Bỏ qua điều hướng
Logo Thị trường Việt Nam T2VN
•

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Dự án Điểm Xanh của CLB Hà Nội Xanh ứng dụng camera AI nhằm hạn chế tình trạng đổ rác tự phát, hướng tới giữ sạch các điểm ô nhiễm tại Hà Nội.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 1.

Nhóm Hà Nội Xanh thu gom những túi rác lớn tại các cống, mương thoát nước, góp phần khơi thông dòng chảy và giảm ô nhiễm môi trường - Ảnh: DANH KHANG

Hơn 4 năm đi dọn rác, Hà Nội Xanh nhận ra việc thu gom mới chỉ giải quyết phần ngọn khi tình trạng đổ rác vẫn tiếp diễn. Từ thực tế đó, ý tưởng dự án Điểm Xanh được nhen nhóm, nhằm trả lời câu hỏi: làm sao để một điểm rác sau khi được làm sạch có thể duy trì sự sạch sẽ lâu dài?

Dọn sạch rồi, rác lại xuất hiện

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 2.

Nguyễn Tiến Huy, chủ nhiệm CLB Hà Nội Xanh, phát động hoạt động ra quân dọn rác - Ảnh: DANH KHANG

Nguyễn Tiến Huy (31 tuổi, ở Hà Nội), nhà sáng lập "Điểm Xanh" và chủ nhiệm CLB Hà Nội Xanh, nhớ lại những lần nhóm quay lại các địa điểm từng được dọn sạch. Hơn 4 năm hoạt động, nhóm nhiều lần chứng kiến những điểm rác vừa được làm sạch lại nhanh chóng xuất hiện những túi rác mới, thậm chí còn nhiều hơn trước. Có những địa điểm nhóm phải quay lại 4-5 lần, có nơi khoảng 3 tháng lại phải tổ chức dọn dẹp một lần.

Khu vực Linh Đàm là một trong những nơi nhóm phải quay lại nhiều lần. Tại La Phù (cũ), nay thuộc xã An Khánh (Hà Nội), nhóm cũng phải tổ chức dọn dẹp khoảng 4-5 lần trong một năm. Còn tại Xuân Phương (Hà Nội), tình trạng đổ rác trộm thường diễn ra vào ban đêm, khiến việc theo dõi và ngăn chặn gặp nhiều khó khăn.

"Chúng tôi đã làm rất nhiều cách, từ tuyên truyền, vận động người dân sinh sống quanh khu vực đến đặt biển báo. Nhưng sau một thời gian, lượng rác lại quay trở lại, thậm chí còn nhiều hơn trước"Nguyễn Tiến Huy - nhà sáng lập dự án "Điểm Xanh" của CLB Hà Nội Xanh

Qua khảo sát, nhóm nhận thấy có những thời điểm người ta dùng xe máy, ô tô chở rác đến đổ trộm vào ban đêm. Một số nơi còn xảy ra tình trạng đốt rác, gây khói, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sinh hoạt của người dân xung quanh.

Mỗi lần quay lại, các thành viên phải dành thời gian khảo sát, huy động nhân lực, chuẩn bị dụng cụ và liên hệ xe thu gom rác chuyên dụng hỗ trợ. Công sức bỏ ra không nhỏ, nhưng kết quả đôi khi chỉ duy trì được trong thời gian rất ngắn. Những lần quay lại dọn rác khiến Hà Nội Xanh nhận ra rằng điều cần làm không chỉ là thu gom rác đã xuất hiện, mà cần phải tìm giải pháp để ngăn tình trạng ấy tái diễn.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 3.

Rác thải bị đổ trộm, chất thành đống lớn ven đường, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường - Ảnh: DANH KHANG

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 4.
Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 5.
Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 6.

Không chỉ có các bạn tình nguyện viên, mỗi buổi ra quân của Hà Nội Xanh còn có sự góp mặt của công nhân vệ sinh môi trường trong việc thu gom rác thải - Ảnh: DANH KHANG

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 7.
Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 8.

Những mảnh kim loại sắc nhọn lẫn trong rác thải, tiềm ẩn nguy cơ gây thương tích trong quá trình dọn dẹp - Ảnh: DANH KHANG

"Chúng tôi đặt ra một câu hỏi: phải làm sao dọn sạch một điểm rác mà duy trì được sự sạch sẽ trong nhiều năm?", Tiến Huy kể.

Từ điểm đen thành "Điểm Xanh"

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 1.

