Ukraine phá hủy loạt máy bay ném bom Nga: Mỹ gấp rút hành động

Hồi chuông báo động từ Chiến dịch "Spiderweb" của Ukraine 

Theo nhiều báo cáo, quyết định rút quân vội vã này xuất phát từ lo ngại về nguy cơ bị tấn công bằng UAV tầm gần, một kịch bản tương tự như Chiến dịch "Spiderweb" do Ukraine tiến hành, gây thiệt hại nặng nề cho lực lượng máy bay ném bom chiến lược của Nga ngay tại căn cứ.

Mặc dù các chi tiết cụ thể vẫn chưa được xác nhận, đây là một phương thức tấn công hoàn toàn khả thi mà giới chuyên gia đã cảnh báo từ nhiều năm nay.

Mối đe dọa từ UAV tầm ngắn và tầm xa nhắm vào máy bay đang "nằm phơi mình" trên sân đỗ đã chuyển từ lý thuyết thành hiện thực, được chứng minh qua những tổn thất trong các cuộc xung đột gần đây. Ngay cả các tổ chức phi nhà nước cũng ngày càng sở hữu năng lực tấn công này.

Tuy nhiên, bất chấp những nguy cơ ngày càng lớn đối với máy bay trên các sân đỗ lộ thiên, Lầu Năm Góc vẫn chậm trễ trong việc xây dựng nhà chứa máy bay kiên cố và những cơ sở hạ tầng phòng thủ khác tại các căn cứ không quân.

Trước khi rút đi hôm 4/10, các máy bay B-1 đã được triển khai liên tục tại căn cứ không quân Fairford ở Anh từ tháng 3, ban đầu để hỗ trợ Chiến dịch "Epic Fury" chống lại Iran. Căn cứ này là một trung tâm tác chiến quan trọng của quân đội Mỹ tại Anh, thường xuyên tiếp nhận các loại máy bay chiến lược.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận việc rút quân không phải là ngẫu nhiên và có liên quan đến "những mối đe dọa". Ông cảnh báo Iran sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề nếu thực hiện các hành động tấn công. Phó Tổng thống JD Vance cũng cho biết Bộ trưởng Quốc phòng (Chiến tranh) đang hành động "cực kỳ cẩn trọng" để bảo vệ binh sĩ Mỹ trước các "âm mưu khủng bố".

Trước đó, vào ngày 27/9, chính quyền Anh đã bắt giữ 5 người đàn ông vì nghi ngờ lái xe tải chở bom hướng về phía căn cứ Fairford, mặc dù không tìm thấy chất nổ. Các quan chức Mỹ và Anh cũng đã đặt ra khả năng có sự liên quan của Iran đối với vụ việc này, bất chấp sự phủ nhận từ phía Tehran.

Chiến dịch "Spiderweb" của Ukraine vào năm ngoái, với đòn tấn công bí mật, đồng loạt bằng UAV 4 cánh quạt mang thuốc nổ nhắm vào các căn cứ không quân Nga, phá hủy ít nhất 10 máy bay ném bom. Sự kiện này đã làm nổi bật tính hiệu quả của các cuộc tấn công bằng UAV tầm gần.

Giới chuyên gia đã liên tục cảnh báo về các vụ xâm nhập của UAV vào những cơ sở quân sự và hạ tầng trọng yếu của Mỹ và nước ngoài trong suốt một thập kỷ qua. Hai căn cứ không quân chiến lược như Langley (Virginia) và Barksdale (Louisiana) cũng từng phải đối mặt với tình trạng này, cho thấy Mỹ chưa thực sự kiểm soát được không phận ngay cả trên các cơ sở quân sự quan trọng nhất của mình.

