Vì sao điều trị tăng huyết áp thất bại?

Ngày 17/10, chia sẻ tại hội nghị Khoa học kỹ thuật Bệnh viện An Bình năm 2026, PGS.TS.BS Trần Hòa, Tổng thư ký Phân hội Xơ vữa động mạch Việt Nam, cho biết tăng huyết áp là bệnh lý phổ biến nhưng tỷ lệ kiểm soát bệnh tại Việt Nam còn thấp.

Tỷ lệ kiểm soát huyết áp còn thấp, nhiều người tự ý ngừng thuốc

Theo BS Hòa, một trong những đặc điểm đáng lưu ý ở người Việt Nam là thói quen ăn mặn. Theo khuyến cáo, mỗi người nên tiêu thụ khoảng 5g muối mỗi ngày, nhưng một số nghiên cứu tại Việt Nam ghi nhận mức tiêu thụ khoảng 10g/người/ngày, gấp đôi khuyến cáo.

Bên cạnh đó, tỷ lệ đột quỵ tại Việt Nam cao gấp 2-3 lần so với các nước châu Âu và Bắc Mỹ. Biến cố tim mạch cũng thường xảy ra vào ban đêm hoặc rạng sáng, có thể liên quan đến tình trạng huyết áp tăng trong lúc ngủ ở một số người.

Hiện nay, khoảng 30% người trưởng thành mắc tăng huyết áp, tương đương cứ 10 người có khoảng 3 người mắc bệnh. Tuy nhiên, theo số liệu được bác sĩ dẫn chứng, chỉ khoảng 13% người đang điều trị đạt được huyết áp mục tiêu.

“Một trong những nguyên nhân quan trọng là người bệnh không tuân thủ điều trị. Khoảng 66% bệnh nhân được ghi nhận không tuân thủ điều trị trong vòng 6 tháng. Việc tự ý ngừng thuốc, kể cả sau nhiều năm điều trị, có thể làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch”, BS Hòa nói.

Trước thực trạng này, Hội Tim mạch Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ lệ kiểm soát huyết áp ở người bệnh lên 50% vào năm 2030. Để đạt mục tiêu, cần sự phối hợp giữa nhân viên y tế, người bệnh và gia đình

Theo BS Hòa, khuyến cáo mới về chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp nhấn mạnh nguyên tắc 5D, gồm đo huyết áp đúng cách, đánh giá nguy cơ, cá thể hóa điều trị, theo dõi đáp ứng và tác dụng phụ, đồng thời tăng cường tuân thủ điều trị.

Trong đó, đo huyết áp chính xác là bước đầu tiên và có ý nghĩa quan trọng. Người bệnh không nên đo ngay khi vừa đến cơ sở y tế, đang vội vàng hoặc căng thẳng. Trước khi đo, cần nghỉ ngơi, tránh uống cà phê và đi vệ sinh nếu cần để hạn chế những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả.

Điều trị toàn diện, chủ động theo dõi huyết áp tại nhà

Bác sĩ Hòa nhấn mạnh, điều trị tăng huyết áp hiện nay không chỉ nhằm đưa chỉ số huyết áp về mức an toàn mà còn phải đánh giá toàn diện nguy cơ tim mạch của từng người. Bác sĩ cần xem xét các bệnh lý đi kèm như bệnh thận mạn, suy tim, tiền sử đột quỵ và tổn thương tim để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Bên cạnh dùng thuốc, thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng. Người bệnh cần giảm muối trong khẩu phần ăn, duy trì vận động thể lực, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và áp dụng chế độ ăn lành mạnh.

Đồng thời, người bệnh cần chú ý đến sức khỏe tinh thần, tình trạng căng thẳng và mất ngủ vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch.

Tùy mức huyết áp, nguy cơ tim mạch và bệnh lý đi kèm, bác sĩ sẽ quyết định thời điểm bắt đầu dùng thuốc cũng như lựa chọn một loại thuốc hay phối hợp nhiều loại. Một số trường hợp cần phối hợp hai hoặc ba loại thuốc, thậm chí nhiều hơn nếu huyết áp khó kiểm soát. Việc lựa chọn và điều chỉnh thuốc phải do bác sĩ thực hiện.

Mục tiêu điều trị thường hướng đến đưa huyết áp xuống dưới 130/80 mmHg trong những tháng đầu nếu người bệnh dung nạp tốt. Tuy nhiên, chỉ số mục tiêu cần được cá thể hóa theo tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ của từng người.

Theo BS Hòa, tăng huyết áp không chỉ là vấn đề của bác sĩ mà còn là trách nhiệm của chính người bệnh. Nếu không tuân thủ điều trị, người bệnh có thể đối mặt với những biến cố nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc tổn thương thận.

Vì vậy, người bệnh cần hiểu rõ nguy cơ của bệnh, uống thuốc đều đặn và không tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định. Người bệnh nên theo dõi huyết áp tại nhà hoặc đo huyết áp lưu động trong 24 giờ theo chỉ định của bác sĩ.

Những phương pháp này giúp nhận biết sự thay đổi huyết áp trong ngày, đặc biệt là tình trạng tăng huyết áp vào ban đêm hoặc rạng sáng mà một lần đo tại phòng khám có thể bỏ sót.

“Muốn nâng cao tỷ lệ kiểm soát huyết áp cần có sự đồng lòng giữa bác sĩ, nhân viên y tế, gia đình và người bệnh. Trong đó, người bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe, kiên trì điều trị và duy trì thói quen sống lành mạnh để hạn chế biến cố tim mạch, bảo vệ chất lượng cuộc sống lâu dài”, BS Hòa khuyến cáo.

Đẩy mạnh nâng cao chất lượng chuyên môn, phục vụ người dân

Phát biểu tại Hội nghị Khoa học kỹ thuật Bệnh viện An Bình năm 2026, BS.CKII Hồ Hải Trường Giang, Giám đốc bệnh viện, nhấn mạnh vai trò của công tác khám sức khỏe toàn dân và kết nối bệnh viện tuyến trên với trạm y tế cơ sở tại TPHCM.

Hội nghị là dịp để đội ngũ y tế trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức, phương pháp điều trị mới và lan tỏa chuyên môn đến tuyến cơ sở, qua đó nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.