Valdano: 'Kẻ thù lớn nhất của Mourinho không phải Barca, mà là thời gian'

Quan điểm được Valdamo - người được ví như triết gia bóng đá - chia sẻ trên mục góc nhìn của báo Tây Ban Nha El Pais

"Chủ nghĩa Mourinho" (Mourinhismo) chỉ có một người tiên phong duy nhất, chính Mourinho. Nhưng những nhà tiên phong luôn gặp phải một trở lực: các tín đồ đòi hỏi họ phải sống đúng với hình ảnh mà chính họ từng dựng nên. Song trong lần trở lại Santiago Bernabeu này, đối thủ lớn nhất của nhà cầm quân Bồ Đào Nha không phải là Barca, mà chính là dòng thời gian.

Thách thức lại càng bồi thêm gánh nặng bởi bối cảnh đã hoàn toàn đổi khác. Vị thuyền trưởng Barca Hansi Flick là mẫu HLV "vụng về" trong việc kịch tính hóa các mâu thuẫn, luôn chủ động né tránh các câu hỏi gây tranh cãi. Thật khó hình dung cảnh nhà cầm quân người Đức này chấp nhận bước lên "sàn đấu". Ông không phải Pep Guardiola, người có đủ mọi thành tố để trở thành "kẻ thù quốc dân" mỗi tháng. Thiếu đi một đối thủ xứng tầm, Mourinho đối mặt với nguy cơ trở thành kẻ độc diễn trong một vở drama vốn đã thuộc về quá khứ.

Với một Real luôn cảm thấy mình bị chèn ép, việc có trong tay một HLV khiêu khích nhất bóng đá thế giới suốt bốn thập kỷ qua lại trông mới vừa vặn làm sao! Nhiều năm gắn bó với nghề là minh chứng cho niềm đam mê cháy bỏng với quả bóng tròn, cũng như trí tuệ sắc bén trong việc thao túng quyền lực xoay quanh trận đấu và thổi bùng ngọn lửa người hâm mộ. Mourinho chưa bao giờ dừng lại ở khoản huấn luyện một đội bóng. Ông còn điều khiển cảm xúc, bảo vệ phòng thay đồ, phát minh ra kẻ thù và biến mỗi cuộc họp báo thành một hiệp đấu kéo dài.

Ở nhiệm kỳ hai dẫn dắt Real, ông xuất hiện trầm lắng hơn, như thể đã hòa giải với thế giới. Từ việc uốn nắn Raul Asencio, xoa dịu Vinicius cho đến việc lên tiếng xin lỗi Manuel Pellegrini vì những phát ngôn hạ bệ trong quá khứ, người ta thấy một Mourinho mang dáng dấp của một nhà giáo, một người kiến tạo hòa bình và biết hối lỗi. Một phiên bản đầy bất ngờ bởi sau ngần ấy năm nỗ lực thay đổi thiên hạ, ông dường như đã sẵn sàng tự thay đổi chính mình.

Thế nhưng, "chủ nghĩa Mourinho" có thể chấp nhận một Mourinho ôn hòa, nhưng lại trót yêu một Mourinho khắt khe và gai góc. Nó đòi hỏi ông phải thúc ép những kẻ lười biếng lao động, không bỏ qua bất kỳ sai sót nào của trọng tài và trở thành chiếc loa phát thanh của CLB. Trở thành một HLV là chưa đủ, nó muốn ông phải đồng thời là một công tố viên và một lá chắn phòng thủ.

Và rồi ngay ở trắc trở nghiêm trọng đầu tiên, điệp khúc về các trọng tài lại vang lên, một bản nhạc quá đỗi quen thuộc. Trọng tài luôn là thứ "mực bạch tuộc" hữu hiệu, dễ dàng đánh lạc hướng và làm xao nhãng những ánh mắt soi xét khỏi cốt lõi vấn đề. Đơn giản vì sự thật là, khi không có bóng, Real thiếu đi sức ép. Còn khi có bóng, họ lại bế tắc trong việc triển khai.

Đây chính là điểm thú vị nhất trong lần trở lại này của Mourinho.

Mọi thứ đều đã đổi thay. Từ lối chơi cho đến bóng đá với tư cách một hiện tượng xã hội. Cầu thủ giờ đây nắm giữ nhiều quyền lực hơn và được vây quanh bởi một thế giới rộng lớn, từ người đại diện, cố vấn truyền thông, thương hiệu cá nhân và hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội để tự do lên tiếng mà chẳng cần ai cho phép. Các buổi họp báo không còn giữ thế độc tôn trong việc định hình dư luận. Mourinho từng là bậc thầy khi HLV là người làm chủ cuộc hội thoại. Giờ đây, cuộc hội thoại diễn ra ở khắp mọi nơi.

Lần này, ông lại có trong tay một đội hình xuất sắc, nhưng lại thiếu cân bằng hơn. Đây là chi tiết quan trọng, bởi ngay cả trên sân, thời gian dành cho mọi xử lý cũng đã thu ngắn lại.

Các đội bóng thi đấu áp sát hơn, tấn công và phòng ngự với quân số đông hơn, đồng thời cho đối phương ít giây suy nghĩ hơn. Tài năng của mỗi cá nhân vẫn mang tính định đoạt, nhưng ngày càng phụ thuộc vào tính tập thể. Bóng đá hiện đại ít tha thứ hơn cho những cầu thủ chỉ biết tham gia vào một nửa trận đấu, và cũng chẳng mấy khoan nhượng với những HLV quá bảo thủ với một triết lý duy nhất.

Trong một thập kỷ qua, dấu ấn của Mourinho chỉ gói gọn ở một danh hiệu Europa League cùng Man Utd và Conference League với AS Roma. Một thành tích khiêm tốn với người sinh ra để chiến thắng. Nhưng với Florentino Perez, vẫn tồn tại một Mourinho biết chiến thắng... theo dạng ủy quyền. Trong mắt người đứng đầu Real, các chức vô địch Champions League của Zinedine Zidane hay Carlo Ancelotti đều được kế thừa từ cú hích tinh thần mà Mourinho để lại. Dù không có bằng chứng nào thuyết phục, quan điểm đó vẫn tồn tại song song với những luồng ý kiến trái chiều, nhưng nó giúp giải mã lý do Perez đưa ra lựa chọn này.

Mourinho không cần phải chứng minh mình còn đủ nhiệt huyết để chiến đấu. Điều đó ai cũng biết. Thách thức lớn nhất của ông lúc này là cho thấy bản thân vẫn có thể chiến thắng trong một nền bóng đá đã không còn như xưa.

Hoàng Thông (theo El Pais)