Vé số ế, các đại lý cấp một cũng lo sợ bị cắt nguồn hàng - Thanh Niên

Các chủ đại lý cấp 1 tại TP.HCM cho biết bản thân cũng chịu áp lực vì vé số ế, vé tồn, thậm chí lo bị cắt nguồn hàng nếu trả vé quá nhiều.

Nhiều người bán vé số dạo ở TP.HCM phản ánh họ không được trả lại vé ế cho đại lý nếu bán không hết. Trong khi đó, một số đại lý cấp 2 cho biết vẫn nhận lại vé tồn của người bán dạo để chia sẻ khó khăn, nhưng không thể làm thường xuyên vì phía đại lý cấp 1 không nhận lại.

Khi tìm đến các đại lý cấp 1, chúng tôi ghi nhận những lời giải thích khác nhau. Các chủ đại lý cho biết cũng chịu áp lực vì vé tồn, thậm chí lo bị cắt nguồn hàng nếu trả vé quá nhiều. Nhưng giữa những lời giải thích ấy, người bán dạo vẫn là những người trực tiếp đối diện với nguy cơ ôm vé, mất vốn và thiếu thu nhập sau mỗi ngày mưu sinh.

Đại lý nói có nhận lại, người bán dạo vẫn phải ôm vé

Tại một đại lý vé số cấp 1 trên đường Bùi Thị Xuân, quận Tân Bình cũ, TP.HCM, khi chúng tôi đặt câu hỏi về việc có hay không chuyện đại lý cấp 1 không cho người bán dạo trả lại vé ế, người đàn ông tự giới thiệu là chủ đại lý kéo chúng tôi vào phía trong quầy để giải thích.

Theo ông, đại lý vẫn nhận lại vé chưa bán hết của người bán dạo mỗi ngày nhằm chia sẻ khó khăn với họ. Để chứng minh, ông đưa ra một xấp vé số gồm 60 tờ, cho biết vừa nhận lại từ một người bán dạo.

Người đàn ông khẳng định về quy định, công ty xổ số cho phép trả lại vé ế. Tuy nhiên, theo lời ông, trên thực tế tồn tại áp lực khiến các đại lý không dám trả quá nhiều. Nếu lượng vé trả lại lớn, đại lý có thể bị giảm số vé được giao hoặc nguồn hàng được chuyển sang các đại lý khác.

"Nói là cho trả, nhưng thực tế không ai dám trả", ông này nói; đồng thời cho rằng nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ phía công ty xổ số chứ không phải đại lý cấp 1 cố tình gây khó dễ cho đại lý cấp dưới hay người bán dạo.

Ông cho biết mỗi ngày đại lý lấy khoảng 20.000 tờ vé số, phân phối cho hơn 50 người bán dạo, số còn lại bán trực tiếp tại quầy. Dù có lượng người bán dạo khá đông, cơ sở này vẫn có ngày tồn khoảng 600 tờ.

Theo lời chủ đại lý, việc ôm vé không chỉ xảy ra với người bán dạo hay các đại lý cấp dưới. Ngay cả đại lý cấp 1 cũng có thể gặp tình trạng bán không hết, trong khi việc trả lại vé lên phía trên không phải lúc nào cũng thuận lợi. Vì vậy, ông cho rằng cần nhìn nhận áp lực của cả hệ thống phân phối, thay vì chỉ tập trung vào khó khăn của một nhóm.

Tuy nhiên, khi chúng tôi hỏi thăm 3 người bán dạo lấy vé từ chính đại lý này, cả 3 đều phủ nhận việc được trả lại vé ế như lời chủ đại lý trình bày. "Không có chuyện đại lý cho trả lại vé ế, chúng tôi ôm vé muốn xỉu luôn", một phụ nữ bán vé số nói.

Sự khác biệt giữa lời giải thích của chủ đại lý và phản ánh của những người trực tiếp bán vé đặt ra câu hỏi về cách thức nhận lại vé đang được thực hiện. Việc một đại lý có nhận lại một số vé trong trường hợp cụ thể không đồng nghĩa người bán dạo có thể trả vé thường xuyên, nhất là vào những ngày mưa hoặc sức mua giảm.

Đại lý cấp 1 cũng lo bị cắt vé

Tại một đại lý cấp 1 khác trên đường Lạc Long Quân, quận 11 cũ, TP.HCM, người phụ nữ tự giới thiệu là chủ đại lý cho biết việc hạn chế trả vé ế xuất phát từ quy định của công ty xổ số.