Dù thời tiết không thuận lợi, các thành viên Hà Nội Xanh vẫn có mặt để làm sạch dòng sông, nơi rác thải bủa vây tại khu vực xã La Phù, Hà Nội - Ảnh: HÀ NỘI XANH

Ý tưởng về "Điểm Xanh" đã xuất hiện trong suy nghĩ của Nguyễn Tiến Huy từ khoảng 2 năm trước. Ban đầu anh chỉ nghĩ đến việc lắp camera tại những điểm thường xuyên tái diễn tình trạng đổ rác trộm. Tuy nhiên, ý tưởng tiếp tục được hoàn thiện qua quá trình tìm hiểu và trao đổi với các thành viên.

Bước ngoặt đến khi Huy biết đến việc ứng dụng camera AI để phát hiện vi phạm giao thông. Anh nghĩ đến một bài toán tương tự trong lĩnh vực môi trường, nếu công nghệ có thể ghi nhận những hành vi vi phạm trên đường phố, tại sao không thể ứng dụng để phát hiện hành vi đổ rác không đúng nơi quy định?

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 10.
Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 11.

Thành quả trước và sau mỗi buổi ra quân, những tuyến đường được trả lại vẻ sạch đẹp, góp phần cải thiện cảnh quan đô thị Hà Nội - Ảnh: DANH KHANG

Từ suy nghĩ đó, dự án được phát triển theo hướng ứng dụng camera AI thay vì chỉ sử dụng camera giám sát thông thường buộc phải theo dõi liên tục và không thể phát hiện hành vi. Với Hà Nội Xanh, mục tiêu không thể chỉ là tiếp tục đi dọn rác, mà còn phải tìm cách duy trì những địa điểm đã được làm sạch. Nhóm mong muốn người dân, chính quyền địa phương, trường học, cơ quan, đoàn thể và doanh nghiệp cùng tham gia giữ gìn không gian chung.

Kế hoạch được đặt ra, những khu vực từng là điểm đen ô nhiễm, đã được Hà Nội Xanh nhiều lần làm sạch nhưng vẫn tái diễn tình trạng đổ rác, sẽ được khảo sát để lựa chọn triển khai. Sau khi làm sạch, nhóm dự kiến lắp camera AI tại các vị trí phù hợp. Những vị trí giám sát này được gọi là "mắt xanh".

Hệ thống AI dự kiến nhận diện các dấu hiệu có thể liên quan đến hành vi đổ rác, ghi lại hình ảnh hoặc video kèm thời gian rồi chuyển thông tin về hệ thống quản lý của Hà Nội Xanh. Từ đó, Hà Nội Xanh phối hợp với chính quyền địa phương, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 12.

Mỗi "điểm xanh" lắp đặt camera tích hợp AI sẽ được các tình nguyện viên Hà Nội Xanh thu gom rác, làm sạch trước khi đưa vào giám sát - Ảnh: HÀ NỘI XANH

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 13.
Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 14.

Có những buổi ra quân, các tình nguyện viên phải làm việc trong thời tiết không thuận lợi, ngâm mình dưới dòng nước ô nhiễm suốt nhiều giờ để thu gom rác - Ảnh: HÀ NỘI XANH

Huy nhấn mạnh Hà Nội Xanh không có thẩm quyền xử phạt. Vai trò của nhóm là hỗ trợ cung cấp thông tin và phối hợp với chính quyền địa phương trong quá trình vận hành mô hình. Phần mềm AI do đơn vị công nghệ phối hợp phát triển, còn nhóm đảm nhiệm việc tổ chức và phối hợp triển khai tại các địa điểm được lựa chọn.

Dự án dự kiến thí điểm 3 "mắt xanh" đầu tiên tại Xuân Phương, Tây Hồ và Hà Đông của TP Hà Nội. Theo ước tính của nhóm, chi phí cho một "mắt xanh" trong năm đầu khoảng 50 triệu đồng, bao gồm thiết bị, vận hành hệ thống AI, điện, WiFi, lắp đặt và duy trì vệ sinh khu vực đã được đưa ra trong kế hoạch.

Trong tầm nhìn dài hạn, Hà Nội Xanh đặt mục tiêu phát triển mô hình tại 126 đơn vị hành chính cấp xã, phường của Hà Nội trong 5 năm tới. Mỗi Điểm Xanh có thể có nhiều mắt xanh, tùy thuộc vào số lượng và vị trí các điểm đen cần giám sát. Phương án lắp đặt sẽ được điều chỉnh theo hiện trạng từng địa điểm.

