Bác sĩ kiểm tra huyết áp cho người bệnh - Ảnh minh họa
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, Giám đốc Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai, trong số những bệnh nhân đến khám vì tình trạng tăng huyết áp khó kiểm soát, không ít trường hợp mắc cường aldosterone tiên phát nhưng chưa được phát hiện trong nhiều năm.
Tăng huyết áp có thể bắt nguồn từ tuyến thượng thận
Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trên thận, có chức năng sản xuất nhiều hormone, trong đó có aldosterone. Hormone này tham gia điều hòa lượng muối, nước và kali trong cơ thể, qua đó góp phần duy trì huyết áp.
Ở người mắc cường aldosterone tiên phát, tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều aldosterone dù cơ thể không cần. Nguyên nhân có thể do một khối u lành tính ở một bên tuyến thượng thận hoặc tình trạng tăng sản ở cả hai bên.
Lượng aldosterone dư thừa khiến thận giữ lại nhiều muối và nước, đồng thời tăng thải kali qua nước tiểu. Hậu quả là huyết áp tăng cao, trong khi người bệnh có thể bị hạ kali máu.
Hạ kali máu sẽ gây yếu cơ, mệt mỏi, chuột rút, thậm chí rối loạn nhịp tim. Nếu tình trạng tăng aldosterone kéo dài, nguy cơ tổn thương tim mạch cũng gia tăng.
Ai cần nghĩ đến cường aldosterone tiên phát?
Không phải mọi trường hợp tăng huyết áp đều liên quan đến bệnh lý tuyến thượng thận. Tuy nhiên, theo bác sĩ Bảy, một số dấu hiệu có thể gợi ý người bệnh cần được kiểm tra nguyên nhân này.
Đó là người có huyết áp tăng cao, đặc biệt trên 160/100 mmHg, hoặc phải sử dụng 3-4 loại thuốc hạ huyết áp phối hợp nhưng huyết áp vẫn không được kiểm soát.
Bên cạnh đó, người bị hạ kali máu không rõ nguyên nhân, thường xuyên yếu cơ, chuột rút; người phát hiện có khối u tuyến thượng thận khi siêu âm, chụp CT cũng nên được đánh giá nguy cơ cường aldosterone tiên phát.
Một số nhóm khác cũng cần lưu ý như người tăng huyết áp khi còn trẻ, đặc biệt dưới 40 tuổi; người bị rung nhĩ không rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử gia đình mắc đột quỵ khi còn trẻ.
Việc phát hiện đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng bởi nếu chỉ tập trung tăng liều thuốc hạ huyết áp mà bỏ qua cường aldosterone tiên phát, bệnh có thể tiếp tục diễn tiến âm thầm.
Có thể chữa khỏi nếu bệnh xuất phát từ một bên tuyến thượng thận
Theo chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, cường aldosterone tiên phát là một trong những nguyên nhân gây tăng huyết áp có khả năng điều trị khỏi trong một số trường hợp.
Nếu các xét nghiệm và thăm dò xác định tình trạng tăng aldosterone xuất phát từ một bên tuyến thượng thận, người bệnh sẽ được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến hoặc khối u gây bệnh.
Sau phẫu thuật, khoảng một nửa số bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống bình thường, huyết áp được cải thiện rõ rệt và một số trường hợp không còn cần sử dụng thuốc hạ huyết áp.
Với trường hợp tổn thương cả hai bên tuyến thượng thận hoặc không có chỉ định phẫu thuật, người bệnh vẫn có thể được điều trị bằng các thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid. Nhóm thuốc này giúp hạn chế tác động của aldosterone, qua đó kiểm soát huyết áp và cải thiện tình trạng hạ kali máu.
Đừng chỉ tăng liều thuốc khi huyết áp mãi không kiểm soát
Các bác sĩ khuyến cáo việc tăng huyết áp khó kiểm soát không đơn thuần là vấn đề phải tăng thêm thuốc. Trong một số trường hợp, điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân đứng phía sau.
Vì vậy, người bệnh đang phải sử dụng nhiều loại thuốc hạ huyết áp nhưng huyết áp vẫn cao, đặc biệt khi kèm hạ kali máu, yếu cơ hoặc chuột rút, nên đi khám để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân và chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Phát hiện cường aldosterone tiên phát sớm không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn mở ra cơ hội điều trị nguyên nhân, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng tim mạch lâu dài.
Người cao tuổi có bệnh mạn tính: Đừng xem nhẹ những cơn chóng mặt, yếu tay chânCác bác sĩ cảnh báo nguy cơ đột quỵ xuất huyết ngày càng gia tăng ở người cao tuổi có nhiều bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận hay tiền sử tai biến não. Nhiều trường hợp diễn tiến cực nhanh chỉ trong vài giờ, từ còn tỉnh táo sang hôn mê nguy kịch.