Vì sao tuổi thọ đàn ông Á Đông kém xa phụ nữ?

Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, tuổi thọ bình quân thời điểm sinh năm 2024 của phụ nữ là 87,13 tuổi, trong khi nam giới chỉ là 81,09 tuổi. 

Phụ nữ sống thọ hơn ở các nước Á Đông

Tại Hàn Quốc cùng năm, số liệu của cơ quan thống kê quốc gia lần lượt là 86,6 cho nữ và 80,8 tuổi cho nam. Còn tại Trung Quốc ghi nhận con số tương ứng của phụ nữ đạt 80,88 tuổi, nam giới chỉ là 75,37 tuổi. Con số tương ứng của Việt Nam cũng không khác biệt là bao.

Có thể thấy khoảng cách tuổi thọ giữa phụ nữ và nam giới ở các nước Đông Á lên đến 5-6 năm. Con số này lớn hơn đáng kể so với mức chênh lệch 3-4 năm của nhiều nước châu Âu.

Chênh lệch này có nhiều nguyên nhân sinh học, hành vi và xã hội, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Và từ lâu, yếu tố "làm việc nhà" đã là một giả thiết quan trọng.

Năm 2013, nhóm Ruby Yu, Jason Leung và Jean Woo tại Đại học Trung văn Hong Kong công bố nghiên cứu trên PLOS ONE, tạp chí khoa học quốc tế đa ngành có bình duyệt, do tổ chức phi lợi nhuận PLOS của Mỹ xuất bản. 

Nhóm phân tích 2.867 người từ 65 tuổi, tuổi trung bình 72, sau khi loại các trường hợp mắc bệnh tim, đột quỵ, ung thư hoặc tiểu đường lúc bắt đầu.

Theo dõi khoảng 9 năm, nghiên cứu ghi nhận đối tượng "nam giới làm việc nhà nhiều" có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 29%, tử vong do ung thư thấp hơn 48%. 

Kết quả này đã cố gắng cân đối những yếu tố khác như sở thích, việc hút thuốc, uống rượu, dinh dưỡng, tình trạng suy yếu và vận động lúc rảnh. 

Từ đó, giới khoa học bắt đầu ngả về giả thuyết - làm việc nhà là một trong những"chìa khóa" quan trọng giúp phụ nữ Á Đông, thường đầu tắt mặt tối với công việc bếp núc - sống thọ hơn nam giới. 

• 

  Người chơi cầu lông qua đời 3 ngày sau khi cầu bay trúng đầuĐỌC NGAY

Việc nhà là chìa khóa?

Việc nhà nặng gồm hút bụi, cọ và lau sàn, rửa cửa sổ, rửa xe, di chuyển đồ đạc. Nhóm tác giả giải thích các hoạt động này có thể bổ sung vận động cường độ vừa cho người lớn tuổi vốn ít tập luyện. Kết quả trên không thể áp dụng riêng cho những việc nhẹ như... rửa chén.

Nghiên cứu Singapore công bố năm 2022 trên BMC Geriatrics, tạp chí khoa học chuyên về lão khoa thuộc Nhà xuất bản Springer Nature, bổ sung góc nhìn về khả năng duy trì sức khỏe. Nhóm nghiên cứu tuyển 3.270 người từ 55 tuổi, khảo sát việc nhà và tình trạng sức khỏe ở thời điểm đầu, rồi đánh giá lại sau 3 - 5 năm.

Ở nam giới từ 65 tuổi, nhóm duy trì làm việc nhà nặng tại cả hai lần khảo sát có tỉ lệ odds (tỉ lệ giữa khả năng có và không có) mang tình trạng tiền suy yếu hoặc suy yếu thấp hơn 69%. Nói một cách dễ hiểu, cứ khoảng 5 người đàn ông chịu làm việc nhà, sẽ có dưới 2 người mắc các tình trạng suy yếu khi về già.  

Đây là chỉ số thống kê về tình trạng suy yếu, không phải giảm nguy cơ tử vong 69%. Nghiên cứu đánh giá suy yếu qua nhiều mặt, từ bệnh lý, chức năng sinh hoạt đến dinh dưỡng và tâm lý.

Nhóm tác giả, trong đó có nhà nghiên cứu Wee Shiou Liang tại Viện Công nghệ Singapore, đề xuất một khả năng: nam giới lớn tuổi có thể dành nhiều thời gian ít vận động hơn, nên việc nhà giúp bổ sung hoạt động thể chất. Những việc quen thuộc trong gia đình cũng dễ được duy trì thường xuyên, phù hợp với khả năng từng người.

Lợi ích tiềm năng còn vượt ra ngoài tiêu hao năng lượng. Năm 2023, nhóm Li Chu, Xianmin Gong và cộng sự phân tích dữ liệu 4.000 người Hong Kong từ 65-98 tuổi, theo dõi thời gian sống trong 14 năm. Nghiên cứu trên BMC Geriatrics ghi nhận người tham gia nhiều loại việc nhà hơn có xu hướng sống lâu hơn; mối liên hệ mạnh hơn ở nam giới.

Phân tích gợi ý sức khỏe thể chất và tinh thần giải thích một phần mối liên hệ này. Các tác giả đề xuất việc nhà có thể tạo cảm giác hữu ích, giúp người lớn tuổi duy trì vai trò trong gia đình. 

Nhóm Li Chu đề nghị khuyến khích cả nam và nữ tham gia việc nhà vì lợi ích sức khỏe, vượt qua định kiến giới, đồng thời nhìn nhận những công việc ấy như một hình thức vận động. Với nam giới thường ngồi lâu sau giờ làm hoặc nghỉ hưu, chia sẻ việc nhà là cơ hội đưa thêm vận động vào sinh hoạt hằng ngày.

WHO xác định hoạt động thể chất bao gồm cả vận động trong gia đình và nhấn mạnh mọi vận động đều có giá trị. Chủ động lau nhà, dọn dẹp hay chăm sóc không gian sống vì thế có thể đóng góp vào sức khỏe.

Mặt khác, làm việc nhà quá mức đôi lúc cũng dẫn đến các tình trạng xấu về xương khớp, điều khá phổ biến với phụ nữ Á Đông. Chính vì vậy, việc cánh đàn ông chia sẻ công việc nhà được đánh giá là giải pháp giúp "đôi bên cùng có lợi" trong cuộc sống gia đình.

Mạng xã hội xuất hiện nhiều lời tư vấn, cho rằng việc quan hệ tình dục mang lại nhiều lợi ích về mặt sức khỏe, thậm chí có thể thay thế được việc tập thể dục. Thực hư như thế nào?