Để một mô hình xuất phát từ hoạt động tình nguyện có thể vận hành ổn định khi mở rộng, nhóm vẫn phải giải quyết bài toán về kinh phí, công nghệ và sự phối hợp với chính quyền địa phương. Khả năng nhận diện hành vi đổ rác của hệ thống AI cũng cần được nâng cấp thêm trong quá trình thí điểm.

Giữ màu xanh sau những buổi dọn rác

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 15.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 16.

Nhiều loại rác bị vứt xuống sông, kênh mương, khiến dòng chảy bị cản trở và môi trường thêm ô nhiễm - Ảnh: DANH KHANG

Theo kế hoạch của nhóm, Điểm Xanh bắt đầu bước vào giai đoạn triển khai thí điểm trong tháng 10-2026. Hiệu quả của mô hình vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Nhưng với Huy, dự án đã đánh dấu sự thay đổi trong cách Hà Nội Xanh nhìn về hoạt động bảo vệ môi trường, không chỉ thu gom rác đã xuất hiện mà còn tìm cách hạn chế tình trạng tái ô nhiễm.

"Thành công của Hà Nội Xanh sau này sẽ không còn được tính bằng số lượng rác đã nhặt được, mà sẽ được tính bằng những điểm đen Hà Nội Xanh đã dọn sạch và được duy trì sạch mãi", Tiến Huy chia sẻ.

Trong quá trình hoạt động, Hà Nội Xanh đã thu hút hơn 1.000 tình nguyện viên và phối hợp với nhiều trường đại học trên địa bàn Hà Nội để huy động sinh viên tham gia các hoạt động làm sạch môi trường.

Những buổi dọn rác vẫn sẽ tiếp tục, nhưng mục tiêu của nhóm không dừng lại ở việc thu gom được bao nhiêu rác. Với Điểm Xanh, điều quan trọng hơn là những địa điểm đã được làm sạch có thể duy trì được trạng thái ấy trong bao lâu.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 2.

Tuổi Trẻ Startup Award: Từ những buổi nhặt rác đến giấc mơ Điểm Xanh - Ảnh 20.Startup Việt phát triển bao bì tự phân hủy từ bột ngô, bột sắn

Trong quá trình hoạt động lâu năm trong lĩnh vực bao bì, với nỗi trăn trở thường trực về vấn đề ô nhiễm môi trường, rác thải và những ảnh hưởng của rác thải đến con người, khí hậu, Haplast Group đã nghiên cứu và phát triển dòng sản phẩm bao bì sinh học tự phân hủy HAPBIO.

Sau hơn 4 năm miệt mài làm sạch các dòng kênh và mương cống ô nhiễm, câu lạc bộ Hà Nội Xanh do anh Nguyễn Tiến Huy làm chủ nhiệm đã nhận diện rõ giới hạn của phương thức thu gom thủ công. Thực tế cho thấy công tác dọn dẹp chỉ mới giải quyết được phần ngọn khi nhiều điểm đen môi trường nhanh chóng bị tái ô nhiễm. Tại nhiều khu vực như Linh Đàm, Xuân Phương hay xã An Khánh, tình trạng xả rác trộm thậm chí còn gia tăng sau khi mặt bằng vừa được dọn dẹp. Bài toán duy trì độ sạch bền vững đã thúc đẩy dự án Điểm Xanh ra đời nhằm chuyển dịch tư duy từ ứng phó thụ động sang giám sát chủ động. Việc người dân dùng phương tiện chở phế thải đổ trộm và đốt rác lúc nửa đêm khiến các biện pháp đặt biển báo hay vận động truyền thống giảm sút hiệu quả. Áp lực huy động nhân lực cùng phương tiện chuyên dụng liên tục dọn lại một địa điểm từ 4 đến 5 lần mỗi năm đòi hỏi một giải pháp quản lý căn cơ hơn. Dự án Điểm Xanh lựa chọn giải pháp tích hợp công nghệ camera trí tuệ nhân tạo để nhận diện và ngăn chặn hành vi xả thải trái phép ngay từ đầu nguồn. Mô hình này không chỉ hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện vi phạm xuyên suốt ngày đêm mà còn bảo vệ an toàn cho các tình nguyện viên trước các mối nguy hiểm độc hại. Đây được đánh giá là bước chuyển mình chiến lược, hiện thực hóa mục tiêu chuyển hóa triệt để các bãi rác tự phát thành không gian sống trong lành dài hạn cho thủ đô.
Xem thêm tại Tuổi Trẻ
amung