Uber cắt 3.300 việc làm khi robotaxi tiến vào ngành gọi xe

Ngày 2/9, Uber Technologies chính thức phát đi thông báo cắt giảm khoảng 3.300 nhân sự, tương đương 10% quy mô nhân sự toàn cầu (hiện có khoảng 34.000 người). Theo Reuters, đây là đợt sa thải có quy mô lớn nhất của hãng gọi xe công nghệ này kể từ tháng 5/2020 - thời điểm khủng hoảng dịch bệnh buộc Uber phải cho thôi việc 6.700 lao động.

Đợt tinh giản lần này không đơn thuần là động thái cắt giảm chi phí tức thời mà là một cuộc phẫu thuật sâu vào cấu trúc tổ chức. Uber quyết định giảm tới 20% số nhân sự thuộc các vị trí cách CEO từ 7 cấp báo cáo trở lên, đồng thời xóa bỏ gần một nửa số nhóm làm việc chỉ có một đến hai người báo cáo trực tiếp. Hãng cũng sẽ gom các đội ngũ về những trung tâm hoạt động trọng điểm và siết chặt chế độ làm việc từ xa, chỉ duy trì tối đa 1% nhân sự "remote", bên cạnh yêu cầu tối thiểu 3 ngày/tuần có mặt tại văn phòng.

Chia sẻ với CBS News, CEO Dara Khosrowshahi nhìn nhận sự phình to của các tầng nấc trung gian trong giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây đang kìm hãm tốc độ ra quyết định. "Một tổ chức tinh gọn hơn sẽ giúp phân định trách nhiệm rõ ràng, ra quyết định nhanh chóng và dành thời gian cho việc xây dựng thay vì điều phối nội bộ", ông Khosrowshahi nhấn mạnh trong thư gửi nhân viên.

Điểm khác biệt là người đứng đầu Uber không vin vào AI để biện minh cho việc sa thải, dù làn sóng trí tuệ nhân tạo đã khiến hơn 123.000 nhân sự công nghệ mất việc tại gần 390 doanh nghiệp trong năm nay (theo thống kê của Layoffs.fyi). Tuy nhiên, bản thân Uber cũng đang chịu áp lực lớn về mặt vận hành khi toàn bộ ngân sách công nghệ dành cho AI của năm 2026 đã bị đội ngũ nội bộ dùng cạn chỉ trong vỏn vẹn 4 tháng đầu năm.

Thị trường phản ứng khá tích cực khi cổ phiếu Uber nhích tới 2,5% sau thông tin này. Dù vậy, tính từ đầu năm, mã này vẫn giảm gần 8%, tụt hậu so với chỉ số S&P 500 cũng như đối thủ Lyft trong bối cảnh mảng giao hàng Uber Eats bị chia thị phần gay gắt bởi DoorDash và Instacart, buộc hãng phải chi tới 14,8 tỷ USD thâu tóm Delivery Hero để củng cố vị thế.

Từ "quản lý con người" sang "vận hành máy móc"

Điều thúc đẩy Uber tái cấu trúc nhân sự xuất phát từ áp lực hiện hữu của phương tiện tự hành (robotaxi). Mô hình kinh doanh cốt lõi này của Uber, vốn dựa trên việc kết nối giữa tài xế là con người và hành khách, đang đứng trước nguy cơ bị xói mòn vị thế trung gian béo bở.

Tại Mỹ, Waymo - đơn vị vận hành robotaxi lớn nhất - dù đang hợp tác với Uber tại Austin và Atlanta, nhưng đã bắt đầu mở rộng độc lập sang các thị trường mới mà không thông qua ứng dụng này. Cùng lúc đó, Tesla liên tục đẩy mạnh các dự án xe không người lái. Nếu không nhanh chóng thích ứng, Uber có thể bị đẩy ra rìa chuỗi giá trị vận tải thế hệ mới.

Để tự vệ, Uber dự kiến rót hơn 10 tỷ USD vào lĩnh vực robotaxi trong những năm tới nhằm hỗ trợ các nhà phát triển hệ thống tự lái và giữ vững vị thế là nền tảng điều phối số một. Khoản ngân sách tiết kiệm được từ đợt cắt giảm 3.300 nhân sự lần này sẽ được tái đầu tư trực tiếp vào năng lực công nghệ mới.

Sự chuyển dịch này phản ánh trực diện biến động của yếu tố lao động: cấu trúc nhân sự phục vụ một hệ thống tự động sẽ hoàn toàn khác với bộ máy vận hành mạng lưới tài xế truyền thống.

Chuyên gia phân tích Adam Ballantyne tại Cambiar Investors, quỹ cổ đông của Uber, nhận định: "Khi công nghệ tự hành và các mối quan hệ đối tác mở rộng, tệp nhân sự cần thiết để nhân rộng mô hình kinh doanh này sẽ rất khác biệt so với mô hình xoay quanh tài xế con người cùng các chi phí phục vụ đi kèm, đặc biệt là các tầng quản lý cồng kềnh".

Quyết định sa thải hàng nghìn người của Uber là minh chứng rõ nét cho thấy khi công nghệ bước sang ngã rẽ tự động hóa, cấu trúc nguồn nhân lực buộc phải thay đổi để thích ứng với quy luật sống còn của thị trường.

Robotaxi là gì?

Robotaxi là phương tiện tự lái, vận hành tự động, được thiết kế để đón và trả khách theo nhu cầu. Những chiếc xe này được trang bị nhiều loại cảm biến, camera, radar, công nghệ LiDAR và thiết bị thu âm nhằm nhận diện, xử lý đường sá, giao thông, chướng ngại vật cũng như những tình huống khó lường thường gặp trên đường phố đô thị.

Robotaxi thường gắn liền với công nghệ xe điện, bởi nhiều mẫu xe được cải tiến từ ôtô điện, xe hybrid hoặc được thiết kế hoàn toàn mới dành riêng cho mục đích này.

Cách vận hành của robotaxi tương tự các dịch vụ gọi xe như Uber hay Lyft, nhưng không có tài xế con người trên xe. Hành khách đặt xe thông qua ứng dụng, sau đó robotaxi tự đưa họ đến điểm đến, trong khi hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trên xe đảm nhiệm việc điều khiển.