Tranh luận gay gắt nhưng đã đến lúc phải hành động

Trong những năm gần đây, một cuộc tranh luận gay gắt đã nổ ra trong nội bộ quân đội Mỹ về giá trị của việc đầu tư xây dựng các nhà chứa máy bay kiên cố mới và những cơ sở hạ tầng phòng thủ vững chắc khác. Không quân Mỹ đặc biệt chú trọng vào tên lửa đất đối không, các biện pháp phòng thủ chủ động khác và chiến lược phân tán máy bay, thay vì tập trung vào việc gia cố công trình bảo vệ vật lý.

Tướng Kenneth Wilsbach, Tham mưu trưởng Không quân, là một trong những người ủng hộ quan điểm này.

Ông cho rằng việc xây dựng nhà chứa máy bay kiên cố là không khả thi về mặt kinh tế và không hiệu quả trước các loại vũ khí dẫn đường chính xác hiện đại. Thay vào đó, ông đề xuất bảo vệ không phận và mặt đất bằng những hệ thống có khả năng đánh chặn vũ khí tấn công.

Tuy nhiên, các nhà chứa máy bay kiên cố, dù không bất khả xâm phạm, vẫn gây tốn kém và tạo ra nhiều thách thức cho đối phương, buộc họ phải huy động những loại vũ khí hiện đại, đắt tiền hơn. Chúng cũng gây khó khăn cho quá trình xác định mục tiêu của đối thủ, do che giấu vị trí thực tế của máy bay.

Gần đây, đã xuất hiện những dấu hiệu thay đổi tư duy trong toàn quân đội Mỹ về vấn đề gia cố công trình phòng thủ. Lực lượng Đặc nhiệm liên hợp 401 (JIATF-401) đã ban hành hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng lưới, cáp và các biện pháp phòng thủ vật lý thụ động khác.

Một thông báo mời thầu vào tháng 3 cũng đề cập đến kế hoạch xây dựng các cơ sở ngầm được gia cố mới tại căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar.

Tướng Wilsbach cũng thừa nhận hiệu quả của các biện pháp bảo vệ "nhẹ nhàng" như giăng lưới để ngăn chặn UAV nhỏ tiếp cận máy bay. "Không nhất thiết phải chọn cái này hay cái kia. Lưới giúp ngăn chặn các hệ thống bay không người lái cỡ nhỏ (UAS) tiếp cận chiếc máy bay mà bạn muốn bảo vệ... Đó là cách rất ít tốn kém để có được sự bảo vệ nhất định mà không làm cạn kiệt ngân sách cho các hệ thống phòng thủ tối tân, đắt đỏ", ông nói.

Thách thức và tương lai

Mặc dù có những thay đổi về mặt chính sách, nhưng tiến độ triển khai các khuyến nghị trên quy mô rộng vẫn còn chậm trễ. Trong khi đó, các quốc gia như Trung Quốc, Nga, Triều Tiên và Iran đang đẩy mạnh xây dựng nhà chứa máy bay mới và cơ sở hạ tầng kiên cố khác.

Việc hàng chục máy bay ném bom Mỹ phải rút khỏi một địa điểm tác chiến tiền phương ở châu Âu mà đối phương thậm chí không cần phải nổ một phát súng nào là một vấn đề đáng báo động.

Các bài học và kinh nghiệm về việc sử dụng UAV vũ trang giá rẻ từ cuộc chiến tại Ukraine đang lan rộng trên toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tăng cường công sự cho các căn cứ không quân Mỹ.

Việc xây dựng các nhà chứa máy bay mới và cơ sở hạ tầng kiên cố khác sẽ không phải là giải pháp toàn diện, nhưng chúng sẽ tạo ra một lớp phòng thủ bổ sung đầy giá trị.

Sự thiếu hụt các động thái nhằm tăng cường công sự cho các căn cứ không quân Mỹ trên toàn cầu đang ngày càng trở nên rõ rệt, và vẫn còn phải chờ xem liệu các hành động thực tế có được triển khai hay không, hay liệu họ sẽ chỉ hành động sau khi phải trả giá đắt bằng những bài học kinh nghiệm đầy đau xót.