Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phát biểu tại hội nghị - Ảnh: MOET
Chiều 7-11, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị triển khai góp ý dự thảo thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, với sự tham gia góp ý của nhiều trường đại học trên cả nước theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Theo dự thảo, các trường đại học được tự chủ bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư gắn với vị trí, nhiệm vụ và nguồn lực của cơ sở đào tạo. Đáng chú ý, các trường được tổ chức một hoặc nhiều đợt tuyển chọn trong năm.
Tại hội nghị, nhiều chuyên gia đánh giá dự thảo đã rất chặt chẽ, các điều khoản đã khá rõ ràng. Trong đó GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) - cho rằng việc các trường được tự chủ bổ nhiệm theo vị trí việc làm là rất cần thiết, sẽ khắc phục được tình trạng bổ nhiệm lệch như trước đây "ngành thiếu, ngành thừa giáo sư", hạn chế tình trạng lạm phát không cần thiết.
Tuy nhiên ông Tuấn cũng băn khoăn về việc xét chọn ứng viên từ trường ngoài, có thể sẽ gặp một số khó khăn ban đầu trong công tác bổ nhiệm, nâng trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học để tạo sự bình đẳng, công bằng.
GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) - Ảnh: MOET
Sau khi ghi nhận nhiều góp ý từ các chuyên gia, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết ban soạn thảo sẽ rà soát kỹ và ban hành thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư ngay trong tháng 11-2026. Quá trình thực hiện nếu có vướng mắc sẽ tiếp tục sửa đổi, điều chỉnh.
Ông Sơn đề nghị các trường đại học chủ động triển khai các công tác xây dựng quy chế nội bộ trong việc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư dựa trên dự thảo vừa ban hành. Dự kiến thông tư chính thức cơ bản không có thay đổi nhiều so với dự thảo.
Theo ông, với quy định mới, các trường sẽ được thực hiện bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư nhiều đợt trong năm, không phải chờ theo đợt hằng năm giống quy định trước đây. Một ứng viên giáo sư, phó giáo sư có thể đăng ký nộp hồ sơ xét vào nhiều trường đại học khác nhau, tham gia nhiều đợt trong năm.
"Thay đổi này tạo sự cạnh tranh trong học thuật. Những trường đại học nào thời gian tới nếu không có những chính sách xây dựng môi trường học thuật tốt, tạo cơ hội nghiên cứu tốt, ứng viên có thể không lựa chọn, xét ở trường khác. Việc này sẽ giúp hệ thống tốt lên, bảo đảm sự cạnh tranh, nâng cao uy tín, tạo môi trường học thuật tốt", ông Sơn nói.
Khi trao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm giáo sư, phó giáo sư, để bảo đảm chất lượng, ông Sơn cũng lưu ý các trường phải xây dựng quy định không thấp hơn tiêu chuẩn tối thiểu chung. Các trường có thể đặt ra yêu cầu cao hơn, nhưng không được lược bỏ tiêu chuẩn, tiêu chí chung.
Bên cạnh đó khi vị trí việc làm có nhiều ứng viên ứng tuyển sẽ tạo sự cạnh tranh cao, hội đồng đánh giá phải thật sự công tâm, khách quan, thực chất để nâng cao chất lượng. Việc đánh giá phải minh bạch, có sự giám sát của xã hội, các ứng viên cùng giám sát, Bộ GD-ĐT tham gia thanh tra, kiểm tra.
Chi tiết dự thảo thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư tại đây.
Đối với đánh giá sau bổ nhiệm và lộ trình chuyển tiếp ổn định, dự thảo quy định chức danh được giao nhiệm vụ cụ thể, theo dõi hằng năm và đánh giá tổng thể theo chu kỳ 3-5 năm. Trong 3 năm đầu, áp dụng nhịp bổ nhiệm mới tối đa 20%/năm theo lĩnh vực để đảm bảo chất lượng, tránh tăng vọt đột biến.
Dự kiến bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư theo vị trí việc làm, năng lựcViệc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư gắn với vị trí việc làm, ngành đào tạo, bảo đảm công khai, cạnh tranh, bình đẳng, liêm chính học thuật, đề cao quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo.