Vì sao cả 2 đội tiếp sức 4x400 m Việt Nam không tái hiện được phong độ cao tại ASIAD?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Hai tấm HCV ở giải vô địch tiếp sức châu Á 2026 hồi tháng 6 từng tạo ra kỳ vọng lớn cho điền kinh Việt Nam. Thế nhưng tại ASIAD 20 tối 29.9, cả hai đội 4x400m đều không thể tái hiện phong độ ấy.

Chuyện gì đã xảy ra?

Trong 2 nhóm VĐV Việt Nam tranh tài tại ASIAD 20 nội dung tiếp sức 4x400 m, có lẽ các cô gái thể hiện tương đối ổn dù kết quả vẫn chưa được như mong đợi. Quách Thị Lan và đồng đội dù rất nỗ lực cũng chỉ về thứ 5 với 3 phút 32 giây 28, sau đội giành HCĐ là Trung Quốc đến hơn 1 giây và thua xa đội về nhất là Ấn Độ đến gần 3 giây. Đáng nói là thành tích này cũng kém hơn kết quả 4 tháng trước tại giải tiếp sức châu Á ở Trung Quốc là 3 phút 31 giây 16, nghĩa là thua hơn 1 giây.

Còn đội nam gây thất vọng hơn khi về cuối trong 8 đội tranh tài. Xuất phát ổn với Tạ Ngọc Tưởng nhưng do Vũ Ngọc Khánh va vào đối thủ trên đường chạy rồi rớt gậy khiến cho anh phải mất thời gian nhặt lại, để đối thủ bỏ khá xa. Từ đó dù 2 đồng đội còn lại rất nỗ lực cũng không thể đảo ngược được tình thế. Thành tích của Việt Nam rất kém là 3 phút 35 giây 71, thua đội đầu đến gần 35 giây, khác hẳn một trời một vực so với lần giành HCV giải tiếp sức châu Á.

Điều gì đã xảy ra với 2 đội tiếp sức Việt Nam? Câu trả lời có lẽ không nằm ở một sai lầm đơn lẻ, mà ở khoảng cách giữa chức vô địch một giải tiếp sức châu Á và cạnh tranh tại ASIAD. Rõ ràng HCV châu Á không phải "bảo hiểm" cho ASIAD. Cho dù chúng ta có khởi sắc ở một giải đấu tiếp sức châu lục nhưng ASIAD là một cấp độ cạnh tranh khác. Tại đây, các đội mạnh có xu hướng tập trung lực lượng tốt nhất và chuẩn bị cho đúng một mục tiêu lớn. Bahrain, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản cùng nhiều đội mạnh khác đều có chiều sâu đáng kể.

Bài học từ ASIAD 19 đã cho thấy điều đó. Năm 2023, đội nữ Việt Nam chạy trong 3 phút 31 giây 61 gần tương đương thành tích vô địch châu Á năm nay, nhưng chỉ đứng thứ tư. Nhóm huy chương khi ấy đều chạy từ 3 phút 30 giây 88 trở xuống. Nói cách khác, Việt Nam có thể vô địch giải tiếp sức châu Á nhưng chưa đồng nghĩa đã nằm trong nhóm huy chương ASIAD.

Thật ra dấu hiệu cảnh báo đã xuất hiện từ vòng loại mà trường hợp đội nam đặc biệt đáng chú ý. Tại vòng loại ASIAD, Việt Nam chạy 3 phút 04 giây 17, về nhì lượt đấu nhưng chỉ đứng thứ sáu trong nhóm vào chung kết. Thành tích này chậm hơn 1,57 giây so với kỷ lục quốc gia 3 phút 02 giây 60 được lập tại giải tiếp sức châu Á.

Vòng loại tất nhiên chưa phải là chỗ để các VĐV bắt buộc phải bung hết sức. Tuy nhiên, thành tích này vẫn là tín hiệu cho thấy đội nam chưa đạt đến trạng thái tốt nhất tại ASIAD. Ở nội dung 4x400 m, chỉ vài phần mười giây đã có thể tạo ra khác biệt giữa các vị trí. Khi khoảng cách lên tới hơn một giây so với thành tích tốt nhất, bài toán huy chương càng trở nên khó khăn. Kể cả không bị rơi gậy, Việt Nam cũng không thể lọt vào tốp có huy chương.

Xem 2 đội thi đấu thất bại tại Nagoya, thực lòng thấy lo cho điền kinh nước nhà, bởi dù có HCV tại giải tiếp sức châu Á thể hiện phần nào sự tiến bộ, nhưng điều đó không có nghĩa là bằng chứng Việt Nam đã đủ khả năng cạnh tranh tại sân chơi châu lục. ASIAD 20 đã bộc lộ hết các khía cạnh để thấy rằng tiến bộ thôi chưa đủ; muốn tranh huy chương, hai nhóm VĐV nội dung 4x400 m Việt Nam phải duy trì được phong độ đỉnh cao đúng thời điểm, không để xảy ra sai sót đáng tiếc và quan trọng là phải biết cách thu hẹp thêm khoảng cách với nhóm mạnh nhất châu Á.

Thất bại của hai đội tuyển tiếp sức 4x400 m Việt Nam tại ASIAD 20 là minh chứng rõ nét cho khoảng cách trình độ giữa giải vô địch châu Á và đấu trường đại hội châu lục. Dù từng giành hai tấm huy chương vàng giải tiếp sức châu Á 2026 hồi tháng 6, đội nữ Quách Thị Lan và đồng đội chỉ cán đích ở vị trí thứ 5 với thành tích 3 phút 32 giây 28, kém hơn 1,12 giây so với kết quả tại Trung Quốc. Trong khi đó, đội nam xếp cuối trong 8 đội tranh chung kết với mốc thời gian 3 phút 35 giây 71 do sự cố Vũ Ngọc Khánh va chạm đối thủ và rơi gậy. Thực tế cho thấy huy chương vàng châu Á không phải là bảo chứng cho thành công tại ASIAD, nơi các đội mạnh như Bahrain, Ấn Độ hay Trung Quốc luôn tập trung lực lượng tối ưu nhất. Bài học từ ASIAD 19 năm 2023 vẫn còn nguyên giá trị khi đội nữ chạy 3 phút 31 giây 61 nhưng chỉ xếp thứ tư chung cuộc. Nhóm giành huy chương tại kỳ đại hội đó đều đạt thông số từ 3 phút 30 giây 88 trở xuống, tạo ra rào cản quá lớn so với giới hạn của Việt Nam. Tín hiệu cảnh báo về phong độ đã xuất hiện ngay từ vòng loại khi đội nam đạt 3 phút 04 giây 17, chậm hơn 1,57 giây so với kỷ lục quốc gia 3 phút 02 giây 60. Sự sụt giảm thành tích cho thấy các đội tuyển Việt Nam chưa đạt trạng thái thể lực và cảm giác thi đấu tốt nhất tại Nagoya. Kể cả trong trường hợp không gặp sự cố rơi gậy, bài toán lọt vào tốp có huy chương vẫn nằm ngoài tầm tay của đội nam. Kết quả thi đấu không như kỳ vọng tại ASIAD 20 phản ánh thực trạng điền kinh Việt Nam vẫn chưa thể thu hẹp khoảng cách với tốp đầu châu lục ở những đấu trường lớn. Việc không thể tái hiện đỉnh cao phong độ đòi hỏi ban huấn luyện phải nghiêm túc nhìn nhận bài học về việc chuẩn bị điểm rơi phong độ cho các vận động viên.