa bằng NFC biến vật phẩm tĩnh thành điểm chạm kỹ thuật số, giải quyết bài toán thiếu công cụ đo lường ESG của quà tặng truyền thống.
Thanh Vân cho biết da xoài có lợi thế về giá so với da thật. Hiện S2M bán vật liệu theo cuộn, với mức giá 422.000 đồng cho khổ 1,4 x 1m. Trong khi đó, da thật có giá khoảng 150.000 đồng ở kích thước 30 x 30cm.
Vật liệu da từ vỏ xoài được gia công - Ảnh: LÊ HUY
Hướng đến thị trường thời trang và quà tặng doanh nghiệp
Thay vì tự đảm nhiệm toàn bộ các công đoạn gia công thành phẩm, dự án hiện định vị mình là đơn vị cung cấp vật liệu da sinh học, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm ứng dụng.
Vân cho biết mô hình kinh doanh có hai nguồn doanh thu chính: cung cấp vật liệu dạng tấm hoặc cuộn và phát triển quà tặng doanh nghiệp. Trong đó, quà tặng doanh nghiệp hiện đóng góp tỉ trọng doanh thu đáng kể.
S2M hợp tác với các đơn vị thiết kế thời trang, xưởng may và đối tác gia công để sản xuất quà tặng doanh nghiệp theo ngân sách, số lượng và yêu cầu nhận diện thương hiệu của khách hàng.
Tuổi Trẻ Startup Award: EcoTruck đưa công nghệ thành mũi nhọn phát triển hệ sinh thái logisticsĐỌC NGAY
Theo Vân, vật liệu da xoài được phát triển để hướng đến những ứng dụng nhất định trong lĩnh vực thời trang và quà tặng, với kỳ vọng tạo ra một lựa chọn có chi phí đầu vào phù hợp hơn cho các đối tác.
Bên cạnh giá thành, da xoài hướng đến khả năng phân hủy sinh học, với vòng đời sử dụng khoảng 2-3 năm. Sau đó, khách hàng có thể bảo dưỡng hoặc xử lý sản phẩm bằng phương pháp ủ phân phù hợp.
Vân cho biết trong điều kiện có sự tham gia của vi sinh vật thích hợp, vật liệu có thể đạt mức phân hủy trên 90% trong vòng 180 ngày. Đây là thông số cần được đối chiếu với kết quả thử nghiệm, trong đó phải làm rõ điều kiện kiểm tra và phương pháp xác định mức độ phân hủy.
Dự án cũng nghiên cứu khả năng đa dạng hóa màu sắc thông qua việc tận dụng sắc tố tự nhiên của quả xoài và phát triển các phương pháp nhuộm phù hợp với định hướng vật liệu sinh học.
Kết nối chuỗi giá trị, tạo sinh kế tại địa phương
Thanh Vân bày tỏ da xoài không chỉ là vật liệu mới mà còn là giải pháp kết nối chuỗi giá trị từ nông hộ, hợp tác xã đến doanh nghiệp thời trang và hệ thống phân phối.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng nhân văn, bao trùm được xây dựng thông qua hợp tác sản xuất cùng người khuyết tật tại Doanh nghiệp Xã hội Nghị Lực Sống, đồng thời tạo thu nhập cho các nông hộ cung ứng vỏ xoài. Dữ liệu cũng được minh bạch thông qua số liệu phát thải theo LCA và tác động nông hộ theo MRV, hiển thị qua NFC.
Bên cạnh tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, dự án hướng đến sản xuất xanh thông qua sử dụng xe điện để thu gom nguyên liệu, tái sử dụng nước thải phù hợp và chuẩn hóa quy trình. Vân kỳ vọng xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn, vừa gia tăng giá trị vỏ xoài, vừa tạo sinh kế và giảm tác động đến môi trường.
Nhiều điểm mới trong giải thưởng Tuổi Trẻ Startup Award 2026
Tuổi Trẻ Startup Award 2026 lần thứ 7 do báo Tuổi Trẻ và Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam TP.HCM tổ chức, phối hợp với Liên minh Đổi mới sáng tạo quốc tế (InnoEx) và sự cố vấn đặc biệt của ông Phạm Phú Ngọc Trai - Chủ tịch Hội đồng cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo (SACSTI) Đại học Quốc gia TP.HCM.
Giải thưởng chia ra ba lĩnh vực, gồm Công nghệ tài chính và Kinh tế số; Hạ tầng, giao thông và Logistics; An sinh xã hội và Phát triển bền vững, đồng thời phân loại start-up theo nhóm lĩnh vực, mỗi nhóm đều có top 10, tất cả top 10 có cơ hội được pitching.
Năm nay, chương trình có giải thưởng dành cho sinh viên, mở ra "nguồn cảm hứng" và động lực mới để các ý tưởng, ấp ủ từ trường học/phòng lab thành hình và hiện diện trên thị trường.
Chương trình Tuổi Trẻ Startup Award 2026 nhận hồ sơ tham dự từ ngày 12-8-2026 đến hết ngày 15-10-2026 (đã gia hạn). Hội đồng sơ khảo sẽ thẩm định 30 startup tiêu biểu, chọn ra Top 10 tham gia "Vòng chung khảo - Giới thiệu dự án" và vinh danh trao giải.
Năm nay, sự kiện vinh danh trao giải dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 10, chia thành 3 bảng theo 3 chủ đề, với sự đồng hành của các đơn vị: Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), AgriS (Công ty CP Thành Thành Công - Biên Hòa), Tập đoàn VinaCapital.
Chi tiết về chương trình: https://tuoitre.vn/nhip-song-tre/tuoi-tre-start-up-award.htm
Tuổi Trẻ Startup Award: Agreka Build biến rơm thành vật liệu xây dựngWHEATEX là vật liệu xây dựng cách nhiệt sinh học được Công ty Agreka Build phát triển từ 100% sợi rơm lúa mì tự nhiên.