"Đại lý cấp 1 cũng có nỗi khổ của đại lý cấp 1 chứ không riêng gì người bán dạo. Chúng tôi cũng có những ngày tồn vé mà không thể trả lại cho công ty. Nếu trả, họ sẽ chuyển số vé đó cho các đại lý bán tốt hơn", bà nói.

Theo người phụ nữ này, thỉnh thoảng đại lý có thể trả lại vé với số lượng ít. Nhưng nếu ngày nào cũng trả, trong khi nhiều người bán dạo cùng trả vé, đại lý có nguy cơ bị giảm hoặc mất nguồn hàng.

"Ở trên (công ty xổ số - PV) có thể cắt vé nếu đại lý thường xuyên trả lại vé tồn", bà giải thích. Lời kể của người phụ nữ cho thấy ngay cả đại lý cấp 1 cũng lo ngại việc trả vé sẽ ảnh hưởng đến lượng hàng được phân phối.

Trong chuỗi này, công ty xổ số giao vé cho đại lý cấp 1, sau đó vé tiếp tục được chuyển đến các đại lý cấp dưới và người bán dạo. Khi sức mua giảm, lượng vé không tiêu thụ hết có thể trở thành áp lực đối với nhiều khâu, nhưng mỗi bên lại có cách xoay xở và mức độ chịu rủi ro khác nhau.

Người phụ nữ cho biết trước đây vé số bán rất chạy, có những ngày đại lý không có đủ vé để bán. Tuy nhiên, theo bà, tình hình thay đổi trong những tháng gần đây, nhất là vào mùa mưa.

"Vé số ế mới mấy tháng trở lại đây thôi, nguyên nhân do mùa mưa và cũng do lốc 16 tờ khó bán", bà nói.

Theo lời bà, từ ngày 1.4.2026, mỗi lốc vé số kiến thiết miền Nam tăng từ 14 lên 16 vé theo quy định mới của Bộ Tài chính. Bà cho rằng việc thay đổi số lượng vé trong mỗi lốc cùng với thời tiết mưa nhiều khiến việc tiêu thụ khó khăn hơn.

Người phụ nữ cho biết ngày nào đại lý cũng có vé tồn, có ngày vài trăm tờ là chuyện bình thường. Dù vậy, bà không thể tùy ý giảm số lượng vé lấy từ công ty vì lo bị cắt nguồn hàng.

"Ai cũng có nỗi khổ và áp lực riêng, nếu chúng tôi cho người bán dạo trả vé ế thì cũng chỉ trong chừng mực nào đó thôi. Còn nếu ế vé và trả thường xuyên thì rất khó", bà nói.

Quy định về thu hồi vé như thế nào?

Liên quan việc thu hồi vé số không tiêu thụ hết, điều 20 Thông tư số 75/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định công ty xổ số kiến thiết bố trí các điểm thu hồi vé xổ số truyền thống, xổ số biết kết quả ngay bán không hết và cuống hoặc phần lưu của vé xổ số lô tô thủ công.

Các điểm thu hồi có thể đặt tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm phù hợp với yêu cầu quản lý của từng công ty. Công ty xổ số kiến thiết phải thông báo công khai tên, địa chỉ các điểm thu hồi cho đại lý xổ số.

Trường hợp công ty xổ số kiến thiết ủy quyền cho một công ty xổ số kiến thiết khác thực hiện việc thu hồi, việc ủy quyền phải được lập thành văn bản sau khi có ý kiến chấp thuận của Hội đồng giám sát xổ số. Văn bản phải quy định rõ thành phần, quy trình kiểm soát, cơ chế giám sát, trách nhiệm và quyền hạn của các bên.

Quy định này đề cập đến trách nhiệm tổ chức thu hồi vé của công ty xổ số kiến thiết. Tuy nhiên, để xác định cụ thể quyền trả vé, thời hạn, quy trình và trách nhiệm của từng cấp phân phối, cần đối chiếu đầy đủ các quy định liên quan cùng hợp đồng, thỏa thuận thực tế giữa công ty xổ số, đại lý cấp 1 và các đại lý cấp dưới.

Những lời kể khác nhau tại các đại lý cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc có hay không được thu hồi vé, mà còn ở cách chính sách được thực hiện trong toàn hệ thống.

Các đại lý cấp 1 cho rằng công ty xổ số hạn chế nhận lại vé, còn đại lý cấp dưới và người bán dạo cho biết họ không thể trả vé. Sau cùng, khi vé số không bán hết, người bán dạo vẫn là người trực tiếp mang những xấp vé đi khắp đường phố, dưới nắng mưa, để kiếm từng đồng hoa hồng.