Một số cơ chế đặc thù chưa được thực hiện
Chiều 21/9, Cần Thơ tổ chức lấy ý kiến Dự thảo Nghị định về cơ chế, chính sách phát triển TP. Cần Thơ để trình Chính phủ. Nghị định mới để thay thế Nghị quyết 45/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Cần Thơ (hết hiệu lực vào tháng 2/2027).
Ông Lê Công Lý - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Cần Thơ cho hay, tổng kết thực hiện Nghị quyết 45 đã cho thấy một số chính sách chưa phát huy hết hiệu quả. Trong khi đó, sau sáp nhập, Cần Thơ đã có không gian phát triển mở rộng, cần thiết kế lại hệ thống cơ chế, chính sách đặc thù cho phù hợp.
Nghị quyết 45 trao cho Cần Thơ 6 cơ chế đặc thù, về quản lý đất đai, quy hoạch, tài chính ngân sách, thu nhập của cán bộ và chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư cho 2 dự án. Tuy nhiên, một số chính sách chưa thực hiện do chậm được thể chế hóa, chưa phát huy hiệu quả; chưa đủ điều kiện để triển khai…
Dự thảo Nghị định mới gồm 2 nhóm chính sách: các cơ chế theo Luật Phát triển đô thị và những chính sách đặc thù riêng của Cần Thơ.”
Trong đó, Cần Thơ đề xuất 3 chính sách đặc thù gồm: Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL (kế thừa Nghị quyết 45); ưu đãi, hỗ trợ kinh phí sử dụng và cho thuê trực tiếp tài sản kết cấu hạ tầng khoa học và công nghệ không qua đấu giá; xử lý đất nông, lâm trường.
PGS.TS Đào Duy Huân - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ cho rằng, vấn đề quan trọng với Cần Thơ không chỉ trao thêm cơ chế. Quan trọng phải thiết kế cơ chế để Cần Thơ chuyển hóa được lợi thế thành tăng trưởng thực tế.
Theo ông Huân, Cần Thơ có vị trí đặc biệt trong vùng ĐBSCL nhưng nhiều hoạt động kinh tế vẫn được tổ chức theo ranh giới địa phương. Trong khi các chuỗi giá trị về nông nghiệp, thủy sản, logistics, thương mại, du lịch, đào tạo và khoa học - công nghệ có phạm vi vượt ra ngoài địa giới thành phố.
Dự thảo đề cập đến liên kết vùng ở nhiều điều khoản, đặc biệt là logistics và Trung tâm liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng, nhưng theo ông Huân, chưa hình thành thật rõ cơ chế để Cần Thơ đóng vai trò điều phối liên kết vùng.
Giảm thuế cho doanh nghiệp nông sản
Cần Thơ đề xuất lập Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL. Doanh nghiệp có dự án tại Trung tâm được hưởng chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan, thuế; thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo; được miễn tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản (tối đa 3 năm) sau đó miễn tiền thuê đất 15 năm và giảm 50% tiền thuê đất trong 7 năm tiếp theo. Ưu đãi, hỗ trợ kinh phí sử dụng và cho thuê trực tiếp tài sản kết cấu hạ tầng khoa học và công nghệ không qua đấu giá.
HĐND TP. Cần Thơ được quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ kinh phí sử dụng; tiêu chí, đối tượng, trình tự, thủ tục được thuê trực tiếp tài sản kết cấu hạ tầng khoa học và công nghệ không qua đấu giá trên địa bàn thành phố. Hỗ trợ dự án đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn thành phố.
Về xử lý đất nông, lâm trường, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định các trường hợp hộ gia đình, cá nhân được tiếp tục sử dụng đất trên cơ sở đảm bảo các nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới.
Để phát triển đột phá, tạo động lực cho cả vùng, năm 2022, Cần Thơ được Quốc hội cho phép thực hiện 6 cơ chế đặc thù, về quản lý đất đai, quy hoạch, tài chính ngân sách, thu nhập của cán bộ và chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư cho 2 dự án. Tuy nhiên, thực tế chỉ có cơ chế để lại nguồn vượt thu và vay ODA thực hiện được.
Một số cơ chế chưa triển khai được, như: Chưa phát hành trái phiếu chính quyền địa phương (gần 5.100 tỷ đồng); Đề án thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường, công viên, quảng trường kinh doanh cũng chưa thực hiện; Chính sách thu nhập của cán bộ cũng chưa thực hiện do chưa đủ điều kiện (phải tự cân đối ngân sách).
Với Dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Định An - Cần Thơ; Dự án Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL tại Cần Thơ cũng chưa triển khai.