Theo dược sĩ Đỗ Xuân Hòa, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, nhiều phụ nữ đến khám có triệu chứng xáo trộn tâm lý với biểu hiện như dễ cáu giận, cảm xúc buồn vui thất thường, thường xuyên mệt mỏi. Trong đó, có trường hợp mất ngủ kéo dài, kém tập trung, mất tự tin, dễ khóc, có dấu hiệu trầm cảm, giảm khí sắc.
Nhiều người nghĩ giai đoạn tiền mãn kinh chỉ với biểu hiện rối loạn kinh nguyệt hay bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm. Tuy nhiên, sự suy giảm hoạt động của hệ trục não bộ - tuyến yên - buồng trứng còn gây xáo trộn nội tiết tố tác động trực tiếp đến não bộ, sức khỏe tinh thần của phái đẹp.
Cụ thể, mất cân bằng ba nội tiết tố estrogen, progesterone, testosterone ảnh hưởng đến serotonin (chất ổn định tâm trạng), dopamine (chất tạo động lực và phần thưởng), những chất dẫn truyền thần kinh quyết định tâm trạng, giấc ngủ, khả năng tập trung. Khi nồng độ estrogen trồi sụt thất thường, não bộ trở nên nhạy cảm hơn với stress, khó ổn định cảm xúc.
Phụ nữ từ tuổi 40 trở đi dễ cáu gắt, giảm hứng thú với những điều từng yêu thích. Ảnh: Dược phẩm Eco
Tình trạng này ảnh hưởng đến công việc, mối quan hệ trong gia đình, chất lượng sống. Những rối loạn cảm xúc liên quan tiền mãn kinh có thể điều trị nếu chẩn đoán kịp thời. Ngoài xáo trộn nội tiết tố, cảm giác buồn phiền, mất tự tin còn ảnh hưởng từ áp lực tuổi tác, thay đổi ngoại hình, thay đổi trách nhiệm chăm con hoặc yêu cầu mới trong công việc. Nếu không nhận diện sớm, tự ti kéo dài có thể dẫn đến trầm cảm.
Dược sĩ Hòa lưu ý không phải mọi thay đổi cảm xúc đều là bệnh lý. Tuy nhiên, phụ nữ không nên chủ quan với biểu hiện như u buồn kéo dài nhiều tuần, khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều, cảm giác bản thân vô dụng, yếu kém. Nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp phụ nữ tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý.
Người thân nên chia sẻ, lắng nghe khi phụ nữ bị rối loạn cảm xúc. Ảnh: Dược phẩm Eco
Để cải thiện tâm lý tuổi 40, phụ nữ cần xây dựng lối sống lành mạnh, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, tăng cường vận động với các môn thể thao đi bộ, yoga, bơi lội, cầu lông. Phái đẹp nên bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, hạn chế đường, muối, chất béo, rượu bia, chất kích thích. Giữ tinh thần thoải mái, hướng đến những điều tích cực bằng cách tham gia các hội nhóm, trò chuyện nhiều hơn với người thân, bạn bè.
Hoạt động của hệ trục não bộ - tuyến yên - buồng trứng khỏe mạnh, nội tiết tố ổn định là yếu tố giúp phụ nữ ổn định sức khỏe, tâm trạng. Theo dược sĩ Hòa, một số tinh chất thiên nhiên như lepidium meyenii có khả năng tăng cường hoạt động của hệ trục này, hỗ trợ cơ thể tự sản sinh bộ ba nội tiết tố estrogen, progesterone và testosterone đúng và đủ theo nhu cầu tự nhiên. Tinh chất p.leucotomos duy trì độ săn chắc của cấu trúc nền, hỗ trợ ngăn ngừa lão hóa da, giữ cho da mềm mịn.
Dược sĩ Hòa cho biết liệu pháp hormone hoặc thuốc chống trầm cảm có thể được áp dụng trong một số trường hợp. Tuy nhiên, biện pháp này tiềm ẩn rủi ro như tăng nguy cơ ung thư vú, tăng huyết áp, tăng cân, có thể dẫn đến các bệnh về huyết khối. Phụ nữ nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa để bác sĩ khám trực tiếp.
Thái Thanh
Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp